Erkek çocuk sağlığında sessiz tehlike!

DİDEM SEYMEN- Doğumdan sonra erkek çocuklarında bir veya her iki testisin torbaya (skrotum) inmemesi “inmemiş testis” ya da tıbbi adıyla kriptorşidizm olarak tanımlanıyor. Medicana Çamlıca Hastanesi Çocuk Cerrahisi Uzmanı Op. Dr. Ali Eyvazov, konuyla ilgili bilgiler verdi…

‘İnmemiş testis’te hormonal, genetik ve çevresel faktörlerin etkili olduğu düşünülüyor. Erken doğum, düşük doğum ağırlığı, gebelikte hormon dengesizlikleri, sigara, alkol veya toksik madde maruziyeti riski artırabiliyor. Testisler, vücut sıcaklığından daha düşük bir ortamda sağlıklı geliştiği için vücudun dışında yer alıyor.

Ailenin fark etmesi ya da rutin muayene sırasında saptanabiliyor. Testis torba dışında hissedilebiliyor ya da hiç ele gelmeyebiliyor. Gerekli durumlarda ultrason ya da laparoskopi ile tanı kesinleşiyor.

İnmemiş testisler “ele gelen” ve “ele gelmeyen” olarak ikiye ayrılıyor. En sık kasık bölgesinde ele gelen tip görülüyor. Bazı çocuklarda testis yerinde olsa da, soğuk veya korku gibi nedenlerle geçici olarak yukarı çıkabiliyor. Bu duruma “utangaç testis” deniyor. Eğer testis uzun süre torba dışında kalırsa ameliyat gerekiyor.

Ne zaman tedavi edilmeli?

Doğumda inmemiş testisi olan çocuklar 6 aya kadar takip edilebilir ancak bir yaşına kadar testis torbaya inmemişse ameliyat gerekir. En geç 18 ayda tedavi tamamlanmalıdır. Tedavi yöntemlerinden biri, testisin cerrahi olarak yerine indirilmesi. Bu işlem genellikle kasıktan küçük bir kesiyle genel anestezi altında yapılıyor. Başarı oranı genellikle tek taraflı vakalarda yüzde 90’ın üzerinde. Karın içinde kalan testislerde laparoskopik yöntem uygulanabiliyor.

Ameliyat öncesi ve sonrası dönem

İnmemiş testis nedeniyle ameliyat edilecek çocuk ameliyat öncesi çocuk cerrahisi ve anesteziyoloji uzmanları tarafından ayrıntılı muayene edilir. Gerekli tahliller alınır. Ameliyat genel anestezi altında genellikle kasıktan yapılan küçük kesiden uygulanır. Testis bulunarak keseye indirilir. Eş zamanlı kasık fıtığı varsa aynı ameliyatla onarılır. Sonrasında cilt emilebilir kozmetik dikişlerle kapatılır. Sonrasında dikiş alınmasına gerek olmuyor.

Ailenin isteğine göre eş zamanlı sünnet de yapılabilir. Bu durum ameliyat sonrası çocuk için ek sıkıntı veya fazladan ağrı yaratmaz. Testisler ameliyat öncesi muayenede ele gelemediğinden kapalı ameliyatla laparoskopik olarak karın içine bakılır. Ameliyat sonrası çocuk genellikle aynı gün taburcu ediliyor. Eş zamanlı olarak sünnet de yapılabiliyor. Düzenli kontroller, testisin konumunun korunması ve sağlıklı gelişiminin takibi açısından büyük önem taşıyor.

Tedavi edilmezse ne olur?

Tedavi edilmeyen inmemiş testis, ilerleyen yaşlarda önemli sorunlara yol açabiliyor:

* Kısırlık: İki taraflı olgularda risk daha yüksek.

* Testis kanseri: İnmemiş testisi olan erkeklerde kanser riski 5–10 kat fazla.

* Travma ve torsiyon: Testisler kasıkta yer aldığında travmaya açık hâle geliyor.

* Kasık fıtığı: Sıklıkla tabloya eşlik edebiliyor.

* Psikolojik etkiler: Görünüm nedeniyle ilerleyen yaşlarda özgüven sorunlarına yol açabiliyor.

Eyvazov, “Zamanında yapılan cerrahi, hem doğurganlığı hem de testis sağlığını korur. Ailelerin rutin muayeneleri aksatmaması çok önemli” diyerek uyarıyor.