Yılın şarkısı yapay zekâdan gelebilir

Yavuz Hakan TOK - İleride müziğin geçmişinden bahsedilirken 2020’li yıllar bir kırılma noktası olarak anılacak muhtemelen. En azından ilk beş yılın verdiği izlenim bu. Ta ‘60’lardan bu yana farklı zaman dilimlerinde popülerliği yakalamış, iyi kötü plak, kaset, CD satmış şu veya bu şekilde gündem olmuş, gündem yaratmış kim varsa, neredeyse tamamının hatta hâlâ üretimine devam edenlerin bile arşive kaldırıldığı, yerine bambaşka isimlerin hakimiyet kurduğu müzik listeleri, sektörün algoritmalar tarafından yeniden yazılan kuralları ve yapay zekânın yarattığı devrim ya da karşı devrim. 2025 yılı içerisinde de en çok bunları konuştuk. Yıl sonu özetleri Blok3, Ati242, Semicenk, Uzi, Sefo, Lvbel C5’ten geçilmedi.

Yakın geçmişten tanıdığımız isimlerse ya onlarla iş birliği yaparak adından söz ettirebildi ya da eski albümlerinden türlü sebeplerle viral olmuş eski şarkılarıyla. Spotify’ın yılın şarkıları listesinde Nazan Öncel’den “Beni Hatırla”, Şebnem Ferah’tan “Mayın Tarlası”, Yaşar’dan “Kumralım” yer alıyor örneğin. Yılın tartışmasız hiti “Yerinde Dur”, Demet Akalın ve Sefo iş birliğiyle ortaya çıktı, Ebru Gündeş Norm Ender’le, Murat Boz Poizi’yle listelere girebildi.

2025’in yoğun konser trafiği

Oysa dijital dünyanın gerçekleri hayatın gerçekleriyle her alanda olduğu gibi müzikte de örtüşmüyordu. Mabel Matiz, Emir Can İğrek, Melike Şahin, Edis ve Simge gibi yıl boyunca hem şarkıları dinlenen hem de konser alanlarında başarısını tescilleyen başka isimler de vardı. Daha önceki kuşaklardan Sıla, Yalın, Cem Adrian, Göksel, Tan Taşçı, Funda Arar, Gökhan Türkmen, Erol Evgin, Ajda Pekkan ve Selami Şahin gibi yıl boyunca müzik listelerinde pek de yer verilmeyen isimlerin hâlâ çok geniş kitlelerce dinlendiğini hiç boş kalmayan konserleri gösteriyordu. Buna bir de bağımsız, alternatif müzisyenleri ve daha genç isimleri ekleyin. Dolu Kadehi Ters Tut gibi, Madrigal ve Mavi Gri gibi grupların yanı sıra Emre Fel’den Kalben’e, Can Ozan’dan Mert Demir’e uzanan geniş bir skalada çok sayıda müzisyen yıl boyunca hem şarkı yayınlamaya hem de konser vermeye devam etti. Öte yandan Guns N’ Roses, Megadeth, Dream Theatre ve Marilyn Manson gibi dünya yıldızlarının Türkiye’de verdiği konserler, 2025 yılının yoğun konser trafiğinde gözden kaçırılmayacaklar arasındaydı.

Genç müzisyenler kitlelerini yaratma peşinde

Müziğin artık büyük stüdyolar, aranjörler, işinin ehli enstrümanistler ve hatta tanınmış besteci ve söz yazarlarına ihtiyaç duyulmadan da üretilebilmesi 2025 yılında yine sayısız yeni üretimi, daha önce hiç duymadığımız ismi karşımıza çıkardı. Algoritmanın görünür olma kriterleri gereği sık sık şarkı yayınlamak zorunda kalan bu genç müzisyenlerin çoğu ülke çapında tanınmak değil, kendi kitlelerini yaratmak peşinde. Bunun yolunun sadece şarkı yayınlamaktan değil, sosyal medyada da varlık göstermekten geçtiği ise artık kabul edilen bir gerçek.

