Hadi konsere gidelim senfonik olsun

YAVUZ HAKAN TOK -  Herkes bilir ki klasik müzik eğitimi veren konservatuarlarda öğrencilerin pop ya da rock gibi “hafif” türlerle ilgilenmesi hiç hoş karşılanmaz. Yüksek sanat kabul edilen klasik müziğin eğitmenleri ya da icracıları ezelden beri diğer müzik türlerini hep hafife almış, hatta yeri gelmiş küçümsemiştir. Klasik müziğin de kendi zamanının popüler müziği olduğu gerçeği nedense göz ardı edilir. Peki ne oldu da son yıllarda popüler müzik şarkıcıları sıklıkla senfonik konserler vermeye başladı? Klasik müzikle popüler müzik ne vakit barıştı, hatta kardeş oldu?  Aslında buna bir barışma diyemeyiz. Klasik müzik hâlâ bir üst rafta, kolay erişilemez bir yerde duruyor. Tabii ki teknik olarak klasik müziğin karmaşık armonik yapısı, polifonik zenginliği gibi popüler müzikle kıyas kabul etmeyecek üstünlükleri var. Aslında pop ya da rock şarkıcılarının ya da gruplarının senfonik konser merakı tam da bu yüzden hiç bitmiyor. Bir tür sınıf atlama, rüştünü ispat etme çabası ya da belki kendi şarkılarının da klasik kelimesinin anlamı dahilindeki “kalıcı, modası geçmeyen, mükemmellik standardı kabul edilen eser” tanımlamasıyla anılması isteği. Bunun pek uçarı, ayakları yere basmayan bir istek olduğu söylenemez. Pop ya da rock müzik, tarih boyunca klasik tabirini hak eden pek çok şarkı çıkardı. Ve ehil ellerde o şarkıların içinden klasik müzik çıkarmak hiç de imkânsız değil. Queen’in “Bohemian Rhapsody”si gibi kendi içinde klasik müzik ögeleri barındıran şarkılar da var popüler müzik tarihinde.

Bulutsuzluk Özlemi cesaret verdi

Yıllardan beri yurt dışında kimi prestijli senfoni orkestralarının zaman zaman ABBA, Beatles, Elvis Presley, Metallica ve Rolling Stones gibi popüler müzik ikonlarının şarkılarından oluşan konserler vermesi bir yana, pop ya da rock yıldızlarının da senfoni orkestralarıyla birlikte konserler yaptığını görmek mümkündü. 1969’da Deep Purple’ın Royal Albert Hall’da The Royal Philharmonic Orchestra ile birlikte verdiği konser bunun ilk örneklerinden biriydi. Türkiye’de ise benzer örnekler ‘90’ların sonlarına doğru tek tük görülmeye başlandı. Bulutsuzluk Özlemi’nin 2004 yılında Harbiye Açık Hava’da Orhan Şallıel yönetimindeki senfoni orkestrası eşliğinde verdiği konser büyük ses getirdi. CD ve DVD olarak da yayınlanan bu konser belki de sonraki yıllarda bu işe soyunacak birçok şarkıcı ve gruba da cesaret verdi. Nitekim Şebnem Ferah’ın yine hem CD hem de DVD olarak yayınlanan 2007 Bostancı Gösteri Merkezi senfonik konseri de ülke rock müzik tarihinin en çarpıcı senfonik konserlerinden biri olarak hafızalara kazındı. Yıllar içerisinde Pentagram, Hayko Cepkin, mor ve ötesi, Redd ve Teoman gibi rock müzikçilerin senfonik konserleri her defasında büyük ilgi gördü. 

Arabesk ve senfoni bir arada 

Kabul etmeli ki rock müziğin senfonik hâle getirilmesi, yapısı itibarıyla çok daha ihtişamlı sonuçlar doğuruyor. Zaten senfonik-rock diye bir müzik türü de var. Çoğunlukla daha basit melodik ve armonik yapıların hâkim olduğu pop müzikte ise her zaman aynı etkiyi yaratmak mümkün olmayabiliyor. Geçmiş yıllarda Nilüfer’den Nükhet Duru’ya, Bülent Ortaçgil’den Zülfü Livaneli’ye dek popüler müziğin farklı kulvarlarında senfonik konserlerle dinleyici karşısına çıkanlar oldu. 2005 yılında İbrahim Tatlıses’in senfonik bir konser projesiyle sahneye çıkışı o dönemde epeyce konuşulmuş, arabeskin senfoniyle iş birliği tartışmalar yaratmıştı. 2025 yılında ise Hakan Taşıyan, Musa Göçmen idaresindeki senfonik orkestrayla Müslüm Gürses şarkıları seslendirdi.

