03.08.2025 - 02:01 | Son Güncellenme:
DİDEM SEYMEN - Sıcak havaların bastırmasıyla birlikte elimizden düşmeyen buzlu kahveler, limonatalar ve soğuk içecekler, serinlik vaat etse de sağlık açısından ciddi riskler barındırabiliyor. Özellikle dışarıda, hijyenik olmayan ortamlarda hazırlanan buzların kullanıldığı içecekler, hastanelerin acil servislerini dolduran mide-bağırsak enfeksiyonlarının başlıca nedeni haline geldi. Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. Özlem Güneysel ve Gastroenteroloji Uzmanı Uzm. Dr. İsa Sevindir, yaz boyunca en sık karşılaştıkları vakaları anlatarak, buzlu içecekler konusunda dikkatli olmaya çağırıyor. Sıcak havaların bastırmasıyla birlikte elimizden düşmeyen buzlu kahveler, limonatalar ve soğuk içecekler, serinlik vaat etse de sağlık açısından ciddi riskler barındırabiliyor. Özellikle dışarıda, hijyenik olmayan ortamlarda hazırlanan buzların kullanıldığı içecekler, hastanelerin acil servislerini dolduran mide-bağırsak enfeksiyonlarının başlıca nedeni haline geldi. Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. Özlem Güneysel ve Gastroenteroloji Uzmanı Uzm. Dr. İsa Sevindir, yaz boyunca en sık karşılaştıkları vakaları anlatarak, buzlu içecekler konusunda dikkatli olmaya çağırıyor.
ACİL SERVİS BAŞVURULARINDA ARTIŞ
Acil Tıp Uzmanı Prof. Dr. Özlem Güneysel, yaz aylarında acil servis başvurularında belirgin bir artış gözlemlendiğini belirterek, bunun önemli nedenlerinden birinin de serinlemek amacıyla bilinçsizce tüketilen buzlu içecekler olduğunu söyledi. Dışarıda hijyen şartlarına dikkat edilmeksizin hazırlanan içeceklerin ciddi sağlık problemlerine yol açabileceğini ifade eden Prof. Dr. Güneysel, yaz boyunca sıkça karşılaşılan vakaları şöyle sıraladı:
● Akut gastroenterit: Buzların içinde üreyen bakteri ve virüsler (özellikle E. coli, Salmonella, Norovirüs) nedeniyle bulantı, kusma, ishal, karın ağrısı gibi belirtilerle acile başvuran hasta sayısında artış yaşanıyor.
● Dehidrasyon (sıvı kaybı): İshal ve kusma sonrası, özellikle çocuklar ve yaşlılarda ciddi sıvı kaybı meydana geliyor ve bu durum bazen damar yolu ile sıvı tedavisi gerektiriyor.
● Ateş ve enfeksiyon belirtileri: Bakteriyel enfeksiyonlara bağlı ateş yüksekliği ve titreme ile gelen hastaların çoğunda kontamine buz veya içecek öyküsü bulunuyor.
● Mide spazmı ve karın krampları: Çok soğuk içeceklerin hızlı tüketimi, mide kasılmalarına ve ani karın ağrılarına neden olabiliyor.
KİMLER DAHA RİSKLİ?
Prof. Dr. Özlem Güneysel, buzlu içeceklerin özellikle bazı risk gruplarında daha ciddi sağlık sorunlarına yol açabileceğini vurguladı. Güneysel, bu bireylerde basit bir gıda enfeksiyonunun bile hastane yatışıyla sonuçlanabileceğini belirtti. Bu gruplar:
● 5 yaş altı çocuklar
● 65 yaş üstü bireyler
● Bağışıklık sistemi zayıf olanlar (kemoterapi görenler, kronik hastalığı olanlar)
● Gebeler
BUZUN GÖRÜNMEYEN YÜZÜ
Gastroenteroloji Uzmanı Uzm. Dr. İsa Sevindir, yaz aylarında herkesin elinde serinleten bir içecekle dolaştığını ancak bu alışkanlığın farkında olunmadan bazı sağlık risklerini beraberinde getirdiğini belirtti. Buzun, genellikle içme suyundan yapıldığı varsayılarak güvenli kabul edildiğini ancak dışarıda, özellikle hijyen koşullarının sağlanmadığı yerlerde hazırlanan buzların zararlı mikroorganizmalarla kontamine olabileceğini söyledi.
Bu mikropların (E. coli, Salmonella gibi) içeceklere karışarak sindirim sistemine ulaştığını ve mide-bağırsak enfeksiyonlarına, yani halk arasında bilinen adıyla "gıda zehirlenmesine" neden olduğunu kaydedenUzm. Dr. Sevindir, şu uyarılarda bulundu:
1. Sindirim Sistemine Etkisi: Çok soğuk içeceklerin hızlı ve fazla miktarda tüketilmesi, mide ve bağırsakların ani ısı değişimine maruz kalmasına neden olur. Bu durum bazı kişilerde mide kaslarında spazm, hazımsızlık, karın ağrısı ya da bağırsak hareketlerinde düzensizlik yaratabilir.
2. Mide Ülseri ve Reflü: Mide rahatsızlığı olan kişilerde aşırı soğuk içecek tüketimi mide asidini artırabilir; bu da reflü veya ülser şikayetlerini tetikleyebilir.
3. Hijyen ve Mikrobiyal Risk: Dışarıda yapılan buzlar veya buzlu içecekler, hijyen koşulları sağlanmamışsa mikrop ve bakteriler içerebilir. Bu da gıda zehirlenmesine ve mide-bağırsak enfeksiyonlarına yol açabilir.
Zehirlenme belirtileri birkaç saat içinde başlıyor
Sevindir, buz kaynaklı zehirlenmelerin genellikle tüketimden sonraki 6-48 saat içinde ortaya çıktığını belirtti. En sık görülen belirtiler ise bulantı, kusma, karın ağrısı, ishal, ateş, halsizlik Bu semptomların genellikle birkaç gün içinde düzeldiğini söyleyen Uzm. Dr. Sevindir, küçük çocuklar, yaşlılar ve bağışıklık sistemi zayıf bireylerde ise daha ciddi sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti.
NASIL KORUNMALI?
Prof. Dr. Özlem Güneysel ve Uzm. Dr. İsa Sevindir, yaz aylarında buzlu içecek tüketiminde dikkat edilmesi gereken noktaları şöyle sıraladı:
- Dışarıdan alınan buzlu içeceklerde buzun kaynağından emin olun.
- Açıkta satılan buzlardan uzak durun.
- Evde buz hazırlarken içme suyu kullanın ve kalıpları düzenli olarak temizleyin.
- Dışarda mümkünse buzlu değil, sadece soğuk içecekleri tercih edin.
- Güvenmediğiniz yerlerde içeceği “buzsuz” istemeyi tercih edin.
- Uzun süre dışarıda bekletilen buzlar çözüldükten sonra tekrar dondurulmamalı.
- Şiddetli ishal, ateş, halsizlik veya bilinç değişikliği durumunda vakit kaybetmeden acile başvurun.