Son birkaç yıldır yararları ve zararları tartışılan yapay zekânın müzikteki rolü 2025 yılında gündemin baş köşesine oturdu. Nikbinler adlı grubun yapay zekâ katkısıyla üretilmiş “Eylülzede” adlı şarkısı yılın en büyük hitlerinden biri oldu ve tartışmaların odağına oturdu. Yıl içerisinde özellikle ‘60 ve ‘70’lerin Anadolu-popundan modellenmiş sayısız yapay zekâ üretimi albüm ve şarkı yayınlandı. Hayalet gruplar, şarkıcılar ve hatta sözü ve müziği de yapay zekâ tarafından üretilmiş, insan eli değmemiş şarkılar müziğin geleceğine dair endişeleri ve yeni heyecanları birlikte getirdi. Sadece Türkiye’de değil, dünyada da çok konuşulan ve tartışılan yapay zekâ meselesi, önümüzdeki yıllarda birçok şeyle birlikte müzikte uygulanmakta olan tüm telif kural, kanun ve uygulamalarını da kökünden değiştirecek gibi gözüküyor.

Albüm hevesi kırılmış değil

Dijital platformların albüm formatını neredeyse yok saymasına rağmen müzisyenlerin albüm hevesi tamamen kırılmış değil. 2025 yılında Simge üçüncü, Edis ikinci, Selin, Aleyna Tilki, Bengü Beker ve Hande Ünsal gibi isimler ilk albümleriyle dinleyici karşısına çıkarken yılın en çok dikkat çeken albümü yine Sezen Aksu’dan geldi. Uzun bir aradan sonra yeni şarkıların ağırlıkta olduğu “Paşa Gönül Şarkıları” albümüyle ve ‘70’lerden bu yana yayınlanmış tüm albümleriyle Sezen Aksu tüm zamanların en çok dinlenen ismi olmaya devam etti. Redd’in “Smilakrum”, Doğan Duru’nun “Climax” ve Flört’ün “Üzüntü ve Muz Kabuğu” albümleri ise sayıca az olsa da hâlâ müzikal niteliği yüksek albümler yapılabildiğini gösteriyordu.

Arabesk yine galip geldi

Türkçe müziğin son yıllarına damgasını vuran rap, hiphop ve R&B türevleri 2025’te gözle görülür bir biçimde arabeskle harmanlandı ve önceki yıllarda pop ve rock müziğin de nasibini aldığı arabesk müzik, değişen, evrilen formülüyle yine galip geldi. Müziğin geçmişte eller havaya pop şarkılarında bulduğumuz eğlendiren, neşelendiren, hafifleten tarafını ise ancak sosyolojik ve psikolojik çözümlemelerle açıklanabilecek bir biçimde, “Hav Hav Hav”, “Tak Tak Tak” gibi şarkılarda aramak zorunda kaldık.

Dünyada pop müzik hâlâ güçlü

2025 yılında Türkiye’nin aksine dünyada pop müziğin gücünü yitirmediği görüldü. Lady Gaga, Benson Boone, Taylor Swift, Sabrina Carpenter, Ariana Grande ve Billie Eilish başta olmak üzere yılın en çok dinlenen albüm ve şarkıları pop müziğin farklı türevlerinde üretim yapan müzisyenlere aitti. Öte yandan Kendrick Lamar’ın Grammy Ödülleri’ne damgasını vurması hiphop’ın da hâlâ etkisini kaybetmediğini gösteriyordu. Türkiye’de çokça örnek alınan, taklit edilen Bad Bunny ise globalde şarkıları en çok dinlenen isim oldu. Kore menşeli K-Pop’un 2025 trendi KATSAYE adlı gruptu. Dünyada bizden biraz daha önce başlamış yapay zekâ tartışmaları Velvet Sundown adlı yapay zekâ mahsulü müzik grubunun sadece iki haftada 500 binden fazla dinlenmesiyle gündeme oturdu.