Doğurganlıkta zamanla yarış

Didem Seymen - İnfertilite (kısırlık), günümüzde hem kadınlar hem de erkekler için hâlen bir tabu gibi görünüyor ve çiftlere yoğun stres, endişe ve değersizlik hissi yaşatıyor. Tedavi süreçleri ise genellikle yorucu ve yıpratıcı olabiliyor. Ancak tedavi alanındaki yeni gelişmelerle bu süreçler günümüzde çok daha kişiye özel planlanarak daha konforlu yürütülebiliyor. Hem kısırlık hem de tüp bebek tedavileri hakkında merak ettiklerimizi, İstanbul Okan Üniversitesi Hastanesi Tüp Bebek ve Üreme Sağlığı Merkezi’nden Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Deniz Özgen’e sorduk.

■ Kısırlık ya da tüp bebek tedavisi için çiftler ne zaman bir uzmana başvurmalı?

Genel olarak bir yıl boyunca düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye rağmen gebelik elde edemeyen çiftler tedavi için başvurabilirler. Ancak; kadın yaşı 35 ve üzerindeyse, yumurtalık rezervi düşükse, erkekten kaynaklanan sperm problemleri varsa ya da daha önceden yumurtalık ameliyatı, pelvik enfeksiyon gibi durumlar yaşandıysa, bir yılı beklemeden bir kadın hastalıkları ve doğum uzmanına danışmalarını öneriyoruz.

■ Kadınlarda kısırlık en çok hangi nedenlerle görülüyor?

Yumurtlama bozuklukları, tüplerin tıkanıklığı, endometriozis ve rahim içi yapısal problemlere neden olan bazı hastalıklar kadınlardaki kısırlığın en sık karşılaştığımız nedenleri. Bununla birlikte, kadın yaşı doğurganlık açısından çok kritik bir etken. 35 yaşından sonra yumurta kalitesi ve sayısı azalır, 40 yaş civarında gebelik şansı belirgin şekilde düşer. Yaş ilerledikçe doğumsal sorunlar ve düşük riski de artar. Bu yüzden doğurganlık konusunda yaş, erken karar vermeyi gerektiren en kritik faktördür.

■ O halde “Polikistik Over Sendromu (PKOS)” veya yeni adıyla “Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS)” da bir kısırlık nedeni…

Kesinlikle. PMOS, yumurtlama düzensizliği ve hormonal dengesizlik nedeniyle kadınlarda en sık doğurganlık problemlerinden biri. Yumurtalar olgunlaşamadığı için yumurtlama gerçekleşmiyor ve bu da gebeliği zorlaştırıyor. Tabii PMOS’ta öncelikle yaşam tarzı değişiklikleri ve ilaçla yumurtlama tedavileri denenir; eğer başarısız olursa tüp bebek tedavisine geçiş yapılabilir.

■ Peki bu hastalarda gebe kalma şansı daha mı düşük?

Aslında hayır, PMOS’lu hastalarda tüp bebek tedavisinin başarı oranı genellikle sağlıklı bireylere çok yakın. Ancak tedavi sürecinde yumurtalıkların aşırı uyarılması (hiperstimülasyon) riski biraz daha yüksek olabiliyor. Bu nedenle özel protokoller kullanarak süreci daha dikkatli yönetmek gerekir.

■ Tüp bebek tedavilerindeki güncel gelişmelerden de bahsedebilir misiniz?

Özellikle son yıllardaki pek çok yenilik sayesinde tüp bebekte başarı oranları arttı. Embriyo dondurma teknikleri (vitrifikasyon) çok daha etkili hâle geldi, bu sayede sağlıklı embriyolar saklanabiliyor. Embriyo izleme sistemleri (time-lapse), embriyoların gelişimini sürekli ve zarar vermeden takip etmeye imkân sağlıyor. Böylece en sağlıklı embriyolar seçiliyor. Genetik tarama yöntemleri (PGT) ile kromozom sayısı ve hastalık riski kontrol edilerek sağlıklı gebelik şansı artıyor.

Embriyo kalitesi yaşam tarzınızın kalitesine bağlı!

Embriyo kalitesini yükseltmek için öncelikle yumurta ve sperm kalitesinin iyi olması gerekir. Bunun için sağlıklı yaşam alışkanlıkları çok önemli; dengeli beslenme, stresten uzak durma, düzenli uyku ve ideal kilo mutlaka korunmalıdır. Aşırı kilolu ya da çok zayıf olmak yumurtlama düzensizliklerine neden olabiliyor. Sigara hem yumurta kalitesini düşüren hem de tüp bebek başarısını azaltan bir faktör. Stres ise hormon dengesini bozabiliyor. Bu yüzden tüp bebek tedavisi öncesi sağlıklı yaşam tarzı değişikliklerinin yapılması gebelik şansını artırmak açısından çok önemli.