Prof. Dr. Kırık: 'Denetimsiz dijital platformlar elini kolunu sallayıp her türlü içeriği sunuyor'

Yayıncılık son dönemde, sanal ve dijital platformların şiddet, suç ve cinsel istismar içeren yapımları ve içerikleri hoyratça yayınlayabildiği ancak denetimden ve cezalardan kaçınabildiği bir çifte standart tablosu ile karşı karşıya. Oysa sanal ve dijital platformlarda yayınlanan tüm bu içeriklerin küçük bir kısmı dahi televizyon ekranlarında yayınlandığında RTÜK denetimleri ve ağır cezalar uygulanıyor. Birleşik Krallık'taki gibi mekanizmalar ise tam da burada devreye giriyor. Ülkenin iletişim ve medya düzenleyicisi “Ofcom” sanal medya ve dijital platformlara kurallar koyuyor, denetliyor, yaptırım uyguluyor. CNN TÜRK Muhabiri Ümit Uzun'a konuşan Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Murat Kırık tavsiyelerde bulunurken çarpıcı tabloyu ortaya koydu ve çifte standart halini ortadan kaldıracak çözüm önerilerini masaya getirdi.

Adli Bilişim Uzmanı Prof. Dr. Ali Kınık, "İngiltere bu alanda en sert ve sıkı tedbir uygulayan ülkelerden bir tanesi. Bildiğiniz üzere Ofcom, dijital platformların, özellikle çocukları korumaya yönelik sorumluluklarını denetliyor ve kurallara uymayan şirketler açısından ciddi yaptırım mekanizmaları uyguluyor." dedi.

'KÜRESEL ŞİRKETLER DE KURALLARA UYMALI'

İngiltere bu konuda ciddi adımlar atıyor. İngiltere'de Ofcom var. Dijital platformların içeriklerini denetliyor, çocukların korunmasını istiyor. Yaş doğrulama sistemlerini denetliyor. Yasa dışı içeriklerin kaldırılmasını zorunlu tutuyor. Platformlardan risk değerlendirmesi istiyor. Kurallara uymayanlara ağır cezalar kesiyor.

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Dijital platformlar küresel şirketler olması sebebiyle 'Ben her şeyi yaparım, her içeriği sunarım. Nasıl olsa abonelik sistemi var.' deyip ellerini kollarını sallayarak her türlü içeriği sunabiliyor. Ancak televizyonlarda bu içeriklerin binde biri yayınlansa otomatik olarak ceza ve yaptırımlarla karşı karşıya kalınıyor." vurgusu yaptı.

ABONELİK SİSTEMLERİNE RTÜK DENETİMİ

Peki Türkiye'de yerli ve milli televizyon kanalları RTÜK denetiminden geçiyor, içerikler inceleniyor, kurallara uymayan yayınlara yaptırım uygulanıyor ama aynı içerik, aynı kullanıcı, aynı telefon bu kez dijital platformda karşımıza çıktığında tıpkı televizyon kanallarına uygulandığı gibi denetim ve cezalar uygulanamaz mı?

Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Abonelik sistemleri de özellikle RTÜK tarafından ayrıca ele alınmalı, kontrol ve denetim sağlanmalıdır. Kullanıcının içerik üreticisine doğrudan ödeme yapması elbette ki başlı başına bir sorun değildir. Ancak bu sistemin özellikle gençleri daha fazla görünür olmaya, mahremiyetlerini paylaşmaya veya daha dikkat çekici içerikler üretmeye teşvik edip etmediği mutlak suretle incelenmelidir." diye konuştu.

'DİJİTAL PLATFORMLARDA SUÇ VE İSTİSMAR İÇERİKLERİ DENETİMSİZ'

Sanal medya ve dijital platformlarla ilgili denetimsizlik uzun yıllardır Türkiye'nin gündeminde. Çalışmalar yapılıyor ancak yeterli mi? Sanal medya ve dijital platformlarda çocuklar suç ve şiddete itiliyor, cinsellik ve istismar ile karşı karşıya kalıyor. Uyuşturucu madde özendiren içeriklerle dolu bu sanal ağlar algoritma oyunlarıyla gençleri zehirliyor. Sanal medya platformlarında abonelik sistemi ise kolay kazanç adı altında müstehcenliğe davetiye çıkartıyor. Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Ensest ilişkiler, müstehcenlik, pedofili, istismar, LGBT propagandası. Bununla birlikte suç, madde satışı, madde teşviki ne ararsanız buralarda mevcut oluyor. Çocuklar, gençler bu platformlardaki dizi ve içerikleri izlerken bunlardan etkilenebiliyor. İşte denetim sorunu burada ortaya çıkmaya başlıyor. Aynı içeriğin bir iki saniyesi geleneksel yayın kuruluşunda, televizyonda yayınlandığında RTÜK tarafından otomatik olarak ceza kesilebiliyor." ifadelerini kullandı.

'YAYINCILIK DEĞİŞTİ DENETİM DE DEĞİŞMELİ'

İngiltere'de dijital platformlar, 'Ben küresel şirketim kendi kurallarımı koyarım.' diyemiyor. Devlet çocukların güvenliği söz konusuysa platformun büyüklüğünün önemi yok diyor. Ofcom denetliyor, ceza kesiyor, kural koyuyor. Peki Türkiye? Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "RTÜK'ün geleneksel yayıncılıkta uyguladığı denetim anlayışının dijital dünyanın gerekçelerine göre yeniden yapılandırılması ve Ofcom benzeri daha güçlü bir dijital denetim mekanizmasının oluşturulması gerekiyor. Artık kabul edelim medya değişti. Yayıncılık değişti. İzleyici değişti." diyerek, toplumun, özellikle çocukların ve gençlerin korunması gerektiğinin altını çizdi.

'REKLAM YASASI MUTLAKA ÇIKMALI'

Türkiye'de sanal ve dijital platformlarla ilgili bu sorunlar hala masada. Peki sanal medya ve dijital platformlar kendi kurallarını kendileri koymaya devam mı edecek? Yoksa RTÜK kurallarına bağlı etkin ve caydırıcı bir denetim sistemi mi gelecek? Prof. Dr. Ali Murat Kırık, "Dijital bir emperyalizm ve aynı zamanda bu mecraların tekelleşmesini görüyoruz. Çözüm net ve açık. Bu mecralar daha sıkı denetime tabi tutulmalı. Artık beklenen reklam yasası mutlak suretle çıkartılmalı ve Türk medyası koruma altına alınmalıdır. Görüşü, fikri, zikri ne olursa olsun Türk medyasını korumak, toplumu korumak, toplumu korumak ülkeyi korumaktır." dedi.