Yapay et konusu: Gün geçtikçe daha da popülerleşiyor
Bill Gates bile yapay et hakkında konuşuyor ve gıdanın geleceğini yapay besinlerin besleyeceğini söylüyor. Kırmızı ete daha çok ihtiyaç duymaya başlayacağımız yıllarda yapay et, sorunlara çözüm ve sofralara yeni misafir olabilecek mi?
Yapay et konusu: Gün geçtikçe daha da popülerleşiyor
Bill Gates bile yapay et hakkında konuşuyor ve gıdanın geleceğini yapay besinlerin besleyeceğini söylüyor. Kırmızı ete daha çok ihtiyaç duymaya başlayacağımız yıllarda yapay et, sorunlara çözüm ve sofralara yeni misafir olabilecek mi?
Nüfus ve ihtiyaç artıyor
Dünyada nüfus artışıyla birlikte, besin kaynaklarına duyulan ihtiyaç da büyüyor.
2070 yılında, şu an tükettiğimiz kırmızı et miktarından yüzde 70 ile 100'ü oranında daha fazla et tüketeceğimizle ilgili bulgular var.
Fakat bu büyük miktardaki talebin karşılanmasıyla ilgili sorunlar var.
Zira, günümüzdeki et üretim teknikleri bilim insanlarınca 'verimsiz' bulunuyor ve fiyat-performans konusu da epey konuşuluyor.
Veganlar, vejetaryenler, çevreciler
Et tüketiminin pek çok sorunu beraberinde getirdiğini ifade eden veganların, vejetaryenlerin ve çevrecilerin bu beyanları da geniş kitlelerde karşılık bulamıyor diyebiliriz.
Elbette günümüzde veganizm yükselen bir trend ve her geçen gün daha çok insanın bu beslenme türüyle daha çok ilgilendiğini görüyoruz.
Fakat kırmızı et tüketiminin başka çözüm yollarına ihtiyacı var.
Duyarlılığın artışı, tüketimi etkiliyor mu?
Günümüz insanının toplumsal ve çevresel sorunlara ilişkin duyarlılığı artsa da, alışkanlıkların değiştirilmesi ve dönüştürülmesi yönünde sıkıntı yaşıyoruz.
Herkesin beslenmesi, sağlığı ve alışkanlıkları hakkında belli başlı (haksız da sayılmayan) kaygıları var.
Evet, geleneksel et üretim yöntemleri bilim insanları için yetersiz ve verimsiz olabilir.
Fakat buna her gün markete giden ve standart dertleri olan insanları ikna etmek kolay değil.
"Madem kötüydü, bunca zamandır nasıl yürüdü o zaman bu sistem?" gibi sorulara cevap verilmesi gerek.
Yeni çözümlere ihtiyaç var
Her ne olursa olsun, yakın gelecekte et üretimi ve tüketimi daha da büyük bir soruna dönüşecek.
Etin miktarı azalacak, üretim faaliyetlerinin devam edebilmesi için daha çok efor ve kaynak gerekecek. Belki de maliyet artacak.
Bilim insanlarının ortak görüşü bu.
Yapay et en yeni üretim
Günümüzün yükselen trendlerinden biri olan yapay et de bu ihtiyacın insan eliyle, laboratuar ortamında giderilmesini öngören görece yeni bir besin seçeneği olarak karşımıza çıkıyor.
Bilim insanları uzun süredir üzerinde çalışsa da meyvelerini yeni yeni vermeye başlayan yapay et üretimi, alışkanlıklarımızı değiştirmeden 'kırmızı et' yiyerek çevreyi korumamızı ve maliyetlerin de her yönden azaltılaması fikrine dayanıyor.
Hayvanların hücrelerinin (basit bir dille anlatmamız gerekirse) kopyalanmasıyla gerçekleştirilen yapay et, ciddi sorunlara ciddi çözümler öneriyor.
Bill Gates'e göre 'geleceği parlak'
Projenin yatırımcılarından ve destekçilerinden biri de Microsoft'un kurucusu Bill Gates...
Gates, yapay eti tanımlarken 'gıdanın geleceği' diyor.
Peki geleceğin eti ve etin geleceği olan bir ürünle ilgili kaygılar neler?
Toplumda karşılığının bulunup bulunmadığını bile kestirmekte zorlandığımız yapay et, risklere gebe mi?
Riskleri neler?
İnsan sağlığını tam olarak nasıl etkileyebileceği ile ilgili türlü çalışmalar da yürütülen yapay et ile ilgili 'dezavantajlar' şimdilik dört grupta inceleniyor:
1- Güven: İnsanlar, başlangıçta laboratuar ortamında ve adı üstünde 'yapay' bir şekilde üretilen ete güven duyacak mı? Yapay et, 'GDO'lu besin' algısıyla mı karşılaşacak?
2- İşsizlik: Günümüz et üretim yöntemlerine her ne kadar 'verimsizlik' eleştirisi yapılsa da, şunu kabul etmeliyiz; istihdam gücü yüksek. Eğer yapay et gerçek bir trende dönüşürse, günümüzde et fabrikalarında çalışan kişilerin işsizlikle burun buruna gelmesi ihtimali var.
3- Tat: Yapay etler, teorik olarak yağ içermiyor. İçinde kemik de olmayacağı için gerçek etten farklı bir tada sahip olması ihtimali çok yüksek. Bu tada ne sürede alışacağımızı ise hep birlikte göreceğiz.
4- Obezite: Ete erişim kolaylaşırsa ve ucuzlaşırsa obezitenin daha da büyüyen bir risk olarak karşımıza dikilmesi ihtimali artacak.
Vegan ve vejetaryenlere bir çözüm mü?
Peki yapay et, vegan ve vejetaryenler için bir çözüm olabilir mi?
İşte burada da bir yol ayrımı var.
Bazı vejetaryenler üretim sürecinde herhangi bir hayvanın hayatını kaybetmesine neden olmadığı için yapay etin masum olduğunu düşünüyor.
Bir kısım ise yapay etin de dolaylı yoldan olsa bile hayvansal kaynaklı olduğu fikrinde.
Bu fikri paylaşanlara göre, yapay et bir seçenek değil.
Tek hedef kırmızı et değil
Öte yandan, bir şirketin de 'yapay balık' üretmek için çalışmalara başladığını öğrendik.
Bu şirket de ciddi ciddi yatırımlar alarak üretimine devam ediyor.
Okyanus ve denizlerdeki canlı çeşitliliğinin korunması için güncel ve yenilikçi bir yöntem.
Fakat yapay etin her türlüsü için temkinli olmak da şart bir yandan.
Türkiye'de durum ne?
Türkiye'de de yapay et için Ar-Ge çalışmaları devam ediyor.
Önümüzdeki yıllarda ABD ve Hollanda gibi ülkelerdeki yapay et üretiminin rakibi olabilecek potansiyel taşıdığımızı söylemek mümkün.
Sağlık sorunlarına yol açıp açmadığı gibi soru işaretleri giderilirse, yapay etler, elbette geniş kitlelerde karşılık bulacaktır.
Daha düşük maliyetli, çevreye daha az zararlı et üretiminin desteklenmediği bir toplum düşünmek zor.
