Trigeminal nevralji kontrol altına alınabiliyor: Şiddetli yüz ağrısı artık kader değil

Didem Seymen - Trigeminal Nevralji (TN), halk arasında ‘şiddetli yüz ağrısı’ ya da tic douloureux olarak bilinen, yüzün hissiyatını sağlayan trigeminal sinirin etkilenmesiyle ortaya çıkan bir sinir hastalığıdır. Hastalık, ani başlayan ve elektrik çarpmasına benzetilen şiddetli ağrı ataklarıyla karakterizedir. Ağrılar çoğunlukla yüzün tek tarafında; çene, yanak, dudak ya da diş eti bölgesinde hissedilir ve hastaların yaşam kalitesini belirgin şekilde düşürür.

Medicana Kadıköy Hastanesi Beyin ve Sinir Cerrahisi Uzmanı Dr. Öğr. Üyesi Hakan Şimşek, trigeminal nevraljide erken tanı ve doğru tedavinin çok önemli olduğunu vurgulayarak, “Bu hastalık son derece şiddetli ağrılarla seyredebilir ancak uygun tedavi yöntemleriyle ağrı kontrol altına alınabilir ve hastaların yaşam kalitesi artırılabilir” diyor.

Ağrının kaynağı trigeminal sinir

Trigeminal sinir, yüz duyusunu taşıyan; göz, yanak ve çene olmak üzere üç ana daldan oluşan önemli bir sinirdir. Bu dallardan birine ya da birkaçına baskı oluşması sonucunda ağrı ortaya çıkar. Trigeminal nevralji genellikle 50 yaş sonrası daha sık görülür ve kadınlarda erkeklere oranla daha yaygındır. Ancak nadir de olsa genç yaşlarda, hatta 20’li yaşlarda da ortaya çıkabilir.

Dr. Şimşek, “Çoğu vakada trigeminal sinire baskı yapan bir damar söz konusudur. Bunun yanında multipl skleroz gibi demyelinizan hastalıklar da trigeminal nevraljiye yol açabilir. Her hastada neden farklı olabilir” diyerek altta yatan sebebin doğru tespit edilmesinin önemine dikkat çekiyor.

Hastalığın en ayırt edici belirtisi, ani başlayan, kısa süreli ancak son derece şiddetli ağrı ataklarıdır. Bu ağrılar; yeme, içme, konuşma, diş fırçalama, yüz yıkama hatta rüzgâr temasıyla bile tetiklenebilir. Çoğu hastada ağrı yüzün sağ tarafında görülür. Ataklar günlük yaşamı sekteye uğratacak kadar ağır olabilir.

“Ağrılar aniden başlar ve hastaların hayatını âdeta durma noktasına getirir” diyen Dr. Şimşek, bu nedenle yüz ağrısı yaşayan kişilerin zaman kaybetmeden uzmana başvurması gerektiğini vurguluyor.

Nedenleri nelerdir?

Hastalığa yol açan başlıca faktörler şöyle sıralanıyor:

• Sinire baskı yapan kan damarları: En sık neden. Atardamar ya da genişlemiş toplardamarlar sinire temas ederek ağrıya yol açabilir.
• Demyelinizan hastalıklar: Multipl skleroz gibi hastalıklar trigeminal siniri etkileyebilir.
• Yüz travmaları ve cerrahi işlemler: Travma ya da ameliyat sonrası sinir hasarı oluşabilir.
• İdiopatik nedenler: Bazı hastalarda belirgin bir neden saptanamaz.

Tanıda yanılgıya dikkat!

Trigeminal nevralji tanısı, ayrıntılı hasta öyküsü ve nörolojik muayene ile konur. Ağrıların diş kökenli sanılması nedeniyle hastalar sıklıkla diş hekimlerine başvurur ve yanlış tedaviler uygulanabilir. Tanıyı desteklemek ve sinire baskı yapan yapıları görmek için manyetik rezonans (MR) görüntüleme kullanılır.

“Yanlış tanı nedeniyle hastalar uzun süre gereksiz tedaviler görebiliyor. Oysa doğru tanı ve erken müdahale ile rahatlama sağlanabilir” diyen Dr. Şimşek, doğru yönlendirmenin önemini vurguluyor.

Tedavi sürecinde stresten uzak durmak, tansiyon kontrolü sağlamak ve düzenli uyku gibi yaşam tarzı düzenlemeleri de ağrı kontrolüne katkı sağlar. “Yaşam tarzı değişiklikleri, tıbbi tedaviyi destekleyen önemli unsurlardır” diyen Dr. Şimşek, hastaların bu konuda bilinçli olması gerektiğini belirtiyor.

Trigeminal nevralji, doğru tedaviyle kontrol altına alınabilen bir hastalıktır. Tedaviye verilen yanıt hastadan hastaya değişse de erken tanı ve uygun yöntemlerle ağrılar büyük ölçüde azaltılabilir.

Tedavide çok yönlü yaklaşım gerekir

Trigeminal nevralji tedavisi, ağrının şiddetine ve hastanın genel durumuna göre planlanır.

Medikal tedavide ilk seçenek genellikle antikonvülzan (nöbet önleyici) ilaçlardır. Gerekli durumlarda ise kas gevşeticiler ve bazı antidepresanlar tedaviye eklenebilir.

İlaç tedavisinin yetersiz kaldığı hastalarda cerrahi yöntemler gündeme gelir. En etkili cerrahi seçeneklerden biri olan mikrovasküler dekompresyon (MVD) yöntemiyle sinire baskı yapan damar ortadan kaldırılır ve çoğu hastada hızlı ağrı kontrolü sağlanır. Mikrovasküler dekompresyon, uygun hastalarda etkili sonuçlar verir.

Bunun yanı sıra radyofrekans termokoagülasyon, Gamma Knife radyocerrahisi, gliserol enjeksiyonu ve balon kompresyonu gibi minimal invaziv yöntemler de seçilmiş hastalarda uygulanabilir.