MS genç yaşta yaşamı etkileyebiliyor

DİDEM SEYMEN - Dünya genelinde yaklaşık 2,8 milyon kişinin multipl skleroz ile yaşadığı tahmin edilirken, hastalık özellikle 20-40 yaş aralığında ortaya çıkabiliyor. Ataklarla seyreden nörolojik belirtiler; görme kaybı, denge sorunları, uyuşma ve kas güçsüzlüğü gibi şikâyetlerle günlük yaşamı etkileyebiliyor. Medicana Sağlık Grubu Medicana Kadıköy Hastanesi Nöroloji Bölümü’nden Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, 30 Mayıs Dünya Multipl Skleroz Farkındalık Günü kapsamında, erken tanının hastalığın seyrinin kontrol altına alınmasında önemli rol oynadığını belirtiyor…

Multipl Skleroz (MS), merkezi sinir sistemini etkileyen kronik ve bağışıklık sistemi kaynaklı nörolojik hastalıklar arasında yer alıyor. Beyin ve omurilikte sinir liflerini çevreleyen miyelin kılıfın hasar görmesiyle ortaya çıkan hastalık, sinir iletiminde aksamalara neden olabiliyor. Belirtiler kişiden kişiye değişiklik gösterebildiği için tanı süreci zaman zaman gecikebiliyor. Özellikle genç erişkin yaş grubunda görülen MS, fiziksel belirtilerin yanı sıra sosyal yaşam ve psikolojik durum üzerinde de etkiler oluşturabiliyor.

Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, MS’in tek bir belirtiyle sınırlı olmayan karmaşık bir hastalık olduğuna dikkat çekerek, “Bazı hastalarda ilk bulgu görme kaybı ya da çift görme şeklinde ortaya çıkarken, bazı kişilerde kol ve bacaklarda uyuşma, dengesizlik veya yürüme güçlüğü görülebiliyor. Hastalığın belirtileri zaman zaman gelip geçici olabildiği için erken dönemde göz ardı edilebiliyor” dedi. 

MS’in başlangıç döneminde ortaya çıkan belirtiler, farklı nörolojik veya fiziksel sorunlarla benzerlik gösterebiliyor. Özellikle halsizlik, yorgunluk, baş dönmesi ya da denge kaybı gibi yakınmaların yoğun çalışma temposu veya stres kaynaklı değerlendirilebildiğini belirten Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, tanı sürecinde nörolojik değerlendirmenin önem taşıdığını ifade etti.

Hastalığın kadınlarda erkeklere oranla daha sık görüldüğünü belirten Uzm. Dr. Onultan, çevresel ve genetik faktörlerin birlikte rol oynayabileceğini söyledi. D vitamini eksikliği, sigara kullanımı, bazı viral enfeksiyonlar ve bağışıklık sistemiyle ilişkili mekanizmaların risk faktörleri arasında değerlendirildiğini aktaran Uzm. Dr. Onultan, kesin nedenin ise hâlen tam olarak bilinmediğini kaydetti.

MS’in ataklarla ilerleyebildiğini belirten Uzm. Dr. Onultan, bazı hastalarda uzun süre stabil seyir gözlenirken, bazı kişilerde ise nörolojik bulguların zaman içerisinde artabildiğini ifade ederek şöyle konuştu: “MS, her hastada aynı şekilde ilerleyen bir hastalık değildir. Bu nedenle takip sürecinin kişiye özel planlanması gerekir. Atakların sıklığı, mevcut nörolojik bulgular ve görüntüleme sonuçları birlikte değerlendirilerek izlem yapılır. Erken tanı alan ve düzenli takip edilen hastalarda yaşam kalitesinin korunması açısından daha olumlu sonuçlar elde edilebilmektedir.”

Tanı sürecinde klinik değerlendirme önem taşıyor 

MS tanısında yalnızca tek bir testin yeterli olmadığını belirten Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, klinik muayene, manyetik rezonans görüntüleme (MR) ve bazı laboratuvar incelemelerinin birlikte değerlendirildiğini ifade etti. Hastalığın erken evrede saptanmasının, ilerleyen dönemlerde oluşabilecek nörolojik kayıpların kontrol altına alınmasında önemli olduğunu belirten Uzm. Dr. Onultan, özellikle tekrarlayan nörolojik yakınmaların dikkate alınması gerektiğini vurguladı.

Toplumda MS hakkında doğru bilinen yanlışların da bulunduğunu ifade eden Uzm. Dr. Onultan, hastalığın her zaman ağır engellilikle sonuçlanmadığını söyledi. Günümüzde gelişen takip ve tedavi yaklaşımları sayesinde birçok kişinin eğitimine, iş yaşamına ve sosyal hayatına aktif şekilde devam edebildiğini belirten Uzm. Dr. Onultan, düzenli hekim kontrolünün önem taşıdığını dile getirdi.

Aşırı stres atakları tetikleyebilir

MS’in tamamen yaşam tarzına bağlı gelişen bir hastalık olmadığını ancak bazı alışkanlıkların hastalık yönetimini etkileyebildiğini belirten Uzm. Dr. Oğuzhan Onultan, dengeli beslenme, düzenli uyku, sigaradan uzak durulması ve fiziksel aktivitenin genel sağlık açısından önem taşıdığını söyledi.

Aşırı stresin bazı hastalarda atakları tetikleyebildiğine yönelik çalışmalar bulunduğunu ifade eden Uzm. Dr. Onultan, psikolojik iyi oluşun da hastalık yönetiminin önemli bir parçası olduğunu belirtti. Özellikle kronik hastalıklarla yaşayan bireylerde sosyal destek mekanizmalarının önem taşıdığına dikkat çeken Uzm. Dr. Onultan, farkındalık çalışmalarının toplumdaki bilgi düzeyinin artmasına katkı sağladığını sözlerine ekledi.