Popüler müziği senfonik müziğin kalıplarının içine sokma, her şeyden önce her iki müzik türünü de çok iyi bilen bir orkestra şefi, aranjör gerektiriyor ki bu konuda Türkiye’de çok sayıda isimden bahsetmek maalesef mümkün değil. Nitekim yapılan her popüler senfonik konserin arkasında orkestra şefi olarak Orhan Şallıel, Tuluğ Tırpan, Musa Göçmen, Orçun Orçunsel gibi sayılı birkaç isim gördük. 

Maliyet nedeniyle seriye dönüşemiyor

Öte yandan bütün ihtişamıyla kocaman bir senfoni orkestrasının sahne üzerinde olduğu her konser de senfonik konser hissi yaratmayabiliyor dinleyende. Şarkıların yeniden aranje edilmesi, senfonik forma sokulması, orkestradaki her bir enstrüman için ayrı ayrı partisyonların yazılması, peşi sıra yapılması gereken uzun provalara zaman ayrılması her zaman mümkün olmuyor. Özellikle tek geceye mahsus konserler çoğunlukla kısa bir ön hazırlıkla ortaya çıkarılıyor ve bu tarz konserlerde senfonik orkestralar şarkıların alışageldiğimiz düzenlemelerine eşlik etmekten fazlasını yapamıyor. Yüksek maliyeti nedeniyle de senfonik konserler her zaman seri konserlere dönüştürülemiyor. Buna karşın tüm zorluklarına rağmen popüler müzik sanatçıları senfonik konserlerden vazgeçemiyor.

Blok3’ten 120 kişilik orkestrayla stadyum konseri

Kenan Doğulu’nun geçtiğimiz günlerde “Symphonity” adıyla başlattığı konser projesi, daha önce yapılmamış türden bir senfonik pop konseri iddiasıyla yola çıktı. Doğulu bu projeyi uzun vadede devam ettirmeyi planlıyor. Event Across Türkiye’nin yıllardır süregelen “An Epic Symphony” projesi kapsamında önümüzdeki günlerde Pentagram, Hayko Cepkin ve Mustafa Sandal da birer senfonik konser verecek. Levent Yüksel müzikte 30. yılını kutladığı 2023 yılı itibarıyla başladığı senfonik konserlerine devam ediyor. Aşkın Nur Yengi önümüzdeki haziran ayında farklı sahnelerde senfonik konserlerle izleyici karşısına çıkacak.

Nilüfer de temmuz ayından itibaren “Senfonik Geceler” adını verdiği konserlerle sahneye çıkmaya hazırlanıyor. Hem Hande Yener’in hem de Tuğba Yurt’un, Sezen Aksu şarkılarını senfonik orkestrayla seslendirdikleri konserleri senfonik pop konseri sevenlerin ilgisini çekebilecek konserler. Kubat ve Funda Arar’ın Sinema Senfoni Orkestrası eşliğinde vereceği konser serisi ise 18 Mayıs’ta Harbiye Açık Hava’da başlıyor. Sibel Can ve Ebru Yaşar gibi beklenmedik isimlerin de dahil olduğu senfonik konserler furyasının en dikkat çekici haberi ise Blok3’ün 28 Haziran’da Beşiktaş Tüpraş Stadyumu’nda 120 kişilik senfoni orkestrasıyla vereceği konser haberi oldu hiç kuşkusuz. Senfonik rap konserlere 2022 yılında başlayan Gazapizm’den sonra bu defa yeni nesil Türkçe rap müziğin senfonik orkestrayla buluşmasının nasıl sonuç vereceği, Blok3 dinleyicisinin bunu nasıl karşılayacağı şimdiden merak konusu.