Vatandaşlık maaşında takvim netleşiyor! En düşük emekli maaşına ek ödeme

Kamuoyunda ‘vatandaşlık maaşı’ olarak bilinen Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi’nde detaylar netleşmeye başladı. Uygulamaya ilişkin Aile ve Sosyal Hizmetler, Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Hazine ve Maliye bakanlıkları başta olmak üzere ilgili kamu kurum ve kuruluşları çalışmalarını sürdürürken, haziran ayında bir adım atılması öngörülüyor.

EN DÜŞÜK EMEKLİ AYLIĞI ALANLAR DA KAPSAMA ALINACAK

Mevcut sosyal yardımların yanı sıra yoksul ailelere de gelir desteği sağlanacağı konuşuluyor. Haziran ayında pilot olarak uygulanmaya başlanması beklenen
‘vatandaşlık maaşı’nın daha sonra tüm Türkiye’de yaygınlaştırılması öngörülüyor.

Ekonomi Koordinasyon Kurulu'nda (EKK), en düşük emekli maaşı alanların durumunun da yeni sistem içinde değerlendirilmesi benimsendi. Bu durumdaki emeklilere ilişkin kalıcı nasıl bir yol izlenebileceğine bakılacak ve gelir desteği sağlanacak.

Yeni sistemle hem aileler hem de yaşlı vatandaşlar sosyal güvenlik şemsiyesi altına alınmış olacak. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, daha önce yaptığı bir açıklamada yeni sistem için "Genel Sağlık Sigortası'nda nasıl tüm nüfusu bir sosyal güvence şemsiyesine aldıysak, burada da uzun süreli bakım sigortasıyla hem aileleri hem de yaşlı vatandaşlarımızı biz bu sosyal güvenlik şemsiyesi altına almak zorundayız" demişti. Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz da sistemin pilot uygulamasını başlatacaklarını, 2027 yılında ise tüm ülkeye yaymayı planladıklarını söylemişti.

‘SOSYAL YARDIMLARIN TEK ÇATI ALTINDA TOPLANMASI HEDEFLENİYOR’

Peki vatandaşlık maaşı nedir? Kimler yararlanacak? Destek için bir gelir kriteri olacak mı? En düşük emekli aylığı alanlar, dul veya yetimlere öncelik mi verilecek? Vatandaşlık maaşıyla ilgili beklentilerini milliyet.com.tr’ye açıklayan Yeminli Mali Müşavir Ahmet Kurtuluş şu ifadeleri kullandı: “Halk arasında vatandaşlık maaşı olarak adlandırılan Gelir Tamamlayıcı Aile Destek Sistemi ile birçok kurumdan sağlanan çeşitli sosyal yardımların tek bir çatı altında toplanması hedefleniyor. Gerçek ihtiyaç sahiplerinin sistemden faydalanması, daha az prosedürle uğraşılması, sistemin suistimal edilmemesi ana hedefler.

KİMLER YARARLANACAK?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV), Vakıflar Genel Müdürlüğü, belediyeler gibi bir çok kurum sosyal destek sağlıyor. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı’na bağlı Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Vakfı (SYDV) tarafından yapılan gelir testi ile vatandaşlık maaşını hak edenlerin belirlenmesi hedefleniyor.

Detayları tam olarak açıklanmamış olmakla birlikte hanehalkı gelirinin asgari ücretin altında olması halinde asgari ücrete tamamlanması şeklinde bir uygulama olacaktır. Burada altını çizeceğimiz husus bu destekten bireylerin değil hanehalkının yararlanacak olmasıdır. Yani hanehalkı içerisinde çalışan bir kişi varsa ailenin herhangi bir ferdi bu uygulamadan yararlanamayacak. SGK’dan 65 yaş aylığı vb. adlar altında gelir elde edenlerin belirli ölçülerde yararlanması söz konusu.

Öğrenciler, askerler yararlanamayacak. İşsizlik ödeneği alanlar yararlanamayak. Tüm bunların dışında kalan kişiler bu uygulamadan yararlanacaklar. Bu maaş kime tahsis edilecek konusu da önemli. Tabi uzun zamandır üzerinde çalışılan bir konu. Birçok verinin değerlendirilmiş olacağını öngörüyoruz.

BİR GELİR KISTASI OLACAK MI?

Bu durum henüz netleşmemiş olsa da bu tutarın asgari ücrete endeksleneceğini düşünüyoruz. Bir kez daha altını çizmek isterim ki burada kişilerin gelirlerinden ziyade hanehalkının gelirleri teste tabi tutulacaktır. Asgari ücretin altında gelir elde eden haneler sisteme dahil edilecek ve hanehalkının gelirleri asgari ücrete tamamlanacaktır. Böylelikle ülkemizde asgari ücretin altında gelir elde eden hane kalmaması hedeflenmektedir.

ÖDEMELER NASIL OLACAK?

Şu anda Genel Sağlık Sigortası Prim ödemelerinden muaf olanlar için uygulanan kriterler burada da büyük ölçüde baz alınacaktır diye düşünüyoruz. Öncelikle şunun bilinmesi lazım. Bir müracaat olmadan bu maaşın otomatik olarak bağlanması söz konusu olmayacaktır.

Öncelikle kişiler vatandaşlık maaşı için belirlenen kurumlara müracaat edecek. Daha sonra ilgili kurum tarafından tüm hanehalkının gelirleri gelir testine tabi tutulacak ve toplam hanehalkı gelirleri asgari ücretin altında kalıyorsa, eksik kalan kısım kadar maaş büyük olasılıkla ebeveynlerden birinin hesabına yatırılacaktır.

Örneğin hanehalkının geliri 15.000 TL ise 13.075 TL vatandaşlık maaşı bağlanacak. 20.000 TL ise 8.075 TL vatandaşlık maaşı bağlanacaktır. Yani mantık olarak asgari ücretin tamamı değil eksik olan kısım ödenecektir. Herkes için aynı tutarda bir vatandaşlık maaşı söz konusu olmayacaktır.

PİLOT UYGULAMA NEREDE OLACAK?

Sayın Cevdet Yılmaz'ın açıklamasına göre pilot illerde bu uygulama 2026 yılında başlayacak. 2027 yılında da tüm ülke geneline yayılması hedefleniyor. Pilot il olarak 7 bölgeden nüfus yoğunluğu en düşük olan birer il seçilecektir diye düşünüyoruz.”