Sınav maratonunda son dönemeç: Tercihler

Zeynep İşman - Öğrencilerin ve ebeveynlerin heyecanla beklediği YKS tercih işlemleri, 30 Temmuz-11 Ağustos tarihleri arasında yapılacak. YKS’de puanlar açıklandı. Şimdi sırada en doğru okul ve bölümü seçme süreci var. Artık tercih yapmak da uzmanlık gerektiriyor. Pek çok parametre var. Kimi zaman okulların rehber öğretmenleri kimi zaman sınava hazırlayan özel öğretmenler kimi zaman ise sınav ve yerleştirme hizmeti veren danışmanlar, bu süreçte öğrenciler ve ailelere destek veriyor. Bu çok önemli son dönemeçte, iyi bir danışman nasıl seçilmeli ve tercih yaparken nelere dikkat etmeli? Uzmanlarla konuştuk.

Zelal Yalvaç (Eğitimci): “Çözüm ortağı oluyor”

Sınavların adı ya da türü değişiyor olsa da sınavlara hazırlanan adayların ya da velilerimizin sınava hazırlık senesine yaklaşımları hemen hemen aynı. Tüm yıl boyunca emek veriyoruz, çalışıyoruz, hazırlanıyor ve sınava giriyoruz. Eve bir sonuç belgesi geliyor. Peki ya sonra? İşte buna cidden hazırlıksızız. Bir sınava hazırlanma serüveni artık en az iki yıl sürüyor. Yani koca bir maraton sebebiyle en az 600 gün boyunca bizler hazırlık sürecindeyiz. Sınav sonuçlarının açıklanmasının ardından ise elimizdeki gün sayısı oldukça dar. Verilere mi bakalım, okul mu araştıralım, birine mi soralım derken bir de bakıyoruz ki günler bitmiş ve biz telaşla lise ya da üniversite tercihi yapıyoruz. İşte bu zaman darlığı yüzünden ve telaşa kapılmadan doğru bir tercih yapabilmek adına tercih danışmanlığı bizlere bir çözüm ortağı oluyor. Doğru tercih yapabilecek kadar donanımlı olsak da bir profesyonelden geri bildirim almak ya da onun tarafından onaylanmak da bir gönül rahatlığı sağlıyor.

Nelere dikkat etmeli?

YKS sonuç belgesinde bizi inanılmaz veriler ve puanlar bekliyor. Yani bir sonuç kâğıdı geliyor her yerinde bir tablo, bir puan, bir sıralama. İşte Tercih Danışmanları da burada devreye giriyor. Hem geçmiş yıl istatistik verileri hem de adayın sonuçları hızlı bir şekilde yorumlanıyor. Adayın hayalleri, potansiyeli ve mevcut veriler konuşuluyor, ardından tercihler yapılıyor. Velilerin kendi inandığı doğrular, adayların kendi inandığı doğrular, dışarıdan duyulan ve doğru sanılan fikirler derken inanın YKS döneminde tercih yapmak gerçekten büyük bir gürültü demek. Ülkenin dört yanında üniversiteler var, yeni açılan ya da kapanan bölümler var. Yurt konusu var, barınma sorunu var. Trend olan meslekler var, kaybolmaya yüz tutmuş ya da yapay zekâ sebebiyle riske girecek meslekler var. İşte tüm bu veri seti içinde biz sadece kendi duygularımızla yol almaya çalışınca yanlış kararlar kaçınılmaz oluyor. Alanında uzman tercih danışmanlarının adaylara uyguladıkları testler var, bölümler ve üniversiteler hakkında net bilgileri var. Her şeyin çaresi var ama geçen zaman geri gelmiyor. Zaman kaybetmeden uzman bir danışmandan fikir almak her zaman işe yarar.

Egemen Yan (Eğitimci): “Envanter testleri yönelimde önemli”

Tercihlerde dikkat edilecek birinci unsur; öğrencinin yetenekleri doğrultusunda yapmak istediği doğru meslek ve kariyer seçimini planlamak. Yakın bir lokasyonda bulunuyor diye, diğer bölümle ortak derslere sahip diye, sosyal medyada gündemde diye, sevdiğim birçok arkadaşım da orada okuyor diye üniversite seçilmez.

- Meslek doğrultusunda üniversitelerin tanıtım günlerine katılarak bölümler hakkında detay öğrenilmesi önemlidir. Öğrencileri tanıyarak, becerilerini, disiplin düzenlerini, problem çözme yeteneklerini, hangi mesleğe daha yakın olduklarını anlayabiliyoruz. Aynı zamanda rehber öğretmenlerimizin uyguladığı envanter testleri (öğrenme becerileri, meslek tercihi vb.) bize öğrencilerin nereye yönelmeleri gerektiği doğrultusunda önemli bilgiler veriyor.

- Uygun üniversitelerin son üç yıl içerisindeki başarı sıralamaları en dikkat edilecek kısımdır. Puana göre tercih yapılmaz. Puanlar her sene farklılık gösterse de sıralamalar yahut yüzdelik dilim en gerçekçi tercihi yapmamızı sağlar.

- İlgili bölümlerin o yılki kontenjan sayıları önemlidir. Kontenjan azaldıysa sıralama artma eğiliminde, kontenjan arttıysa düşme eğiliminde olur. Bazı fakülteler farklı yerleşkelerde olduğu için okulun lokasyonunu da önden bilmek gerekir. Şehir dışı tercihlerinde barınma ihtiyacı ile ilgili araştırma yapılmalıdır.

- Havuz sistemi ile yapılan yerleştirmede başarı sırası esastır. Sistem sizi önce birinci tercihinizin havuzuna yerleştirir. Kontenjan dolana kadar o havuza gelen öğrenciler uygun puanda ise birinci tercihinize girersiniz. O tercihteki kontenjandan daha az puanda kaldıysanız artık ikinci tercih havuzundasınızdır. Bu şekilde devam eden sistemde sıralama bu yüzden önemlidir. Tercihler sonrasında yedek listeler takip edilmelidir. Ek yerleştirmede doğacak yeni kontenjanlar izlenmelidir.

- Hiçbir yere yerleşememe ya da mutlu olamayacağı bir bölümle karşı karşıya kalma riski olabilir. Kazanan öğrenci devam etmeyip tekrar sınava hazırlanırsa bir kişinin hakkını aldığı için OBP puanı düşer. Yüksek tercihler yazıp kazanamayan ya da tercih yapmayan öğrenci ise tekrar sınav hazırlığına geçtiğinde OBP puanı düşmez.

“Karar önemli ama geri dönülmez değil”

“İşim ve Ben” kitabını yazan uzman psikolog Yıldız Hacıevliyagil “Üniversitede seçeceğiniz bölüm, gelecekte yapacağınız işe yön verebilir. Elbette fikirler değişir, yol da değişebilir. Ama neye ’evet’ dediğinizi bilerek yola çıkmak önemli. Önümüzdeki 20 gün için gençlere küçük ama etkili birkaç önerim var” diyor.

-  İlginizi çeken bölümlerin üniversite süresince okunacak ders içeriklerine mutlaka bakın.

-  O alanlarda çalışan kişilerle konuşun; artıları, zorlukları, tatmini sorun.

-  Mümkünse o işin yapıldığı ortamlara bir uğrayın, gözlemleyin.

-  Unutmayın, bu karar önemli ama asla geri dönülmez değil. Esnek kalın, acele etmeyin, araştırmadan karar vermeyin.