Karaciğeri yağlanan obez çocuklarda erken kalp krizi riski!

DİDEM SEYMEN - Obezite, çocuklar için artık sadece fazla kilo anlamına gelmiyor. Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Uzmanı Doç. Dr. Fatih Demircioğlu, obez çocuklarda karaciğer yağlanmasının giderek arttığını, bu durumun damar kalınlığını etkileyerek kalp krizi riskini artırdığını söylüyor. Doç. Dr. Fatih Demircioğlu ile obezitenin farklı komplikasyonlarını konuştuk…

Çocukluk çağı obezitesi artık sadece kilo fazlalığı olarak değil, ciddi sağlık sorunlarının habercisi olarak görülüyor. Sizin araştırmalarınız bu konuda hangi çarpıcı bulguları ortaya koydu? 

Türkiye’de çocuklarda obezite oranları erişkinler kadar endişe verici düzeye ulaştı. Sağlık Bakanlığı’nın verilerine göre, 6–18 yaş arası çocuklarda aşırı kilolu-obez sıklığı yüzde 20’lere ulaştı. Büyük şehirlerde bu oran yüzde 25’in üzerine çıkıyor. Obezite yalnızca estetik bir sorun değil; tip 2 diyabet, kolesterol yüksekliği, kalp-damar hastalıkları, karaciğer yağlanması ve psikolojik sorunlara yol açabiliyor. Bizim çalışmalarımızda özellikle karaciğer yağlanması olan çocuklarda damar tıkanıklığı ve demir metabolizmasında ciddi bozulmalar gözlemledik. 

Çalışmalarınızda karaciğer yağlanmasının çocukların kan değerlerini ve damar sağlığını etkilediğini gördünüz. Aileler bu tehlikeyi nasıl fark edebilir? 

Karaciğer yağlanması sinsi ilerliyor ve erken dönemde belirti vermeyebiliyor. Geç dönemde karaciğer testlerinde bozulma, sarılık hatta siroza kadar varan tablolar görülebilir. Damar sertliği de benzer şekilde sessizdir ama zamanla kalp krizi riskini artırır. Bu nedenle çocuklarda karaciğer ultrasonu, şah damarından damar kalınlığı ölçümü (cIMT) ve kan testleriyle demir düzeyleri düzenli takip edilmelidir. 

Obez çocuklarda karaciğerin sessizce yağlandığını ve bunun da vücuttaki demir dengesini bozduğunu söylüyorsunuz. Bu durum hangi sorunlara yol açabilir? 

Karaciğerdeki yağlanma, hepsidin adlı hormonun aşırı salgılanmasına neden oluyor. Bu da vücudun demiri kullanmasını engelliyor. Sonuç olarak çocukta anemi, bağışıklık zayıflığı, halsizlik ve öğrenme güçlüğü gibi belirtiler gelişebiliyor. Ailelerin sadece kiloya değil, karaciğer enzimlerine ve kan değerlerine de dikkat etmesi çok önemli. 

Karaciğer yağlanmasının damar kalınlığını artırması ne anlama geliyor? 

Bu, damar sertliğinin çocuk yaşta başladığını gösteriyor. Çalışmamızda karaciğerinde ileri derece yağlanma olan çocuklarda damar duvarları daha kalındı. Bu durum, kalp krizi ve inme riskini ciddi şekilde artırıyor. Genç yaşta obez bireylerin kalp krizi geçirme oranları da bu yüzden artıyor. Bulgularımız uluslararası tıp dergisi Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition’da da yayımlandı. 

Obez çocuklarda sadece kilo takibi yeterli mi? Hangi tahliller ya da görüntülemeler erken teşhis için önem taşıyor? 

Sadece kilo izlemek yetersiz. Bu çocuklarda kan sayımı, karaciğer fonksiyon testleri, insülin, glukoz, kolesterol, tiroid testleri yapılmalı. Ayrıca ultrasonografiyle karaciğer yağlanması saptanmalı, demir düzeyleri ve damar kalınlığı periyodik takip edilmelidir. 

Türkiye’de bu alanda yapılan taramaları yeterli buluyor musunuz? Aile hekimliği ve okullarda ne yapılmalı? 

Sağlık Bakanlığı farkındalık kampanyaları yürütüyor ama bu yetmez. Aile hekimleri, okullar ve medya birlikte çalışmalı. Obezite farkındalığı çocuk yaşta başlamalı. Aileler fiziksel aktiviteye, sağlıklı beslenmeye ve ekran süresine dikkat etmeli. 

Doğru alışkanlıklar hayat kurtarır

Erken müdahale ile bu tablo geri döndürülebilir mi?

Evet. Tıpkı sigarayı bırakan birinin akciğer sağlığını toparlaması gibi, sağlıklı yaşam tarzı benimseyen bir çocukta da damar sağlığı ve karaciğer fonksiyonları iyileşebilir. 18 yaş öncesi kazanılan doğru alışkanlıklar hayat kurtarır.

Son olarak, ailelere öneriniz nedir?

Obeziteyle mücadele evde başlar. Çocuklarımıza sağlıklı yemek alışkanlığı kazandırmalı, birlikte hareket etmeli, ekran süresini sınırlamalıyız. İç organ sağlığı sessizce bozulur; fark etmek ve önlem almak bizim elimizde.