Covid-19 pandemisinin en çok etkilediği meslek gruplarından biri de diş hekimliği. Hastalarla yakından çalıştıkları için normal şartlarda da sağlıkları risk altına bulunan diş hekimleri, pandemide daha fazla önlem almak zorunda kaldı. Ancak onlar gerekli önlemleri alsa da, hastaların büyük kısmı tedavilerini erteledi.

Diş Hekimi Elif Delen Şahin ile bu süreçte yaşadıklarını konuştuk… Şahin, acil müdahale gerektiren bir durum yaşayan ancak Covid-19 nedeniyle tedavisini erteleyenleri uyardı: “Beklemek, hastaları daha uzun ve randevu sayısının daha fazla olduğu işlemlere mecbur bırakacaktır.”

Pandemi rutin diş kontrollerini nasıl etkiledi?

Pandemi başlangıcında; Covid-19’un bulaşma yolları ve bundan nasıl korunmak gerektiğine dair gerçek bilgileri elde edene kadar acil durumlar dışında tedavi planlaması yapılamadı. Acil durumlar için ise alınan önlemler ve bunların işlevleri hakkında hastalara gerekli bilgilendirmeler yapıldı.

Muayenehanede hijyenik bir ortam yaratılması için hangi önlemler alınmalı?

Hijyenik ortam sağlanmasıyla ilgili yapılan bilimsel çalışmalar doğrultusunda; hasta randevularını belli aralıklarla vermek gerekiyor. Ortam sık sık havalandırılmalı. İşlem sırasında ortamdaki aerosol etkisini azaltmak için extra-oral vakum cihazı kullanmakta fayda var. Belirli periyodlarda, özel ilaçlarla ortam dezenfeksiyonunun sağlanması, bekleme odalarının sosyal mesafe kuralları doğrultusunda tekrar düzenlenmesi, HES kodu sorgulamasının yapılması gibi prosedür dikkate alınmalı.

Bir diş hekimi tedavi sırasında hangi riskler altındadır?

Diş hekimleri, tedavi sırasında hastalarla yakından çalıştığı ve işlem sırasında oluşan aerosol dolayısıyla en riskli meslek grupları arasında yer alıyor. Özel maskeler, siperlik, tek kullanımlık cerrahi önlükler, koruyucu gözlük, bone gibi ekipmanlarla çalışmak gerekiyor.

Ağız gargaralarının Covid-19’u önlediğine dair haberler çıktı. Bu konuda sizin fikriniz nedir?

Ağız gargarası ile ilgili önemli nokta, gargaranın içeriği ve konsantrasyonudur. Yapılan araştırmalarda özel konsantrasyonlarda hazırlanmış Hidrojen Peroksitin, Covid-19 ve diğer virüslerde etkili olduğu bulundu. Diş hekimleri bu gargarayı işlem öncesinde aerosel etkisini azaltmak amacıyla profesyonel olarak kullanıyor. Günlük kullanım için uygun olmayacağını düşünüyorum.

Türkiye’nin ağız-diş sağlığı konusunda sınıfta kaldığını biliyoruz. 2018 OECD raporu da bunu kanıtladı. Neden sadece bir sorun olduğunda diş hekimine gidiyoruz sizce?

Bazı hastalarımız korkuyu sebep gösterirken, bazı hastalarımız zamansızlığı ve ekonomik faktörleri öne sürüyor.

Hangi durumlarda mutlaka diş hekimine gidilmelidir?

Acil durum kategorisindeki işlemler; şiddetli diş ağrısı, travmaya bağlı diş kırıkları, abse, dikiş alınması, broket-tel kırılması şeklinde özetlenebilir.

Covid-19 nedeniyle diş sorunlarını erteleyen hastalara neler tavsiye edersiniz?

Pandeminin ne kadar süreceği ne yazık ki belirsiz. Gerekli tedbirlerin alındığı, hasta randevularının belirli aralıklarla verildiği ortamlarda diş tedavilerinin ertelenmesi gerek yoktur. Beklemek, hastaları daha uzun ve randevu sayısının daha fazla olduğu işlemlere mecbur bırakacaktır.