Marmara’da gemi faciasında korkutan ihtimal! Uzmandan 'Ölümcül T-bone çarpışması ve ani batış' ihtimali

Marmara’daki çarpışmada kuru yük gemisinden hiçbir çağrı gelmedi. CNN Türk'e konuşan Deniz Hukukçusu Doç. Dr. Emete Gözügüzelli geminin en zayıf noktasına gelen darbenin facianın seyrini değiştirmiş olabileceğine dikkat çekti

MARMARA DENİZİ'NDE İKİ GEMİ ÇARPIŞTI

Silivri açıklarında meydana gelen gemi kazasıyla ilgili Denizcilik Genel Müdürlüğü'nden açıklama yapıldı. Denizcilik Genel Müdürlüğü'nden yapılan açıklamada şu ifadelere yer verildi; "Uydu Yardımlı Arama Kurtarma Sistemimizden (COSPAS-SARSAT) saat 03:26'da Marmara Denizinde trafik ayırım düzeni içerisinde (Marmara Ereğlisi açıklarındaki mevkideki) bir geminin EPİRB cihazından (Acil Durum Konum Gösterici Radyo Vericisi) alınan acil durum sinyali araştırılması amacıyla Türk Radyo tarafından bölgedeki gemilere çağrı yapılmıştır.  Saat 03:41’de ALSU tankeri kaptanı tarafından Gemi Trafik Hizmetleri Merkezimize, saat 03:15 civarında kimliğini bilmediği bir gemi ile çarpıştığını (çatışma) bildirilmiştir. Cospas-Sarsat sistemimizden alınan sinyal incelenerek yapılan araştırma neticesinde Marmara Denizinde trafik ayırım hattı içerisinde Kocaeli'nden Aliağa'ya seyreden 2999 ton motor yağı yüklü ALSU tankeri ile İskenderun’dan Karadeniz Ereğli’ye 4199 ton rulo sac taşıyan Tuğberk İmamoğlu isimli kuru yük gemisinin çarpıştığı (çatışma) anlaşılmış ve ivedilikle arama kurtarma faaliyeti başlatılmış ilk deniz unsuru 04:10'da bölgeye intikale başlamıştır.

Tuğberk İmamoğlu gemisinin hiçbir çağrıya cevap vermemesi ve gemideki personellerin cep telefonları AAKKM tarafından aranmasına rağmen cevap verilmemesi üzerine Tuğberk İmamoğlu kuru yük gemisi batmış olduğu değerlendirmekte olup, arama ve kurtarma faaliyetlerinin Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğü ve Sahil Güvenlik Komutanlığı ekiplerince ivedilikle başlatılarak sürdürülmektedir. Olay yerinde; 14 adet deniz arama kurtarma unsuru, bir helikopter ve kazazede Alsu tankeri fiilen arama kurtarma operasyonuna katılmaktadır.

On gemi insanın görev yaptığı Tuğberk İmamoğlu gemisine ait can kurtarma araçları (serbest düşmeli can filikası dahil) deniz yüzeyinde tespit edilmiş ne yazık ki içlerinde gemi personeli tespit edilememiştir. Yapılan incelemede Tuğberk İmamoğlu gemisinin kaza anında AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) cihazından sinyal alınamamıştır. Deniz kazası ile ilgili gelişmeler takip edilmekte olup kamuoyu bilgilendirilecektir."

ÖLÜMCÜL ‘T-BONE’ ÇARPIŞMASI MI?

Konuyu Deniz Hukukçusu Doç. Dr. Emete Gözügüzelli şöyle değerlendirdi:

Bu kazanın açısı ve yönü aslında bize ilk nazarda bu kazanın nasıl gerçekleşebileceğini söylüyor gibi görünüyor. Çünkü deniz kazalarında en ölümcül senaryolardan biri, bir geminin diğerine dik veya dike yakın bir açıyla kafadan çarpması hadisesidir. Buna denizcilikte T-bone (T-kemiği şeklinde çarpışma) derler. Şimdi burada eğer ALSU vuran gemi statüsünde ise, ilk nazarda böyle bir durum varsa bu detaylar da belli olacak. Bizzat baktığımızda gemilerin baş kısımlarının dalgalara karşı özellikle dayanıklı olması ve bu engelleri aşma kapasitesinin yüksek olması, çelik omurgalarının bulunması, ekstra perdelemelerinin olması, geminin en üst düzeyde güçlendirilen bir statüde bulunduğunu gemi yapısı açısından meseleye baktığımızda söyleyebiliriz.

