11.10.2026 - 02:01 | Son Güncellenme:
DİDEM SEYMEN - Uyku süresinin biyolojik yaşlanmayla ilişkisini inceleyen yeni araştırma, yalnızca yetersiz uykunun değil, uzun uyku süresinin de vücuttaki yaşlanma göstergeleriyle bağlantılı olabileceğini ortaya koydu. Columbia Üniversitesi Irving Medical Center araştırmacılarının yürüttüğü çalışmada, UK Biobank’ta yer alan yaklaşık 500 bin kişinin verileri değerlendirildi. Araştırmacılar, beyin, akciğer, karaciğer, bağışıklık sistemi ve diğer organları kapsayan 17 organ sistemi için 23 farklı biyolojik yaşlanma saati kullandı. Sonuçlar, uyku süresi ile biyolojik yaşlanma arasında U şeklinde bir ilişki bulunduğunu gösterdi. 6 saatten az ve 8 saatten fazla uyuyanlarda yaşlanma göstergeleri yükselirken, en düşük değerler yaklaşık 6,4-7,8 saatlik uyku aralığında görüldü. Araştırmacılar bununla birlikte, uyku süresinin tek başına organların daha hızlı ya da yavaş yaşlanmasına neden olduğunun söylenemeyeceğini vurguladı.
Araştırmada kısa uykunun depresif dönemler ve anksiyete bozukluklarının yanı sıra obezite, tip 2 diyabet, hipertansiyon, iskemik kalp hastalığı ve kalp ritim bozukluklarıyla ilişkili olduğu görüldü. Hem kısa hem de uzun uyku sürelerinin kronik akciğer hastalıkları, astım, gastrit ve gastroözofageal reflü gibi bazı sağlık sorunlarıyla da bağlantılı olduğu bildirildi. Araştırmacılara göre bulgular, uykunun yalnızca beyni değil, farklı organ sistemlerini ilgilendiren bütünsel bir süreç olduğunu gösteriyor.

Medicana Sağlık Grubu Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, uyku süresinin tek başına değerlendirilmemesi gerektiğine dikkat çekerek, uykunun beynin dinlenmesinin ötesinde vücuttaki birçok sistemin düzenlenmesine katkı sağlayan bir süreç olduğunu belirtti. Onultan, uyku ihtiyacının kişiden kişiye ve yaşa göre değişebileceğini ifade ederek, “Herkes için tek bir ideal uyku süresinden söz etmek doğru değildir. Ancak sürekli olarak çok az uyumak kadar, uzun süre uyuma ihtiyacının ortaya çıkması da dikkate alınması gereken bir durumdur” dedi. Özellikle daha önce olmayan belirgin bir uyku artışı veya azalmasının altında yatan nedenlerin araştırılması gerektiğini vurguladı.
Uyku bozukluklarının bazen başka sağlık sorunlarının belirtisi olabileceğini söyleyen Onultan, gece sık uyanma, uykuya dalmakta güçlük, sabah dinlenmiş uyanamama veya gün içinde belirgin uyku hali gibi yakınmaların uzun sürmesi halinde yalnızca uyku süresine bakılmaması gerektiğini belirtti. Uyku kalitesinin yanı sıra kullanılan ilaçlar, ruhsal durum ve eşlik eden hastalıkların da değerlendirilmesi gerektiğini ifade eden Onultan, düzenli uyku saatlerinin korunmasını, gece uykusunun mümkün olduğunca bölünmemesini ve uyku öncesinde beyni uyarabilecek alışkanlıkların azaltılmasını önerdi.
Göğüs Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Servet Kayhan ise uykunun vücudun kendini yenilediği aktif bir dönem olduğunu belirterek, yetişkinlerde genel olarak 7-9 saatlik uykunun ideal kabul edildiğini söyledi. Özellikle düzenli olarak 6 saatin altında uyumanın yalnızca ertesi gün yorgunluk ve dikkat dağınıklığına yol açmadığını, uzun vadede tansiyon, kan şekeri ve metabolizma üzerinde olumsuz etkiler oluşturabileceğini belirten Kayhan, kalp-damar hastalıkları ve ritim bozuklukları açısından da risk artışıyla ilişkilendirildiğine dikkat çekti. Yeterli ve kaliteli uykunun hafıza, öğrenme, dikkat ve bilişsel işlevler açısından da önemli olduğunu ifade etti.

10 saatten fazla uyumak riskli
“8 saat uyumakla 9-10 saat uyumayı birbirinden ayırmak gerekir” diyen Prof. Dr. Kayhan, 8 saatlik uykunun kesinlikle fazla olmadığını vurguladı. Düzenli olarak 9, özellikle de 10 saatten fazla uyumanın bazı çalışmalarda kalp-damar hastalıkları, inme ve bilişsel gerileme gibi sorunlarla ilişkilendirildiğini belirten Kayhan, bunun uzun uykunun doğrudan hastalığa neden olduğu anlamına gelmediğini söyledi. Altta yatan hastalık, depresyon, kronik yorgunluk veya uyku apnesinin kişinin daha uzun uyumasına neden olabileceğini ifade eden Kayhan, özellikle horlama, uykuda nefes kesilmesi, gece sık uyanma ve yeterli süre uyunduğu halde sabah yorgun kalkma gibi durumlarda uyku apnesinin araştırılması gerektiğini belirtti. Kayhan’a göre sağlıklı uyku için yalnızca yatağa geçirilen süre değil, uykunun düzenli, kesintisiz ve kaliteli olması da önem taşıyor.