Mevsim geçişlerinde bağışıklık neden düşer?

DİDEM SEYMEN - Mevsim değişiklikleri, insan vücudunun çevresel koşullara uyum sağlamak için daha fazla enerji harcadığı dönemler arasında yer alıyor. Gün içindeki ani ısı farkları, düzensiz beslenme, yetersiz uyku ve artan stres düzeyi bağışıklık sisteminin zayıflamasına neden olabiliyor. Bu süreçte hem viral enfeksiyonlara yakalanma riski artıyor hem de alerjik hastalıklara bağlı şikâyetler daha belirgin hâle geliyor. Medicana Kadıköy Hastanesi Enfeksiyon Hastalıkları Ve Klinik Mikrobiyoloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Demet Yalçın, mevsim geçişlerinde bağışıklık sistemini etkileyen faktörler ve korunma yolları hakkında bilgi verdi.

“Vücudun bağışıklık sistemi çevresel değişikliklere uyum sağlamaya çalışırken geçici olarak zayıflayabilir. Özellikle kapalı ve kalabalık ortamlarda bulunmak, düzensiz uyku, yetersiz sıvı tüketimi ve dengesiz beslenme enfeksiyonlara yakalanma riskini artırır. Bu dönemde bağışıklığı destekleyen yaşam alışkanlıkları büyük önem taşır.”

Grip mi alerji mi?

Mevsim geçişlerinde en sık yaşanan sorunlardan biri, üst solunum yolu enfeksiyonları ile alerjik hastalıkların benzer belirtiler göstermesidir. Uzm. Dr. Demet Yalçın, iki durum arasındaki temel farkları şöyle açıkladı:

• Grip ve viral enfeksiyonlar: Ateş, boğaz ağrısı, kas ve eklem ağrıları, halsizlik ve genel kırgınlık ön plandadır. Belirtiler genellikle birkaç gün içinde belirginleşir.
• Alerjik rinit: Burun akıntısı, sık hapşırma, burun ve gözlerde kaşıntı, göz sulanması gibi şikâyetler görülür. Ateş genellikle olmaz ve belirtiler polen gibi alerjenlerle temas sonrası artar.

Alerji belirtilerinin haftalarca sürebileceği, enfeksiyonlarda ise belirtilerin daha kısa sürede iyileşme eğilimi gösterdiği ifade ediliyor.

Bahar yorgunluğu neden olur?

Bahar aylarında birçok kişi kendini halsiz, uykulu ve isteksiz hissedebiliyor. Gün ışığı süresinin artması, biyolojik ritimdeki değişiklikler ve hava koşullarındaki dalgalanmalar bu duruma neden olabiliyor.

Uzm. Dr. Demet Yalçın, bahar yorgunluğunun bağışıklık sistemiyle ilişkisine dikkat çekerek şu bilgileri paylaştı: “Mevsim geçişlerinde vücudun biyolojik saati yeniden düzenlenir. Uyku düzenindeki bozulma, yetersiz fiziksel aktivite ve düzensiz beslenme bağışıklık sisteminin zayıflamasına katkıda bulunur. Bu durum hem yorgunluk hissini artırır hem de enfeksiyonlara karşı direnci azaltır.”

Vitamin kullanımına dikkat!

Bağışıklığı desteklemek amacıyla bilinçsiz vitamin ve takviye kullanımı da bu dönemde sıkça başvurulan yöntemler arasında yer alıyor. Ancak her takviyenin herkes için gerekli olmadığını belirten Uzm. Dr. Demet Yalçın, şu uyarılarda bulundu:

“Bağışıklık sistemini desteklemek için öncelikle dengeli ve çeşitli beslenmeye önem verilmelidir. Gereksiz ve yüksek dozda vitamin kullanımı bazı durumlarda fayda sağlamadığı gibi sağlık sorunlarına da yol açabilir. Takviye kullanımı, kişisel ihtiyaçlara göre ve hekim önerisiyle planlanmalıdır.”

Risk grupları daha dikkatli olmalı

Çocuklar, ileri yaş grubu, kronik hastalığı olan bireyler ve bağışıklık sistemi baskılanmış kişiler mevsim geçişlerinde enfeksiyonlara karşı daha hassas olabiliyor. Bu gruplarda uzun süren ateş, şiddetli halsizlik, nefes darlığı veya belirtilerin kötüleşmesi durumunda tıbbi değerlendirme gerektiği belirtiliyor.

Bağışıklık sistemini destekleyen alışkanlıklar

Mevsim geçişlerinde enfeksiyon riskini azaltmak ve bağışıklık sistemini desteklemek için günlük yaşam alışkanlıklarının düzenlenmesi önem taşıyor. Uzm. Dr. Demet Yalçın, alınabilecek önlemleri şöyle sıraladı:

• Düzenli uyku: günde 7–8 saat kaliteli uyku bağışıklık fonksiyonlarının desteklenmesine yardımcı olur.
• Dengeli beslenme: taze sebze ve meyve, yeterli protein ve sağlıklı yağlar bağışıklık sistemini destekler.
• Yeterli sıvı tüketimi: günlük su tüketiminin artırılması vücudun savunma mekanizmalarının sağlıklı çalışmasına katkı sağlar.
• El hijyeni: özellikle kalabalık ortamlardan sonra el temizliğine dikkat edilmesi enfeksiyon riskini azaltır.
• Düzenli fiziksel aktivite: hafif ve orta düzeyde egzersiz bağışıklık sistemini olumlu yönde etkiler.