Kalp ameliyatlarına robot desteği

Teknoloji artık sadece günlük yaşamı değil, kalp ameliyatlarını da dönüştürüyor. Gelişen tıbbın yeniliklerinden biri olan robot destekli cerrahi yöntemler, kalbin en hassas noktalarında adeta “cerrahın üçüncü eli” gibi görev yapıyor. Robotik kalp ameliyatı; kalp kapakçıklarının onarımı, koroner arter bypass greftlemesi ve kalp deliklerinin (defektlerinin) kapatılması gibi pek çok işlemde uygulanmaktadır.

Medicana Zincirlikuyu Hastanesi Kalp ve Damar Cerrahisi Bölümü’nden Prof. Dr. Hasan Karabulut ve Prof. Dr. Murat Uğur, bu yeni nesil cerrahi tekniğin hastalara sağladığı avantajları ve ameliyat sürecindeki farklarını anlattı…

Robotik kalp ameliyatı nedir?

Robotik kalp ameliyatı, kalp cerrahisinde "Robotik Sistem" teknolojisinin kullanıldığı bir minimal invaziv cerrahi yöntemidir. Bu sistem, yüksek çözünürlükte 3 boyutlu görüntüyü 10 kat büyüterek monitöre yansıtır. Görüntünün 3 boyutlu olması, cerraha ameliyat sırasında derinlik hissi sağlar ve operasyon bölgesini ayrıntılı şekilde görmesine olanak tanır.

Hangi cerrahiler robotik olarak yapılır?

Robotik cerrahi sistemleri, cerraha daha net görüş ve hassas kontrol imkânı sunar, daha küçük kesilerle ameliyat yapılmasına olanak verir. Mevcut teknolojiyle robotik yöntem, sadece belirli kalp problemlerine uygulanabilir. Robotik kalp ameliyatı; kalp kapakçıklarının onarımı, koroner arter bypass greftlemesi ve kalp deliklerinin (defektlerinin) kapatılması gibi farklı kalp cerrahisi işlemlerinde kullanılmaktadır.

Robotik kalp cerrahisi nasıl uygulanır?

Klasik ameliyatlara göre daha az kesi olur. Göğüs kafesine 3–5 cm’lik kesi uygulanır. Robotik sistem, 360 derece hareket kabiliyetiyle büyütülmüş ve net bir görüntü sunar. Hastalar kısa sürede günlük yaşamlarına dönebilir. RD-MIDCAB ameliyatlarının riski, klasik yöntemle aynı oranda olup yaklaşık yüzde 1’dir.

Koroner bypass robot desteğiyle yapılır mı?

Yapılır. Bu ameliyat yönteminde, meme atardamarı robot yardımıyla hazırlanır. Göğüs kemiği açılmadan, hastanın anatomisine göre sol meme altından ya da üstünden yapılan 5–7 cm’lik küçük bir kesi ile kaburgalar arasından bypass işlemi gerçekleştirilir.

Hangi hastalara uygulanabilir?

Hasta yaşı, kilosu, cinsiyeti, kronik hastalıkları, tıkalı damar sayısı gibi özellikler ile bilgisayarlı tomografi (BT) incelemeleri değerlendirilerek uygun olan hastalara uygulanabilir. Tıpkı klasik bypass ameliyatında olduğu gibi ameliyat öncesinde hastalardan tam kan sayımı, kan şekeri ve elektrolit düzeyleri, böbrek ve karaciğer fonksiyon testleri, elektrokardiyografi (EKG), karotis doppler ultrason, ilaçlı bilgisayarlı tomografi (BTA),  akciğer grafisi istenir ve sonuçlarına göre ameliyat hazırlıkları yapılır.

Ameliyat sırasında ve sonrasında neler yapılır?

Ameliyat süresince özofageal ekokardiyografi (TEE) ile kalbin performansı izlenir. Çoklu damar bypass'larında, kol atardamarı ve bacak toplardamarları da 1–2 cm’lik küçük kesilerle, endoskopik yöntemle çıkarılabilir. Kalbe ulaşıldıktan sonra, bypass işlemi hem çalışan kalpte hem de kalbi durdurarak yapılabilir. Kan kaybını azaltmak için ototransfüzyon cihazı (hastanın kanını geri verme sistemi) kullanılır. Bu sayede yaklaşık yüzde 90 oranında kan ürünü kullanımı azalır. Ameliyat süresi, bypass yapılacak damar sayısına göre değişir. Hazırlıklar dahil ortalama 4–6 saat sürer. Hastalar ameliyat sonrası 24 saat yoğun bakımda, ardından 3–4 gün yatan servis takibinde kalır. Göğüs kemiği açılmadığı için hastalar sırt üstü yatmak zorunda kalmaz; yan yatabilir, kollarından destek alarak rahatlıkla hareket edebilir. Taburculuk öncesi detaylı bilgilendirme yapılır ve hastalar belli aralıklarla kontrole çağrılır.

Küçük çocuklar ve bebekler için uygun değildir

Robotik cerrahi için kesin bir yaş sınırı olmamakla birlikte, özellikle ileri yaşlarda mevcut olabilecek ek sağlık sorunları risk unsuru olarak değerlendirilir. Genel olarak bakıldığında böbrek veya solunum sistemine ait ciddi bir sorun yoksa, ileri derecede periferik arter hastalığı yoksa üst yaş sınırı açısından bir kısıtlama söz konusu değildir. Öte yandan, alt yaş sınırı açısından bakıldığında, robotik cerrahi küçük çocuklar ve bebekler için uygun değildir. Genellikle 10–15 yaşını geçmiş ve en az 20–25 kilogram ağırlığa ulaşmış kişiler bu yöntem için uygun kabul edilir. Robotik cerrahi, klasik cerrahinin taşıdığı temel riskleri de içerir. Bu nedenle işlem öncesinde hastaya ameliyat için istenen rutin tetkikler yapılır. Böbrek ve karaciğer fonksiyonları değerlendirilir, solunum testleri yapılır, şah damarlarında daralma olup olmadığı araştırılır. Eğer herhangi bir sağlık problemi tespit edilirse, tespit edilen probleme göre cerrahi planlama yapılır.