TANKERİN GÜÇLÜ YAPISI, KURU YÜK GEMİSİNİN ZAYIF NOKTASI

Biri tankerdir, biri kuru yük gemisidir. İkisi arasında gemi kapasitesi açısından da ciddi fark vardır. Dolayısıyla bu kazada eğer kafadan girdiyse, karşıdaki gemiye darbeyi en güçlü şekilde gerçekleştirdiyse, biz burada karşı taraftaki yük gemisinin yapısına baktığımızda, yük gemilerinin tek cidarlı olarak MARPOL Sözleşmesi tahtında yapıda olan gemiler olduğunu görüyoruz.

"DIŞ SAC DELİNİNCE BİNLERCE TON SU İÇERİ DOLABİLİR"

Bunların herhangi bir dış sacı delindiğinde su doğrudan devasa kargo ambarlarına doğru dolar. Bunun sonucunda ambarlarda geniş alan olduğu için içeriye binlerce ton su dolduğunda gemi dengesini kaybeder ve batma riski çok daha hızlı bir şekilde gerçekleşebilir. Ama kimyasal tanker taşıyan ALSU gibi gemilerin yapısına baktığımızda bunlar çift cidarlı denilen statüdedirler. Modern dizayn edilmek zorundadırlar, MARPOL hükümlerine göre.

ANİ BATIŞIN NEDENİ DEVASA YÜK AMBARLARI MI?

Burada geminin dış sacı yırtılsa bile içeride ikinci bir çelik duvar daha olduğu için daha dayanıklı bir gemi statüsünde bulunmasından ötürü aynı sarsıntıda bu geminin alabora olması veya denizin dibine bir anda batması çok da mümkün değildir. Birinci husus bu. İkinci hususa baktığımızda makineler açısından da bu gemilerin farklılık arz ettiğini, çünkü Tuğberk İmamoğlu'nun makine dairesi ya da en büyük yük ambarına eğer bu darbe gelmiş ise bu bölümlerin nasıl etkileneceğini değerlendirmek gerekiyor.

"MAKİNE DAİRESİNE SU DOLDUĞU ZAMAN ANİ VE DİKEY BİR BATIŞA SEBEBİYET VEREBİLİR"

Su geçirmez kapılarla aslında kapatılmaya fırsat kalmadan içerisi suyla dolduysa makine bölümünün de yeniden bir batma olasılığı söz konusu olabilir. Çünkü büyük hacimli bir odayı düşünün. Tamamen su dolduğu zaman geminin kaldırma kuvvetini etkiler ve ani ve dikey bir batışa sebebiyet verebilir. Böyle bir durumla karşı karşıya kalınmış olabilir.

"10 MÜRETTEBATA ULAŞILAMAMASI ANİ BATIŞ İHTİMALİNİ GÜÇLENDİRİYOR"

Bakın, 10-12 mürettebattan bahsediyoruz. Onlara telsiz ile dahi ulaşılamaması ve yardım çağrısını dahi atamayacak kadar büyük bir felaketle karşı karşıya kalmaları ihtimali, bu ani batışın bu şekillerde gerçekleşebileceğini bize göstermektedir maalesef. Yani ilk nazarda baktığımızda bunlar tabii ki. Bunun dışında neden böyle bir kaza oldu diye baktığımızda, insani hatalar ya da vardiya rehaveti hep konuşulan bir durumdur.

RADAR ALARMI ÇALDI MI?

Yani vardiya uyuyakaldıysa, ya radar gözetleme sorumluluğunu COLREG prensiplerine göre uluslararası mevzuatlar çerçevesinde yerine getiremediyse ya da daha farklı bir durum söz konusuysa, bunların hepsi ihtimal dahilindedir. Günümüzün özellikle modern gemilerinde yapay zeka destekli radarlar vardır ve ARPA cihazları bulunur bu kapsamda. Bu cihazlar, gemiyle diğer geminin çarpışma noktasında olması durumunda sesli alarm verir. Eğer böyle bir duruma girilirse alarm devreye girer. Fakat bazen personeller bu alarmları yanlış alarm diyerek kapatma yoluna giderler ve hiç üzerine düşmezler. Burada tam olarak neler oldu? Detayları tabii deliller incelendikten sonra bütün safhalarıyla konuşabileceğiz."