Her yemekten sonra şişkinlik normal mi?

DİDEM SEYMEN - Modern yaşamın getirdiği hızlı yemek yeme alışkanlığı, düzensiz beslenme, stres ve hareketsizlik sindirim sistemi şikâyetlerinin artmasına neden oluyor. Bu şikâyetlerin başında da yemeklerden sonra hissedilen şişkinlik geliyor. Birçok kişi bu durumu geçici ve önemsiz görse de, özellikle uzun süredir devam eden ve her öğünde tekrarlayan şişkinlik bazı sindirim sistemi hastalıklarının erken belirtisi olabiliyor.

Medicana Kadıköy Hastanesi Gastroenteroloji Uzmanı Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, yemek sonrası şişkinliğin tek başına bir hastalık olmadığını, altta yatan nedenin araştırılması gereken bir belirti olduğunu söyledi. Şişkinliğin bazen basit beslenme hatalarından kaynaklanabileceğini, bazen de mide, bağırsak, safra kesesi veya pankreasla ilişkili sorunlarla bağlantılı olabileceğini ifade etti.

Her şişkinlik aynı anlama gelmiyor

Karında şişkinlik hissi, çoğu zaman gaz birikimiyle ilişkilendirilse de her zaman gerçek gaz artışı anlamına gelmez. Bazı kişilerde bağırsakların normale göre daha hassas çalışması nedeniyle normal miktardaki gaz bile belirgin rahatsızlık oluşturabilir. Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, özellikle yemek yedikten sonraki ilk bir saat içinde başlayan ve sık tekrarlayan şişkinliklerin dikkate alınması gerektiğini belirtti.

Şişkinliğe eşlik eden bazı belirtiler, altta yatan neden konusunda ipucu verebilir. Bunlar arasında karın ağrısı, aşırı gaz çıkarma, geğirme, kabızlık, ishal, bulantı, iştahsızlık ve istemsiz kilo kaybı yer alır. Özellikle gece uykudan uyandıran ağrı, dışkıda kan veya açıklanamayan kilo kaybı gibi durumlarda gecikmeden tıbbi değerlendirme yapılması gerekir.

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun

Hızlı yemek yemek önemli bir neden

Gün içinde kısa sürede yemek yemek, iyi çiğnemeden yutmak ve yemek sırasında fazla hava yutmak şişkinliğin en sık nedenleri arasında bulunuyor. Gazlı içecekler, aşırı kahve tüketimi, çok yağlı yiyecekler, kızartmalar ve bazı işlenmiş gıdalar da şikâyetleri artırabiliyor.

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, beslenme alışkanlıklarının sindirim sistemi üzerindeki etkisini şöyle değerlendirdi: “Özellikle çok hızlı yemek yiyen kişilerde hava yutma artar ve bu durum yemek sonrası şişkinlik hissini belirginleştirir. Ayrıca büyük porsiyonlar mide boşalmasını geciktirebilir. Günlük yaşamda sık tüketilen bazı gıdalar da hassas kişilerde gaz ve şişkinliği artırabilir.”

Kabızlık ve bağırsak hassasiyeti ilişkili olabilir

Şişkinlik şikâyeti olan kişilerde kabızlık oldukça sık görülür. Bağırsak hareketlerinin yavaşlaması, gazın bağırsakta daha uzun süre kalmasına ve karında gerginlik hissine yol açabilir. Bunun yanında irritabl bağırsak sendromu olarak bilinen bağırsak hassasiyeti durumunda da yemeklerden sonra belirgin şişkinlik görülebilir.

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, irritabl bağırsak sendromunun toplumda yaygın olduğunu ve özellikle stresle ilişkili olarak şikâyetlerin artabildiğini söyledi. Bu kişilerde bazen karın ağrısı, bazen kabızlık, bazen de ishal ön planda olabilir. Tanının, benzer şikâyetlere yol açabilecek diğer hastalıklar dışlandıktan sonra konulduğunu vurguladı

Safra kesesi ve mide hastalıkları da düşünülebilir

Yemek sonrası özellikle sağ kaburga altında ağrı, bulantı ve şişkinlik birlikte görülüyorsa safra kesesi hastalıkları akla gelebilir. Yağlı yemeklerden sonra artan şikâyetler bu açıdan önem taşır. Mide boşalmasının gecikmesi, gastrit, ülser ve bazı mide fonksiyon bozuklukları da benzer yakınmalara neden olabilir.

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, her şişkinlik şikâyetinde endoskopi veya ileri tetkik gerekmeyebileceğini, ancak hastanın yaşı, şikâyetin süresi, eşlik eden belirtiler ve muayene bulgularına göre değerlendirme yapılmasının doğru yaklaşım olduğunu ifade etti.

Günlük yaşamda hangi önlemler yardımcı olabilir?

Yemek sonrası şişkinliği azaltmaya yardımcı olabilecek bazı yaşam alışkanlıkları bulunuyor. Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, bu konuda yavaş yemek, lokmaları iyi çiğnemek, aşırı büyük porsiyonlardan kaçınmak, gazlı içecekleri sınırlamak, yemek sonrası kısa yürüyüş yapmak ve kabızlığı önlemeye yönelik yeterli su tüketimi ile lifli beslenmenin faydalı olabileceğini belirtti.

Ne zaman doktora başvurulmalı?

Arada sırada ortaya çıkan hafif şişkinlik çoğu kişide önemli bir hastalığa işaret etmeyebilir. Ancak şikâyetin haftalarca sürmesi, her öğünden sonra tekrarlaması, giderek artması veya ağrı, kusma, ateş, dışkıda kan, kansızlık ya da kilo kaybı ile birlikte olması durumunda uzman değerlendirmesi gerekir.

Uzm. Dr. Muharrem Coşkun, uzun süredir devam eden sindirim sistemi şikâyetlerinin normalleştirilmemesi gerektiğini belirterek sözlerini şöyle tamamladı: “Birçok kişi yıllardır süren şişkinliği günlük hayatın parçası gibi görüyor. Oysa sürekli tekrarlayan sindirim sistemi belirtileri, altta yatan nedenin araştırılmasını gerektirebilir. Erken değerlendirme, hem gereksiz kaygının önüne geçer hem de önemli hastalıkların zamanında saptanmasına yardımcı olabilir.”