Eklem protezinde en önemli başarısızlık nedeni: Enfeksiyon!

Prof. Dr. Ahmet Fırat - Enfeksiyonlara bakteriler neden olur. Bakteriler sindirim sistemimizde ve cildimizde bol miktarda bulunsa da, genellikle bağışıklık sistemimiz tarafından kontrol altında tutulurlar. Örneğin, bakteriler kan dolaşımımıza girerse, bağışıklık sistemimiz hızla tepki verir ve istilacı bakterileri öldürür. Ancak eklem protezleri metal ve plastikten yapıldığı için, bağışıklık sisteminin bu implantlara ulaşan bakterilere saldırması zordur. Bakteriler metale yapışmayı sever. Metal implant kan akışı almadığı için bağışıklık sistemimiz bakterileri tespit etmekte zorlanır ve bu nedenle nasıl tepki vereceğini ve öldüreceğini bilemez. Bakteriler implantlara ulaşırsa çoğalabilir ve eklem enfeksiyonuna neden olabilir.

Enfeksiyon nedenleri

* Ameliyat sırasında veya sonrasında protezin bulunduğu bölgeye mikroorganizmaların yerleşmesi

* Vücuttaki başka bir enfeksiyon odağından (örneğin diş apsesi, idrar yolu enfeksiyonu, cilt enfeksiyonu) bakterilerin kan yoluyla proteze ulaşması

* Bağışıklık sistemini zayıflatan durumlar (şeker hastalığı, obezite, ileri yaş, romatizmal hastalıklar, uzun süreli kortizon veya bağışıklık baskılayıcı ilaç kullanımı)

Kimler risklidir?

* Bağışıklık sistemi yetersizlikleri (HIV veya lenfoma gibi)

* Şeker hastalığı

* Damar hastalıkları (el ve ayaklara kan dolaşımının zayıf olması)

* Bağışıklık sistemini baskılayan tedaviler (kemoterapi veya kortikosteroidler gibi)

* Obezite

Belirtiler

Enfekte eklem protezinin belirtileri ve bulguları şunlardır:

* Daha önce iyi çalışan bir eklemde artan ağrı veya sertlik

* Şişme

* Yaranın etrafında sıcaklık ve kızarıklık

* Yara drenajı (yaradan çıkan kan, irin veya diğer sıvılar)

* Ateş, titreme ve gece terlemeleri

* Yorgunluk, halsizlik

Tanı nasıl konulur?

Erken teşhis ve doğru tedavi, implantların yerinde kalma olasılığını artırır.

* Görüntüleme testleri

* Laboratuvar testleri

Doktorunuz ayrıca, bir enfeksiyonu tespit etmek için ekleminizden sıvı alıp analiz edecektir. Bunun için kalçanızdan veya dizinizden bir iğne kullanarak sıvı çekecektir. Sıvı, bakteri varlığı açısından mikroskop altında incelenecek ve laboratuvara gönderilecektir. Burada, sıvıda bakteri veya mantar üremesi olup olmadığı izlenecektir.

Tedavi: Cerrahi olmayan tedavi

Bazı durumlarda, yalnızca eklem çevresindeki deri ve yumuşak dokular enfekte olur ve enfeksiyon yapay eklemin derinliklerine yayılmamıştır. Buna "yüzeysel enfeksiyon" denir. Enfeksiyon erken teşhis edilirse, doktorunuz damardan (IV) veya ağızdan(oral) antibiyotik reçete edebilir. Bu tedavi erken yüzeysel enfeksiyonlarda uygulanabilir.

Cerrahi tedavi

Yüzeysel dokuların ötesine geçen ve yapay ekleme derinden ulaşan enfeksiyonlar cerrahi tedavi gerektirebilir.

Debridman: Erken dönemde (başlangıçlarından itibaren bir kaç gün içinde) tespit edilen derin enfeksiyonlar ve ilk ameliyattan sonraki haftalar içinde ortaya çıkan enfeksiyonlar, bazen eklemin cerrahi olarak yıkanmasıyla tedavi edilebilir.

İki aşamalı cerrahi: Genellikle enfeksiyon ne kadar uzun süredir mevcutsa, protezi çıkarmadan tedavi etmek o kadar zor olur. Geç enfeksiyonlar (eklem değiştirme ameliyatından aylar veya yıllar sonra ortaya çıkanlar) ve daha uzun süredir mevcut olan enfeksiyonlar neredeyse her zaman aşamalı bir ameliyat gerektirir.

Tek aşamalı cerrahi: Bu prosedürde implantlar çıkarılır, eklem yıkanır (debride edilir) ve yeni implantlar aynı aşamada yerleştirilir. Tek aşamalı cerrahi, enfekte eklemleri tedavi etmek için bir yöntem olarak giderek daha fazla kabul görmektedir. Doktorlar, tek aşamalı cerrahinin sonuçlarını araştırmaya devam etmektedir.

Protez enfeksiyonun önlenmesi

Eklem protezi  enfeksiyonu riskini azaltmak için bilinen en önemli önlemler şunlardır:

* Ameliyat öncesi sigara ve alkolün bırakılması

* Diyabet gibi hastalıkların kontrol altına alınması

* Beslenme düzenlenmesi ve kilo kontrolü

* Kansızlığın giderilmesi

* Ameliyat öncesi ve sonrası antibiyotikler. 

* Kısa ameliyat süresi ve minimum ameliyathane trafiği. 

* Sıkı sterilizasyon teknikleri ve aletlerin sterilizasyonu

* Ameliyat öncesi antiseptik sabunla yıkanma. 

* Ameliyat günü, aynada kapsamlı bir cilt değerlendirmesi yapın. Kasık bölgesi, göğüs altları, diz arkaları ve koltuk altları dahil olmak üzere tüm cildinizi inceleyin. Herhangi bir anormallik görürseniz doktorunuza bildirin.

* Ameliyat bölgesini tıraş etmeyin. Tıraş gerekliyse, bu işlem hastanede yapılacaktır.