Vertigoda taşlar yerinden oynadı: Servikal vertigo oranı yükseliyor

Didem Seymen - Baş dönmesi, toplumda çoğu zaman tek başına bir hastalık olarak algılansa da aslında farklı sağlık sorunlarının ortak belirtisi olarak ortaya çıkan bir tablodur. Hastalar “Başım dönüyor” şikâyetiyle başvurduğunda, altta yatan neden netleşene kadar tanı vertigo olarak ifade edilebilir. Bu nedenle vertigo bir hastalık isminden çok, detaylı araştırılması gereken bir semptomdur.

Dengenin sağlanmasında vücutta iki ana merkez görev yapar. Bunlardan ilki iç kulakta yer alan denge organı, ikincisi ise beyinciktir. Bu nedenle baş dönmesi şikâyeti olan kişilerde ilk değerlendirme genellikle Kulak Burun Boğaz Hastalıkları ve Nöroloji branşlarında yapılır. Ancak son yıllarda bu iki merkezde herhangi bir patoloji saptanmamasına rağmen devam eden baş dönmelerinin önemli bir kısmının boyun kaynaklı olduğu görülebilir.  Medicana Kadıköy Hastanesi Kulak Burun Boğaz Hastalıkları Bölümü’nden Op. Dr. Şenol Baş, şu bilgileri verdi…

Boyun bölgesi, özellikle omurganın çevresindeki kas ve eklem yapıları açısından yoğun denge algılayıcıları içerir. Bu nedenle boyun, üçüncü bir denge merkezi gibi çalışır. Günlük hayatta boynun yanlış ve uzun süreli kullanımı, bu hassas sistemin dengesini bozarak servikal vertigoya yol açabilir.

Servikal vertigo, kulak ve beyincik kaynaklı nedenler dışlandıktan sonra boyun kasları ve eklem yapılarındaki sorunlara bağlı olarak gelişen baş dönmesi tablosudur. Uzun süre bilgisayar veya telefon ekranına öne eğik şekilde bakmak, yanlış uyku pozisyonları, ani hareketler, klima veya rüzgâra maruz kalma gibi durumlar boyun kaslarında spazma neden olabilir. Bu spazmlar, denge ile ilgili sinirsel iletimi bozarak baş dönmesine yol açabilir.

Günümüzde teknolojinin yoğun kullanımı, masa başı çalışma sürelerinin artması ve ergonomik olmayan duruş alışkanlıkları servikal vertigonun daha sık görülmesine neden olabilir. Baş dönmesi hafif bir kayma hissi şeklinde olabileceği gibi, şiddetli dönme hissi, bulantı ve kusma ile de seyredebilir. İşitme kaybı genellikle eşlik etmez; ancak kulakta baskı ve uğultu hissi görülebilir.

Küçük hatalar büyük sonuçlar doğurabiliyor

Servikal vertigo çoğu zaman günlük yaşamda farkında olmadan yapılan yanlışlardan kaynaklanır. Aletli pilates veya yoğun boyun egzersizleri, yüzme sırasında başı uzun süre geriye kaldırarak yüzme, yan pozisyonda tablet veya telefonla uzun süre vakit geçirmek, koltukta ya da yatakta boynu zorlayan pozisyonlarda dinlenmek bu hatalar arasında yer alır.

Bu tür durumlarda boyun kaslarında gelişen spazm, ani veya pozisyonla tetiklenen baş dönmelerine yol açabilir. Erken dönemde fark edildiğinde, kısa süreli boyunluk kullanımı, lokal uygulamalar ve boynu zorlayan hareketlerden kaçınmak çoğu zaman yeterli olabilir. Gerekli durumlarda Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon uzmanlarının desteğiyle tedavi planı oluşturulabilir.

Baş dönmesinin diğer nedenleri de unutulmamalı

Baş dönmesi yalnızca kulak, beyin veya boyun kaynaklı olmayabilir. Migren, bazı ilaçların başlanması veya doz değişiklikleri, tansiyon düzensizlikleri, kansızlık, yoğun yorgunluk ve uykusuzluk da baş dönmesine neden olabilir. Ayrıca stres ve kaygı durumlarında psikojenik vertigo tabloları da görülebilmektedir. Bu nedenle baş dönmesi şikâyetinin bütüncül bir yaklaşımla değerlendirilmesi önem taşır.

Nöroloji değerlendirmesi gerekebilir

Hangi durumlarda hangi branşa başvurulmalı?

Baş dönmesinin şekli, altta yatan neden hakkında önemli ipuçları verir. Kulak kaynaklı baş dönmelerinde genellikle çevrenin dönmesi veya kişinin kendisinin dönüyormuş gibi hissetmesi ön plandadır. Bu tabloya işitme azlığı, kulakta basınç ve çınlama eşlik ediyorsa Kulak Burun Boğaz Hastalıkları muayenesi öncelikli olmalıdır.

Daha çok dengesizlik, sallanma, boşluğa düşme hissi, yürürken bir tarafa çekilme gibi yakınmalar söz konusuysa ve buna çift görme, uyuşma, güçsüzlük veya konuşma bozukluğu eşlik ediyorsa nöroloji değerlendirmesi önem kazanır. Her iki branşın değerlendirmelerinde de patoloji saptanmadığı durumlarda, boyun kaynaklı baş dönmeleri gündeme gelebilir. Bu hastalarda postürografi gibi bilgisayarlı denge testleri ile tanı netleştirilebilir.