Güvenlik elden gitmesin

İSMAİL ŞAHİN - Türkiye’de özellikle İstanbul gibi büyük şehirlerde motosiklet artık gündelik hayatın önemli bir parçası hâline geldi. Pandemi sonrasında ivme kazanan motosiklet kullanım rakamları her yıl satış rekorlarıyla katlanıyor. 2019 yılında 3.3 milyon olan trafikteki motosiklet sayısının bu yıl sonunda sekiz milyona çıkması bekleniyor. Ancak bu artışla paralel olarak motosikletlerin kazaya karışma oranlarında da patlama yaşanıyor. Şehir içinde her iki kazadan birine motosiklet karışıyor. Her üç motosiklet kazadan ikisinde motorsiklet sürücüsü kusurlu.

Dört kasımda Resmi Gazete’de yayınlanan Karayolları Trafik Yönetmeliği’nde yapılan değişiklikle, motosiklet sürücüleri ve yolcuları için koruyucu eldiven takma zorunluluğu getirildi. Motosiklet sürücüleri ceza yememek için alternatif eldiven arayışına girdi. Ancak medya ve kamuoyundaki tartışmalar işin hep maliyet boyutuna dikkat çekmekten ileriye gidemedi.

Standartlar uygun mu?

Motosiklet eldiveni, küçük bir ekipman gibi görünse de olası bir kaza durumunda en çok koruma sağlayan güvenlik ekipmanlarından birisi olarak karşımıza çıkıyor. Bir kaza anında eller yere ilk temas eden bölgelerden olduğu için doğru eldiven hayati fark yaratabiliyor. Yeni yönetmeliğe göre polis eldivensiz motosiklet sürücülerine 993 TL ceza kesiyor. Yapılan kontrollerde motosiklet sürücüleri ve yolcularının TS EN 13594 standardına uygun koruyucu eldiven takıp takmadıkları kontrol ediliyor. Ancak motosikletçiler arasında polislerin kontrollerde motorları bağlandığına dair söylentiler almış başını yürümüş. Kadıköy, Hasanpaşa’da bulunan motosiklet ekipmanları dükkânlarında tebliğin yayınladığı günden beri bir yoğunluk mevcut. Bazı dükkânlarda eldiven satışları beş kata kadar artmış. Ama gelen motosikletçiler genelde koruması olmayan veya koruması en az olan giriş seviyesi eldivenleri tercih ediyorlar. 600 TL’den başlayan eldivenler 13 bin TL’ye kadar çıkabiliyor. Yeni yönetmeliğe göre yarım eldiven de kabul edilmiyor, ancak bazı sürücüler spor mağazalarından kayak vb amaçla kullanılan eldivenlere de yöneliyorlar.

Kazalarda ilk temas

Motosiklet ileri sürüş eğitmeni Zafer Akçay, eldiven zorunluluğunun yerinde bir karar olduğunu söylüyor: “Motosiklet kazalarında ilk temas eden genellikle ellerdir. Kollar hareketli ve refleksle açıyoruz. Eller hem darbe hem de sürtünmeye karşı hassas. Bir eğitmen olarak eldiven zorunluluğu onayladığım bir uygulama. Daha başka korumaların da olması gerekiyor. Denetimi nasıl olacak bakalım. Koruyuculuğu olmayan eldivenleri kullanmak yanlış tabii. Olası bir kazada elinize bir şey olsa hastaneye gittiğiniz zaman maliyeti çok çok daha yüksek olacak. Burada devletin yapabileceği şey; madem kask zorunlu, KDV almazsınız veya düşürürsünüz. Çünkü genellikle ithal olan eldivenlerde vergiler yüzde 50’ye kadar çıkabiliyor.” 

Eldiven kazada neleri önler? 

1.Koruyucu eldiven, deri soyulmasını, doku kaybını ve kanamayı büyük ölçüde engeller.

2.Eldivenlerde bulunan eklem ve parmak koruyucular darbeyi emerek parmak, tarak kemiği ve bilek kırıklarının daha hafif atlatılmasını sağlar.

3.Avuç içini korur.

4.‘Slayder’ denilen kayıcı parçalar yere takılmayı önleyerek bileğin ters dönmesini, parmakların kırılmasını engeller.

5.Uzun bilekli (gauntlet) eldivenler, bileğe ek sabitleme sağlar. Bu, düşüş sırasında bileğin aşırı dönmesini, bağ kopmalarını önler.

6.Soğukta eller uyuşursa fren, debriyaj, gaz tepkisi zayıflar. Eldiven sayesinde sürüş kalitesi normal havalardaki gibi seyreder.

