Jinekolojik kanserlerde erken tanı hayati önem taşıyor

DİDEM SEYMEN - Jinekolojik kanserler, kadın üreme sisteminde farklı organları etkileyen ve belirtileri kanserin türüne göre değişebilen önemli sağlık sorunları arasında yer alıyor. Rahim, rahim ağzı ve yumurtalık kanserleri en sık bilinen türler arasında bulunurken; tüpler, vajina ve vulvadan kaynaklanan kanserler de jinekolojik kanserler başlığı altında değerlendiriliyor. Bazı kanser türleri erken dönemde belirti verebilirken, özellikle yumurtalık kanseri uzun süre belirgin bir şikâyete yol açmadan ilerleyebiliyor.

Eylül ayının jinekolojik kanserler konusunda farkındalığın artırıldığı dönemlerden biri olduğuna dikkat çeken Medicana Kadıköy Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Deniz Çokay Bektaş, kadınların vücutlarında ortaya çıkan değişiklikleri göz ardı etmemelerinin önemli olduğunu belirterek şöyle konuştu

:“Jinekolojik kanserlerde erken tanı, hastalığın seyri ve uygulanacak tedavi planı açısından büyük önem taşır. Ancak her kanser türünün kendine özgü belirtileri ve risk faktörleri bulunur. Bu nedenle yalnızca belirti ortaya çıktığında değil, herhangi bir şikâyet olmasa da yaş ve kişisel risk faktörleri doğrultusunda düzenli kadın sağlığı kontrollerinin ihmal edilmemesi gerekir.”

Belirtileri birbirinden farklı olabilir

Jinekolojik kanserlerin tek bir belirtiyle kendini göstermediğini belirten Op. Dr. Deniz Çokay Bektaş, ortaya çıkan şikâyetlerin kanser dışında birçok farklı sağlık sorunundan da kaynaklanabileceğini ancak uzun süren veya alışılmışın dışında gelişen belirtilerin değerlendirilmesi gerektiğini ifade etti.

Özellikle adet düzeninde değişiklik, normalden daha yoğun veya uzun süren kanamalar, menopoz sonrasında görülen vajinal kanama ve cinsel ilişki sonrasında ortaya çıkan kanamalar önem taşıyabiliyor. Rahim ve rahim ağzı ile ilgili hastalıklarda anormal kanamalar dikkat çeken belirtiler arasında yer alabiliyor.

Yumurtalık kanserinde ise belirtiler daha belirsiz olabiliyor. Uzun süre devam eden karında şişkinlik, erken doyma hissi, iştahsızlık, karın veya kasık bölgesinde ağrı, sık idrara çıkma ihtiyacı ve sindirim sistemiyle ilgili değişiklikler farklı nedenlerle ortaya çıkabilse de özellikle devam eden şikâyetlerin değerlendirilmesi gerekiyor.

Op. Dr. Deniz Çokay Bektaş, “Vücudun verdiği sinyallerin süresi ve değişim göstermesi önemlidir. Örneğin geçici bir sindirim sorunu ile haftalar boyunca devam eden ve giderek artan karın şişkinliği aynı şekilde değerlendirilmez. Özellikle alışılmışın dışında gelişen, devam eden veya tekrarlayan şikâyetlerde kadın hastalıkları ve doğum uzmanına başvurulması gerekir” dedi.

Menopoz sonrası kanamalara dikkat!

Kadınların yaşamının farklı dönemlerinde kanama düzeninin değişebileceğini ancak menopoz sonrasında görülen kanamaların mutlaka değerlendirilmesi gerektiğini belirten Op. Dr. Deniz Çokay Bektaş, bu durumun farklı nedenlerden kaynaklanabileceğini söyledi.

Menopoz sonrası ortaya çıkan kanamaların rahim iç tabakasıyla ilgili iyi huylu veya kötü huylu hastalıkların belirtisi olabileceğini ifade eden Op. Dr. Bektaş, “Menopoz sonrasında görülen her kanama kanser anlamına gelmez. Ancak nedeninin belirlenmesi gerekir. Özellikle rahim kanserinde anormal vajinal kanama erken dönemde ortaya çıkabilen önemli belirtilerden biri olabilir. Bu nedenle kanamanın kendiliğinden geçmesini beklemek yerine gerekli değerlendirmelerin yapılması önemli” diye konuştu.

Rahim ağzı kanseri, düzenli tarama yöntemleri sayesinde erken dönemde veya kanser öncesi değişiklikler aşamasında saptanabilen jinekolojik kanser türleri arasında yer alıyor. Smear testi ve HPV ile ilgili değerlendirmeler, kişinin yaşı ve sağlık geçmişi dikkate alınarak hekim tarafından planlanabiliyor.

Op. Dr. Deniz Çokay Bektaş, rahim ağzı kanserinde düzenli kontrollerin önemine dikkat çekerek, “Tarama testleri yalnızca şikâyeti olan kişiler için değil, belirli yaş gruplarında herhangi bir belirti bulunmasa da uygulanabilir. Kanser öncesi hücresel değişikliklerin erken dönemde belirlenmesi, takip ve gerekli yaklaşımların planlanması açısından önem taşır. Bu nedenle düzenli kadın sağlığı kontrolleri, kişinin yaşına ve risk durumuna göre değerlendirilmeli” ifadelerini kullandı.

Her belirti kanser anlamına gelmiyor

Jinekolojik kanserler konusunda farkındalık oluşturulmasının gereksiz kaygıya neden olmaması gerektiğini vurgulayan Uzm. Dr. Deniz Çokay Bektaş, birçok belirtinin enfeksiyonlar, hormonal değişiklikler, miyomlar, kistler veya farklı jinekolojik hastalıklardan da kaynaklanabileceğini belirtti.

Ancak belirtilerin uzun süre devam etmesi, tekrarlaması veya kişinin günlük yaşamında belirgin değişikliğe yol açması durumunda nedenin araştırılması gerektiğini ifade eden Uzm. Dr. Bektaş, “Amaç, her belirtinin ciddi bir hastalığa işaret ettiğini düşünmek değil; olağan dışı değişiklikleri fark ederek uygun zamanda değerlendirme yapılmasını sağlamaktır. Erken tanı açısından farkındalık, kadınların kendi sağlıklarıyla ilgili değişimleri gözlemlemelerini ve düzenli kontrollerini ihmal etmemelerini sağlar” dedi.

Jinekolojik kanserlerle mücadelede en önemli adımlardan biri, belirtileri doğru değerlendirmek ve kişiye uygun tarama programlarını düzenli şekilde sürdürmek olarak öne çıkıyor. Kadın sağlığında yaş, aile öyküsü, genetik özellikler, geçirilmiş hastalıklar ve yaşam boyunca değişen hormonal süreçler değerlendirilerek takip planı oluşturulabiliyor.