PCOS hakkında doğru bilinen yanlışlar

DİDEM SEYMEN - Toplumda en sık görülen hormonal hastalıklardan biri olan Polikistik Over Sendromu (PCOS), yalnızca yumurtalıklarda görülen kistlerden ibaret bir hastalık değil. Son dönemde uluslararası uzmanlar, hastalığın hormonal ve metabolik yönünü daha doğru yansıtabilmek amacıyla Poliendokrin Metabolik Over Sendromu (PMOS) adını önermeye başladı. Bu değişiklik, hastalığın yalnızca yumurtalıkları değil; hormon dengesini, metabolizmayı ve uzun dönem kadın sağlığını etkileyen çok yönlü bir sendrom olduğunu vurgulamayı amaçlıyor. Medicana Çamlıca Hastanesi Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı Op. Dr. Enes Burak Mutlu, sosyal medyada PMOS (PCOS) hakkında dolaşan yanlış bilgilerin birçok kadının tanısının gecikmesine veya gereksiz endişe yaşamasına neden olduğunu belirterek, hastalığın güncel bilimsel veriler ışığında doğru anlaşılması gerektiğini söyledi ve bilgiler verdi… 

Her yumurtalık kisti PMOS (PCOS) değildir

Toplumda en sık yapılan yanlışlardan biri, ultrasonda polikistik over görünümü saptanan her kadının hasta olduğunu düşünmektir. Polikistik over görünümü yalnızca bir ultrason bulgusudur. Bir kadının yumurtalıklarında polikistik görünüm olması tek başına PMOS tanısı koydurmaz. Tanı; adet düzensizliği, androjen hormon fazlalığına bağlı bulgular ve gerekli durumlarda ultrason veya uygun hastalarda AMH değerlendirmesi birlikte ele alınarak konulur.

Her adet düzensizliği de PMOS anlamına gelmez. Adet düzensizliğinin birçok farklı nedeni olabilmektedir. Tiroid hastalıkları, prolaktin yüksekliği, aşırı kilo kaybı, yoğun egzersiz, stres ve bazı hormonal hastalıklar da adet düzensizliğine neden olabilir. Bu nedenle yalnızca adet düzensizliğine bakılarak PMOS tanısı konulması doğru değildir.

Sadece kilolu kadınlarda görülmez

PMOS’un yalnızca fazla kilolu kadınların hastalığı olduğuna dair gelişen yaygın inanış doğru değildir. PMOS her kilodaki kadında görülebilir. Fazla kilo, belirtilerin şiddetini artırabilir ancak normal kilolu hatta zayıf kadınlarda da aynı hastalık görülebilmektedir. Tedavinin amacı yalnızca kilo vermek değil, hormonal ve metabolik sağlığı birlikte korumaktır.

PMOS kısırlık demek değildirToplumdaki en büyük korkulardan biri de çocuk sahibi olamamak şeklinde karşımıza çıkıyor. PMOS yumurtlama düzensizliğine neden olabileceği için gebeliği zorlaştırabilir. Ancak bu durum kısırlık anlamına gelmez. PMOS’lu birçok kadın doğal yollarla veya uygun tedavilerle sağlıklı gebelik elde edebilmektedir.

PMOS tedavisinde sosyal medyada sıkça önerilen mucize diyetlerin, bitkisel ürünlerin ve takviyelerin bilimsel karşılığı sınırlı olmaktadır. PMOS tedavisi kişiye özeldir. Hastanın çocuk isteği, adet düzeni, tüylenme veya akne şikayeti, metabolik riskleri ve yaşam tarzı birlikte değerlendirilerek tedavi planlanmalıdır. Her hastaya aynı ilaç, aynı vitamin veya aynı beslenme programı uygulanmaz.

Yine bu kişilerde insülin direnci sık görülen bir durumdur ancak herkeste olmak zorunda değildir. PMOS’un metabolik yönüne de dikkat çekecek olursak, insülin direnci PMOS’lu kadınlarda toplum ortalamasına göre daha sık görülür. Ancak her PMOS hastasında insülin direnci bulunmaz. Bu nedenle tüm hastalara aynı yaklaşım uygulanması doğru olmayacaktır. 

Uzun dönem sağlık açısından da takip edilmelidir

PMOS yalnızca adet düzensizliğine sebep olan bir hastalık değildir. PMOS’lu kadınlarda Tip 2 diyabet, gebelikte bazı komplikasyonlar ve kardiyovasküler risk faktörleri daha sık görülebilir. Ayrıca uzun süre yumurtlama olmayan kadınlarda rahim iç tabakasının korunması önem taşır. Bu nedenle düzenli kadın doğum kontrolleri ihmal edilmemelidir.

Sosyal medyadaki ‘kesin çözüm’ vaatlerine dikkat!

Sosyal medyada sıkça paylaşılan “PMOS’u tamamen iyileştiren diyet”, “mucize bitki”, “tek vitaminle tedavi” gibi iddialar bilimsel olarak kanıtlanmış değildir. PMOS kronik ancak başarılı şekilde yönetilebilen bir sendromdur. Bilimsel olarak kanıtlanmış tedavilerin yerine sosyal medya önerileriyle hareket etmek hem tanının gecikmesine hem de gereksiz zaman kaybına neden olabilir. PMOS yalnızca adet düzensizliği veya yumurtalıklarla ilgili bir hastalık değildir.

Hormonal, metabolik ve üreme sağlığını birlikte etkileyen karmaşık bir sendromdur. Erken tanı, kişiye özel tedavi ve düzenli takip sayesinde hem şikâyetler kontrol altına alınabilir hem de uzun dönem sağlık riskleri azaltılabilir. Bu nedenle sosyal medyada dolaşan bilgi kirliliği yerine güncel bilimsel kanıtlara ve kadın hastalıkları ve doğum uzmanlarının önerilerine güvenilmelidir.