Bebekli aileler dikkat: RSV sezonu kapıda!

Didem Seymen - Kış aylarında çocuklarda öksürük, burun akıntısı ve ateş görmek hepimizin alışık olduğu bir durum. Ancak bu belirtilere neden olan virüslerden biri, özellikle yaşamın ilk yılında bebekler için çok daha ciddi sonuçlara yol açabiliyor: Respiratuar Sinsityal Virüs, yani RSV. Çocuk Enfeksiyon Hastalıkları Uzmanı Prof. Dr. Dilek Yılmaz, RSV ile ilgili Milliyet’e şu bilgileri verdi ve aileleri uyardı…

RSV oldukça yaygın bir virüs. Çocukların büyük çoğunluğu ilk iki yaş içinde RSV ile karşılaşıyor ve çoğu enfeksiyonu hafif geçiriyor. Ancak özellikle küçük bebeklerde durum farklı olabiliyor. Virüs akciğerlere ilerleyerek bronşiolit ve zatürreye neden olabiliyor. Bazı bebeklerde nefes almak zorlaşabiliyor ve hastanede tedavi gerekebiliyor.

Dünya Sağlık Örgütü'ne göre RSV, her yıl 5 yaş altındaki çocuklarda yaklaşık 33 milyon alt solunum yolu enfeksiyonuna ve 3,6 milyon hastaneye yatışa neden oluyor. Yaklaşık 100 bin çocuk ise RSV ile ilişkili nedenlerle hayatını kaybediyor.

Sağlıklı bebekler dahil tüm bebekler risk altında

RSV'nin etkisini sadece hastalık ve ölüm rakamlarıyla düşünmemek gerekiyor. RSV sezonunda çocuk acil servisleri, hastane servisleri ve yoğun bakımların yükü de artıyor. Bir bebeğin hastaneye yatması, sağlık sisteminin yanı sıra ailenin hayatını da bir anda değiştirebiliyor.

Türkiye'den elde edilen veriler de bunun önemli bir sorun olduğunu gösteriyor. 2020-2024 yılları arasında 23 merkezde yapılan çalışmada, RSV nedeniyle yoğun bakıma yatırılan çocukların yaklaşık yüzde 70'inin bir yaşın altında olduğu görüldü. Üstelik yaklaşık yüzde 71'inin daha önce bilinen bir hastalığı yoktu.

Yani RSV nedeniyle ağır hastalık sadece kronik hastalığı olan çocukların başına gelmiyor. Daha önce tamamen sağlıklı görünen bir bebek de RSV nedeniyle hastaneye, hatta yoğun bakıma ihtiyaç duyabiliyor.

Bu nedenle, bebeklerin belirtilerinin yakından takip edilmesi de önemli. Özellikle nefes almakta zorlanma, beslenmenin belirgin şekilde azalması veya genel durumun kötüleşmesi gibi durumlarda sağlık kuruluşuna zamanında başvurmak gerekiyor.

Bebeklerin hayatını kurtarmak elimizde

Şanslıyız ki RSV'nin neden olduğu ağır hastalıkların ve hastane yatışlarının yükünü azaltmak mümkün, bunun yolu da tedaviden ziyade korunmaktan geçiyor. RSV’nin tedavisi tam anlamıyla mümkün değil, oksijen desteği ve mekanik ventilasyon ağır RSV tablolarında kullanılabiliyor. Bununla birlikte beslenme ve sıvı alımı öneriliyor. 

Ancak, burada en etkili çözüm bağışıklama. Doğum sonrası bebeğe uygulanan veya gebelik döneminde uygulanan çözümler var. Yeni teknolojilerle geliştirilen uzun etkili monoklonal antikorlar bebeklere uygulanıyor ve tek dozla en az  5-6 ay bebeği RSV’ye karşı korumak mümkün oluyor. Bu koruyucu bir iğne gibi düşünülebilir. Doğrudan bebeği korumayı hedefleyen bu koruyucu iğne hastaneye yatış riskini yüzde 90’lara varan oranda azaltabiliyor.

Tabii korunma denildiğinde ailelerin günlük hayatta alabileceği basit önlemler de atlanmamalı. Ellerin düzenli yıkanması, öksürürken veya hapşırırken ağız ve burnun kapatılması, ev ve diğer kapalı ortamların düzenli havalandırılması, hasta kişilerin özellikle küçük bebeklerle yakın temasının azaltılması ve mümkün olduğunca kalabalık ortamlardan kaçınılması bulaşma riskini azaltmaya yardımcı olabiliyor.

Dünyada ne yapılıyor?

Dünyanın farklı ülkelerinde bebekleri RSV’ye karşı korumaya yönelik programlar uygulanmaya başladı. Bu programların gerçek yaşam sonuçları da giderek daha fazla ortaya çıkıyor. Gerçek yaşam verileri, RSV’ye karşı korunmanın yalnızca enfeksiyonların önlenmesi açısından değil, hastalığın daha ağır seyretmesinin ve hastaneye yatışların azaltılması açısından da önemli bir fark yaratabildiğini gösteriyor.  Bu deneyimler bize önemli bir noktayı hatırlatıyor: RSV’den korunmanın başarısı yalnızca kaç enfeksiyonun önlendiğiyle değil, kaç bebeğin hastaneye, yoğun bakıma ve sağlık hizmetlerine ihtiyacını azaltmakla değerlendirilmeli.

RSV’den söz ederken aileleri korkutmaya gerek yok. Ancak onu sıradan bir nezle gibi görmek de doğru değil. Çünkü RSV oldukça yaygın ve özellikle yaşamın ilk yılında bebeklerde ciddi hastalığa neden olabiliyor. Bu nedenle korunma, hastalık başladıktan sonra değil, öncesinde düşünülmeli. Aileler çocuk hekimlerine danışarak RSV’ye karşı tıbbi korunma seçeneklerini değerlendirebilirler. Çünkü bazen en değerli sağlık hizmeti, bir hastalığı tedavi etmek değil; bir bebeğin hiç hastaneye gitmek zorunda kalmamasını sağlamaktır. Çocuklarımızın sağlıkla büyümesi hepimizin sorumluluğudur.