7.Sürtünme yanıklarını engeller.

Kaskta yüzde 25 ucuzlama beklentisi 

Motosiklet Endüstrisi Derneği (MOTED) Genel Koordinatörü Remzi Öztürk, eldiven yasağı ile ilgili toplantıyı 5-6 ay önce yaptıklarını belirterek, “Toplantıya sivil toplum kuruluşları da katıldı. Bütün kıyafetlerin zorunlu olması gündemdeydi. Ancak bir tek eldiven zorunluluğu çıktı. Aynı uygulama Fransa’da da var. Eldiven kasktan sonra en önemli koruyucu. Standartlar var. Düştüğünüz zaman istemsizce yere elinizi koruyorsunuz. Türkiye’de trafikte 7 milyon motosiklet var. Bu yılın ilk 9 ayında 710 bin satıldı. Yıl sonuna 1 milyonu geçer. Toplantıda biz koruyucu ekipman indirimine karşı da tavsiyelerde bulunduk. Eldivende yerli üretim olduğu için zor ama kaskta yıl sonuna bir vergi indirimi bekliyoruz. Ticaret Bakanlığı ile görüştük. Kaska gümrükte uygulanan yüzde 20 ek vergi var. Ama Türkiye’de üretimi yok. Bu kask fiyatlarına yüzde 25 indirim olarak yansıyacaktır” diyor. 

Kalıcı sakatlık uyarısı 

Acıbadem Hastanesi Ortopedi ve Travmatoloji bölümünden Prof. Dr. Arel Gereli, elde çok fazla kıymetli, hassas ve nazik dokular bulunduğuna dikkat çekiyor, “Elde derinin altında damar, sinir, tendonlar, eklemler ve kıkırdaklar başlıyor. Ele hissiyat sağlıyorlar. Bir diğer özelliği ise ellerin günlük hayat akışını sağlayan, kişisel bakım ve sosyalleşme, beslenme, alet üretme fonksiyonları. Olası bir yaralanma durumunda el derisi altındaki dokular çabucak yaralanır. Basit bir el kesiği veya kırığı bile sakatlıkla sonuçlanabilir. Vücut bir yaralanma olduğu vakit anında iyileştirmeye başlıyor ama bir kırığı kaynatırken doku ayırt etmeksizin hepsini kaynatıyor. Özellikle motor yaralanmalarında doku hepsi bir arada kaynıyor. Dokularda hareket kaybı oluyor. Bu kalıcı da olabilir. Motora bağlı el yaralanmalarında hasta birden fazla ameliyat geçirir. Bir diğer önemli nokta şu; motor kazaları genelde yüksek enerjili bir yaralanma oluyor.”

Elde kemik kırığı ameliyatında tendon, sinir ve kemiklere müdahale edildiğini belirten Prof. Dr. Gereli, “Bir kemiğin kaynaması iki ayı buluyor. Ciddi bir fonksiyon kaybı. Kemik kaynayana kadar eklemler donuyor. 6 ay fizik tedavisi sürüyor. Basit bir motor kazası bile ele zarar verirse ortalama 6 ay fonksiyonlarını bozar. Çoğu kez de ikinci üçüncü ameliyatları gerektirir” diyor.

Motor yaralanmalarında sıkla görülen asfalta sürtmeye de değinen Prof. Dr. Gereli, eldiven kullanımının önemine dikkat çekiyor: “Parmaklar asfalta sürtünüyor,bir yere sıkışıyor veya motora sıkışıyor. Bu, doku kaybıyla sonuçlanıyor. Eldiven burada işe yarıyor. Doku kaybında sadece deri gitmiyor kemik, sinir, tendon hepsi kayboluyor. Bunların hepsini tek seferde onaramıyorsun başka bir yerden doku nakli gerekebiliyor. Yapılsa bile eskisi gibi olmuyor. Elin orjinalliği bozuldu mu kayıp mutlaka olur asla eskisi gibi iyileşmez. Bir diğer nokta bu yaralar açık yara ve enfeksiyon kapıyor. Bir eldiven iki bin lira, en basit yaralanma bile iki ay iş gücü kaybına neden olur. Profesyonel kuryeler için çok önemli. SSK ameliyatı tazminatı işgücü kaybını koyduğunuz zaman korkunç rakamlara çıkar. Çoklu kırıksa bir sene uğraşır. Kalıcı sakatlık da cabası. Tekrar motora binmek istersen direksiyonu tutamayabilirsin. 5 yıl öncesine göre motor yaralanmalarında iki kat artış var.”