Her yönüyle prostat sağlığı

DİDEM SEYMEN   İşte, iyi huylu prostat büyümesinden kanser riskine, modern tanı ve tedavi seçeneklerine kadar her erkeğin bilmesi gereken kritik noktalar

Üroloji Uzmanı Prof. Dr. Berkan Reşorlu, prostatın görevlerinden iyi huylu prostat büyümesi ve prostat kanserine kadar merak edilen konuları değerlendirdi.

Prostat, idrar kesesinin hemen altında yer alan ve meni sıvısının önemli bir bölümünü üreten bir bezdir. Salgıladığı sıvılar, spermlerin vajinal ortamda korunmasını ve hareket edebilmesini kolaylaştırır. Dolayısıyla prostatın sağlığı idrar fonksiyonları kadar üreme sağlığıyla da yakından ilişkilidir.

İyi huylu prostat büyümesi

Yaşla birlikte prostatın büyüyerek idrar kanalına baskı yapması sonucu idrar akımının zorlaşmasıyla ortaya çıkar. 50–60’lı yaşlardaki erkeklerin yaklaşık yarısında, ileri yaşlardaki erkeklerde ise yüzde 90’ında idrar yakınmalarına neden olur. Tedavide gecikme böbrek yetmezliği, mesane taşı, enfeksiyonlar ve uzun süreli irritasyona bağlı mesane kanseri riskini artırabilir. Prostat büyümesi; sık ve gece idrara çıkma, ani idrar hissi, idrar kaçırma, zayıf veya kesik akım, zorlanarak işeme, tam boşalmama hissi ve damlama gibi belirtilerle kendini gösterir. Tanı; öykü, muayene ve gerektiğinde PSA, ultrason, idrar akım testi ve sistoskopi ile konur.

Prostat büyümesi tedavisi

Günümüzde en sık uygulanan cerrahi yöntemler TUR, HoLEP ve Rezūm (Su Buharı) tekniğidir.

Transüretral Prostat Rezeksiyonu: 80 gramdan küçük iyi huylu prostat büyümelerinde kullanılan kapalı cerrahi yöntemdir. Daha az invazivdir ve hastalar genellikle birkaç gün içinde taburcu olup günlük yaşamlarına dönebilir.

HoLEP: Bu yöntemde, prostat iç dokusu lazerle kapsülden ayrılır, küçük parçalara bölünerek idrar kanalından çıkarılır. Kesi gerektirmeyen endoskopik bir tekniktir ve özellikle 80 gram üzerindeki büyük prostatlarda etkilidir. İyileşme süreci genellikle hızlıdır; hastalar birkaç gün içinde taburcu olup günlük yaşamlarına dönebilir. Prostat dokusunun tamamen temizlenmesi, tekrar ameliyat gereksinimini azaltır.

Su Buharı Tedavisi: Bu yöntem, termal enerjiyle prostat dokusunu küçülten minimal invaziv bir seçenektir. İlaçtan fayda görmeyen, cerrahi istemeyen veya cerrahiye uygun olmayan hastalarda uygulanabilir. Cinsel işlevlerin, özellikle ejakülasyonun korunması avantajıdır. Kısa sürmekte, düşük komplikasyon riski ve hastaneye yatış gerektirmemektedir.

Prostat kanseri

Özellikle 50 yaş üzeri erkeklerde iyi huylu prostat büyümesiyle birlikte görülebilen ancak ondan bağımsız bir hastalıktır. Kesin nedeni bilinmese de genetik yatkınlık, ileri yaş, etnik köken ve yaşam tarzı risk faktörlerindendir. Genellikle belirti vermeden ilerlediği için, 50 yaş sonrası her erkeğin şikayeti olmasa bile yılda bir kez üroloji kontrolüne gitmesi önerilir. Yaşam boyu prostat kanseri geliştirme riski yüzde 15–20’dir; düzenli taramayla ölüm oranlarının yüzde 3’e kadar düşmesi erken tanının önemini ortaya koyar.

Prostat füzyon biyopsi

Prostat füzyon biyopsi ya da MR füzyon biyopsi, prostatta kanser şüphesi taşıyan odakları saptayarak, bu hedeflere yönelik nokta atış yapılmasını sağlayan hassasiyeti yüksek “akıllı biyopsi” yöntemidir. Bu yöntem prostat kanseri tanısında oldukça yüksek doğruluk oranına (yüzde 98) sahip olup, kanser olguları atlanmamakta ve tekrarlayan biyopsilere gerek kalmamaktadır.

Prostat kanseri tedavi yöntemleri nelerdir?

1. Cerrahi tedavi (Radikal prostatektomi)
2. Fokal tedaviler (HIFU, Nano-knife vb.)
3. Işın tedavisi (Radyoterapi)
4. Hormon tedavisi
5. İlaç tedavisi (Kemoterapi, hedefe yönelik tedaviler)
6. İzlem (Aktif izlem veya bekle gör)

Radikal prostatektomi, prostatın tamamen çıkarıldığı cerrahi yöntemdir ve yayılım göstermemiş hastalıkta sık uygulanan tedavi seçeneklerinden biridir. Bu ameliyatı olan hastalarda 10 yıllık sağkalım oranları yüzde 90’ın üzerindedir. Prostatın idrar tutmayı sağlayan yapılar ve cinsel işlev sinirlerine çok yakın olması nedeniyle, ameliyat sırasında bu yapıların korunması önemlidir. Bu ameliyat göbek altından yapılan yaklaşık 10 cm’lik bir kesiden açık olarak ya da laparoskopik ve robotik tekniklerle gerçekleştirilebilir.