Yaşlanan dünyanın sessiz tehdidi

Didem Seymen - Türkiye’de ve dünyada toplumun giderek yaşlanmasıyla birlikte Alzheimer hastalığı her geçen yıl daha fazla gündemimize giriyor. Hafıza kaybı ve zihinsel işlevlerde bozulma ile seyreden bu hastalık, yalnızca bireyi değil, aileleri ve sağlık sistemini de derinden etkiliyor. Medicana Kadıköy Hastanesi’nden Nöroloji Uzmanı Doç. Dr. Mehmet Güney Şenol, Alzheimer hakkında bilgiler verdi.

Alzheimer, demans (bunama) nedenleri arasında en yaygın olanı olarak ifade ediliyor. Beynin öğrenme ve hatırlama bölgesini hedef alarak düşünme, öğrenme ve hafıza yetilerini kademeli biçimde zayıflatıyor.Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre 65 yaş üstü her 100 kişiden 8’inde, 80 yaş üzerinde ise her 6 kişiden birinde görülüyor. Türkiye gibi nüfusun hızla yaşlandığı ülkelerde, Alzheimer’ın en önemli halk sağlığı sorunlarından biri olacağı açık.

Nedeni hâlâ bilinemiyor

Alzheimer’ın kesin sebebi hâlâ bilinmiyor. Yaş, en büyük risk faktörü. Ama genetik yatkınlık, kafa travmaları, uyku düzensizliği, hipertansiyon, kolesterol yüksekliği, obezite ve hareketsiz yaşam da hastalığın zeminini hazırlıyor.

Alzheimer’ın başlangıcı, yaşa bağlı unutkanlık veya depresyonla karıştırılabiliyor. Ayrıntılı öykü, nöropsikolojik testler, MR veya PET gibi görüntüleme yöntemleriyle tanı konuyor. Kesin tedavi henüz yok; ancak erken teşhis ilerlemeyi yavaşlatabiliyor. ABD Gıda ve İlaç İdaresi (FDA) tarafından onaylanan Lecanemab, süreci yavaşlatma umudu taşıyan yeni ilaçlardan biri. Bunun yanı sıra asetilkolinesteraz inhibitörleri ve memantin gibi etken maddeli ilaçlar da yaygın olarak kullanılıyor.

Alzheimer’dan tam koruma mümkün değil ancak yaşam tarzı değişiklikleri riski azaltabiliyor. Düzenli egzersiz, Akdeniz tipi beslenme, sosyal etkileşim, kaliteli uyku, sigara ve alkolden uzak durmak önemlidir. Beyni aktif tutmak, yeni hobiler edinmek, bulmaca çözmek, kitap okumak en az fiziksel egzersiz kadar önemli. Erken tanı, sağlıklı yaşam ve risk faktörlerini azaltma çabaları, bu sessiz tehdide karşı elimizdeki en güçlü silahlar. Unutmayalım: Yaş almak kaçınılmaz ama Alzheimer’ı geciktirmek mümkün.

Alzheimer’ın erken belirtileri

Hastalık genellikle küçük ama uyarıcı sinyallerle başlıyor:

- Yakın geçmişte öğrenilen isim, tarih, yer gibi bilgileri unutma

- Aynı soruyu defalarca sorma

- Eşyaların yerini bulamama

- Konuşurken doğru kelimeyi seçememe

- Zamanla bu tablo, yakın çevreyi tanıyamamaya, hatta kişisel ihtiyaçları karşılayamayacak kadar ağırlaşabiliyor.