Yaz aylarının sessiz tehdidi: Besin kaynaklı enfeksiyonlar

Didem Seymen - Yüksek sıcaklıkların etkisiyle mikroorganizmaların hızla çoğaldığı yaz aylarında, hijyen kurallarına dikkat edilmemesi durumunda besinler hastalık kaynağına dönüşebiliyor. Gıda güvenliği ve kişisel temizlik önlemleriyle bu enfeksiyonların büyük kısmı önlenebiliyor. Medicana Sağlık Grubu Medicana Kadıköy Hastanesi’nden İç Hastalıkları Uzmanı Uzm. Dr. Sadi Rüştü Vural, yaz aylarında artan gastroenterit vakalarına karşı alınması gereken önlemleri anlattı… 

Yaz aylarında sıcaklıkların artmasıyla birlikte, enfeksiyon hastalıklarına bağlı sağlık problemleri de yükselişe geçiyor. Özellikle ishal ve kusma gibi belirtilerle kendini gösteren gastroenterit vakaları, ağız yoluyla bulaşan mikroorganizmaların sebep olduğu yaygın hastalıklar arasında yer alıyor.

Salgınlardan korunmak için en etkili yöntemlerden biri, gıda güvenliğine dikkat etmek ve hijyen kurallarına uymaktır. Sıcak hava koşulları, mikroorganizmaların çoğalmasını hızlandırıyor. Gıda üretimi ve tüketimi sırasında soğuk zincirin kırılması, bu mikropların hızla üremesine ve hastalık riskinin artmasına neden oluyor. Ayrıca havuz ve deniz sularının yutulması, sinekler ve bazı parazitler de enfeksiyonun yayılmasına katkı sağlıyor.

Az pişmiş et ishale sebep olabilir 

Yaz aylarında daha sık rastlanan gıda kaynaklı enfeksiyonlar arasında tifo, dizanteri, kolera, bruselloz, salmonella ve e. Coli kaynaklı gastroenteritler bulunuyor. Bu enfeksiyonlar, genellikle ağız yoluyla bulaşır ve kısa sürede yayılabilir.

Çiğ ya da az pişmiş et ürünleri, pastörize edilmemiş süt ve süt ürünleri, iyi yıkanmamış sebzeler, uygun koşullarda saklanmamış hazır gıdalar risk oluşturuyor. Patatesin filizlenmesiyle oluşan solanin toksini, mantar türlerinin içerdiği doğal toksinler, kabuklu deniz ürünlerinde bulunan zararlı bakteriler de yaz ishallerine yol açabiliyor. 

Bağışıklık sistemi zayıf olanlar, yaşlı bireyler, kronik hastalığı bulunanlar ve küçük çocuklar bu enfeksiyonlardan daha fazla etkilenebilir.

Gıda güvenliğine dikkat! 

Besinlerin üretimden tüketime kadar her aşamasında hijyen ve sıcaklık kontrolü sağlanmalıdır. Güvenle tüketilebilecek gıdalar arasında pastörize yoğurt, iyi pişmiş tencere yemekleri, zeytinyağlı sebzeler, sarma ve dolma gibi ev yapımı ürünler yer alır. Bu ürünler hem pişirme sıcaklığı açısından, hem de hazırlık süreçlerinin hijyenik olması nedeniyle daha az risk taşır. 

Alınması gereken önlemler şöyledir: 

• Kabuğu soyulabilen gıdalar soyulmalı, soyulamayanlar ise iyice yıkanmalıdır.
• Çiğ ya da az pişmiş et ürünler tüketilmemelidir.
• Çiğ süt ve çiğ sütten yapılan peynirlerden kaçınılmalıdır.
• Genel temizlik kurallarına dikkat edilmelidir.
• Sinek ve haşerelerle mücadele edilmelidir.
• Hazır gıdalar, özellikle uygun sıcaklıkta pişirilmemiş veya soğutulmamışsa tüketilmemelidir.

Izgara köfteler, iç sıcaklığı yeterince artmadığında mikropların yaşamasına izin verebilir. Bütün tavuk, havasız ortamda toksin üretimi riski taşır. Mayonez, sütlü tatlılar ve salam-sosis gibi işlenmiş ürünler ise saklama koşullarına bağlı olarak tehdit oluşturabilir. 

Bu tür enfeksiyonlarda en önemli risk, vücudun sıvı ve elektrolit kaybıdır. İshal ve kusma yoluyla kaybedilen sıvı ve elektrolitler, ağızdan ya da gerekirse serumla yerine konmalıdır. Eğer enfeksiyonun kaynağı bakteriyelse, uygun antibiyotik tedavisi başlanabilir. Antibiyotik kullanımı mutlaka hekim kontrolünde olmalıdır. 

Hastaneye başvurulması gereken durumlar

Evde yapılan ilk müdahalelere rağmen şu durumlar söz konusuysa mutlaka bir sağlık kuruluşuna başvurulmalıdır:
● Ağızdan sıvı alımı sağlanamıyorsa
● Ateş yüksekse
● İshal ve kusma 24 saatten uzun sürdüyse
● Kanlı dışkılama varsa