'Hayata Varım' projesi depresyon farkındalığına yardımcı oluyor

DİDEM SEYMEN- Psikiyatri Bilimleri ve Araştırmaları Derneği’nin (PiBAD) katkılarıyla ve Viatris Türkiye’nin desteğiyle geçen yıl başlatılan “Hayata Varım” farkındalık kampanyası, bu yıl Dünya Ruh Sağlığı Günü’nde yeni bir adım atıyor. Farkındalık kampanyası kapsamında, depresyon konusunda farkındalık yaratmayı amaçlayan YouTube film serisinin ilk videosu bugün yayına girdi.

Seride, Nergis Kumbasar, Doğa Rutkay, Bekir Aksoy ve Alper Saylık gerçek yaşam öykülerinden ve uzman görüşlerinden esinlenen senaryolarla izleyici karşısına çıkıyor. Doğum sonrası depresyon, gelecek kaygısı, orta yaş krizi ve ilişki sorunları konularında hazırlanan bu videolar, depresyon yaşayan bireylerin deneyimlediği duygusal süreçleri yansıtarak hem izleyicilere ayna tutuyor hem de profesyonel destek almanın önemine vurgu yapıyor.

Geçtiğimiz yıl başlatıldığından bu yana Hayata Varım, milyonlarca kişiye ulaştı. Bu yılki video serisiyle de toplumda farkındalık yaratmaya, empatiyi güçlendirmeye ve ruh sağlığı konusundaki damgalamayı azaltmaya devam ediyor.

Dünya Sağlık Örgütü’ne göre depresyon dünya genelinde 280 milyon kişiyi etkiliyor. Türkiye’de 2024 yılında yapılan ulusal araştırma ise bireylerin yüzde 27,3’ünün depresif belirtiler gösterdiğini, kadınlarda bu oranın erkeklere kıyasla yüzde 50 daha yüksek olduğunu ortaya koydu. Özellikle doğum sonrası depresyon ciddi bir sorun teşkil ediyor; annelerin yaklaşık dörtte biri (yüzde 23) bu tabloyla karşılaşıyor.

Tüm hayatı etkiler!

PiBAD Başkanı Prof. Dr. Oğuz Karamustafalıoğlu, şunları söyledi: “Depresyon; uyku ve beslenmeden, ilişkiler ve iş yaşamına kadar hayatın tüm alanlarını etkileyebilen ciddi bir ruh sağlığı sorunudur. Ancak tedavi edilebilen bir durumdur. Farkındalık, depresyonla mücadelede en etkili adımlardan biridir. Bu video serisinin, depresyon belirtilerini yaşayan kişilerin bunu fark etmesine ve profesyonel destek aramasına katkı sağlayacağına inanıyoruz.”

Viatris Rusya/Türkiye Bölge Başkanı Tayga Kaan Hilal ise şunları dile getirdi: “Depresyon ve anksiyetenin dünya genelinde başlıca yeti kaybı nedenleri arasında yer aldığı günümüzde, erken müdahale ve şefkatli yaklaşımın önemi giderek artıyor. Bu farkındalık kampanyasıyla amacımız, ruh sağlığının bütüncül sağlığın ayrılmaz bir parçası olarak değerlendirildiği ve insanların daha sağlıklı, daha tatmin edici bir yaşam sürebildiği bir topluma katkı sağlayabilmek.”

Viatris Türkiye Kurumsal İlişkiler Direktörü Esin Eylem Sönmez de şu değerlendirmelerde bulundu: “Hayata Varım kampanyası, yalnızca farkındalık yaratmakla kalmıyor; damgalamayı azaltmaya, zamanında destek almaya ve daha şefkatli bir toplum oluşturmaya katkı sağlıyor. Bu yıl hekimlerin ve değerli oyuncuların desteğiyle hayata geçirilen girişim de bu yolculuğun önemli bir parçası oldu.”

Hayata Varım YouTube video serisi, depresyonun çoğu zaman kişinin kendisi tarafından bile fark edilmeyen bir durum olduğuna dikkat çekiyor. Kişisel hikâyelere ses vererek ve çözüm yolları sunarak şu mesajı iletiyor: Doğru destekle “Hayata Varım” demek mümkün.

Gerçek dost, sizin kırmızınıza saygı duyandır

Pandemiyle birlikte yalnızlaşan, dijital dünyada iletişim kurmayı öğrenemeden büyüyen bir nesil… Psikiyatri Uzmanı Prof. Dr. Oğuz Karamustafalıoğlu, depresyonun sadece bir ruhsal hastalık değil, çağın yaşam biçimiyle de bağlantılı bir tablo olduğunu söylüyor.

“Eskiden insanlar birbirini dinlerdi. Şimdi aynı evin içinde bile herkes elinde bir telefonla kendi dünyasında. Oysa dinlemek ve anlamak, sadece psikiyatristin değil, herkesin görevi olmalı,” diyor.

Depresyonun en temel belirtilerini ‘hayattan zevk alamamak’ ve ‘kendini sürekli mutsuz hissetmek’ olarak özetleyen Karamustafalıoğlu, hastalığın sadece ruhsal değil, bedensel sinyallerle de kendini gösterdiğini belirtiyor: “Çarpıntı, nefes darlığı, kas ağrısı, ateş basması gibi belirtiler bile bazen bedenin ‘yaşam biçimini değiştir’ uyarısıdır.”

“Suçlu aramayın, birbirinizi anlayın”

Karamustafalıoğlu’na göre aile içi ilişkilerde en sık yapılan hata, suçlu aramak. “Ben hep söylerim, suçlu bulmak adliyede olur. Evde değil. İnsanların birbirini dinleyip anlaması gerekiyor.”

Depresyonun panzehirlerinden biri de hareket. “Hareket etmek hem depresyondan korur hem de tedavi sürecini hızlandırır. Yatma-kalkma saatine dikkat etmek de önemli. Sabah erken kalkanlar depresyona daha az yakalanıyor.”

“Sürekli ‘cici’ olmaya çalışmak ruhu yorar”

Karamustafalıoğlu, insan ilişkilerinde sınır koymanın önemine de dikkat çekiyor: “İnsanlar trafik lambası gibi olmalı. Bazen kırmızı yakmalı. Gerçek dost, sizin kırmızı ışığınızda da duran, o sınıra saygı duyan kişidir. Yeşilde herkes yanınızda olur. Ama önemli olan kırmızınızda da sizi anlayandır.”

Kültürel olarak “hayır diyemeyen” bir toplum olduğumuzu belirten uzman, “Herkes beni iyi bilsin, kimse kötü bilmesin” düşüncesinin kişiyi depresyona açık hâle getirdiğini söylüyor: “Sürekli cici olmaya çalışmak, ruhu yorar. Çünkü insanın gücü sınırlıdır.”

“Depresyon tedavi edilebilir bir hastalık”

Depresyonun genellikle fark edilmediğini, ancak doğru tedaviyle büyük oranda iyileştiğini vurgulayan Karamustafalıoğlu, “İyi bir tedaviyle bir ayda hastaların yarısı, üç ayda ise çoğu tamamen düzelir” diyor.

Prof. Dr. Karamustafalıoğlu’nun hatırlattığı gibi: “Hayat kim ne yaptı, neden yaptı sorusu üzerine değil, ben ne yapmalıyım sorusu üzerine kurulmalı. Bunu öğrenen insan, depresyona karşı daha dayanıklı olur.”