Bayramın ilk gününde 40 küp şeker! Risk sanılandan daha büyük

Bayram ziyaretlerinin vazgeçilmezi olan çikolata, baklava ve bayram şekerleri masum görünse de uzmanlara göre tablo düşündüğümüzden çok daha ciddi. Beslenme ve Diyet Uzmanı Begüm Bengi, bayramın ilk gününde farkında olmadan tüketilen şeker miktarının Dünya Sağlık Örgütü’nün önerdiği sınırın 3-4 katına kadar çıkabildiğini söyledi. Bu durum sadece kilo artışıyla da sınırlı değil; ani kan şekeri yükselmeleri, halsizlik, şişkinlik ve gün boyu süren tatlı isteği de kaçınılmaz hale geliyor. Peki bayram sofralarında gerçekten ne kadar şeker tüketiyoruz? Ve bu yük vücudu nasıl etkiliyor? İşte bayramın görünmeyen yüzü.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRSon dakika... Meteoroloji haritayı güncelledi! Bayram boyunca sürecek: İstanbul dahil 17 kentte alarmHaberi Görüntüle

SABAH BAŞLIYOR: 'ÖZGÜRLÜĞÜN İLANI' SOFRASI

Uzman Diyetisyen Begüm Bengi’ye göre bayram sabahı, Ramazan sonrası “özgürlüğün ilan edildiği an” olarak görülüyor ve ilk yükleme burada başlıyor. Ortalama bir bayram beslenme tablosunu elen alan Begüm Bengi uyarıyor...

Tipik bir bayram kahvaltısı şöyle:

Avuç içi kadar taze sıcak pide veya beyaz ekmek

Sahanda yumurta

1 dilim tam yağlı beyaz peynir + 1 dilim eski kaşar

8 adet zeytin

2 dilim (el ayası kadar) peynirli su böreği

2 tatlı kaşığı vişne reçeli ve 1 tatlı kaşığı kaymak

Çay (şekerli içiliyorsa 2 küp şeker)

Bu kahvaltı, güne yüksek karbonhidrat ve şeker alımıyla başlandığını gösteriyor.

İLK ZİYARET: 'YEMEZSENİZ HATIRIM KALIR' BASKISI

Bayramın en kritik noktası ise ziyaretler. İlk durakta tüketilenler oldukça çarpıcı:

3 adet orta boy fıstıklı baklava

1 su bardağı (200 ml) şekerli gazlı içecek veya meyve suyu

Türk kahvesi yanında 1 adet sütlü çikolata veya 2 adet akide şekeri

(Kahve şekerliyse +1 küp şeker)

Bu tek ziyaret bile günlük şeker limitinin büyük kısmını tek başına doldurabiliyor.

İKİNCİ DURAK: 'AÇ DEĞİLİZ AMA…'

İkinci ziyaretlerde ise durum daha da kritik çünkü tüketim çoğu zaman “tokken” yapılıyor:

8-10 adet zeytinyağlı yaprak sarma

1 küçük dilim revani veya sütlü tatlı (muhallebi, sütlaç vb.)

Çay (şekerli ise 2 küp şeker)

Uzmanlara göre bu aşamada vücut artık doygun olmasına rağmen alışkanlık ve sosyal baskıyla tüketim devam ediyor.

AKŞAM SOFRASI: MİDE YORGUN AMA SOFRA KURULU

Gün boyu tüketilenlere rağmen akşam yemeği de ihmal edilmiyor:

5-6 adet ızgara köfte veya 1 porsiyon etli sebze yemeği

6 yemek kaşığı tereyağlı pirinç pilavı

1 büyük bardak ayran

Bu öğünle birlikte günün toplam karbonhidrat yükü daha da artıyor.

GECE FİNALİ: MASUM GÖRÜNEN MEYVE TUZAĞI

Günün sonunda hafif olduğu düşünülen meyve tüketimi de ekleniyor:

Yarım elma + yarım armut + 1 mandalina

Çay (şekerli ise 2 küp şeker)

Uzmanlara göre burada yapılan en büyük hata, zaten dolu olan metabolizmaya bir de ek şeker ve fruktoz yüklemek.

İŞTE KRİTİK RAKAM: 10 KÜP YERİNE 30-40 KÜP ŞEKER

Beslenme ve Diyet Uzmanı Begüm Bengi, çarpıcı tabloyu şöyle açıklıyor:

3200 kkal(kilokalori) örnek bir bayram menüsünde Dünya Sağlık Örgütü’nün ideal hedefi olan yüzde 5’lik serbest şeker oranı 40 gram (10 küp şeker) olmalı.

Ancak bayramda sadece tatlı ve içeceklerden gelen şeker bile bu miktarı 3-4 kat aşabiliyor.

Yani bir kişi farkında olmadan 30-40 küp şekere denk gelen bir tüketim yapabiliyor.

ŞEKER VE KARBONHİDRAT ARASINDAKİ KRİTİK FARK

Uzman Bengi, önemli bir ayrımın altını çiziyor:

Eklenmiş (Serbest) Şekerler:

Tatlılar

Şerbetler

Şekerli içecekler

Doğal / Rafine Karbonhidratlar:

Pide

Börek

Pilav

Bu iki grup vücutta farklı şekilde değerlendirilse de, her ikisi de fazla tüketildiğinde kan şekeri üzerinde etkilidir. Özellikle lifinden arındırılmış rafine karbonhidratlar, yüksek glikemik indeksleri nedeniyle kan şekerini hızla yükseltebilir. Bu durum pankreası daha fazla insülin salgılamaya zorlayarak; gün içinde hızlı acıkma ve bitmek bilmeyen tatlı isteklerini tetikleyebilir.

Bengi şöyle devam etti;

"Bayram sofraları geleneklerimizin en değerli parçasıdır; ancak bu dönemde beslenme düzenimizdeki en belirgin değişim, karbonhidrat ve şeker alımındaki ani artıştır. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), sağlıklı bir yetişkinin günlük "serbest şeker" (gıdalara sonradan eklenen şekerler) tüketiminin toplam enerjinin %10’unu geçmemesini, ideal sağlık içinse bu oranın %5’in altında tutulmasını önerir.

3200 kalorilik örnek bir bayram menüsü üzerinden hesapladığımızda, DSÖ’nün ideal hedefi olan %5'lik oran maksimum 40 grama (yaklaşık 10 küp şeker) tekabül eder. Oysa bayram gerçeği çok daha farklıdır: Sadece ikram edilen şerbetli tatlılar ve şekerli içeceklerden gelen "saf şeker" miktarı, bu sınırı tek bir günde 3-4 kat aşabilmektedir."

MEYVE MASUM MU? KARACİĞER YÜKÜNE DİKKAT

Meyve tek başına zararlı değil ancak bayramdaki toplam yükle birleşince risk oluşturuyor. Bengi'ye göre: Meyve fruktoz içerir. Lif ve vitamin açısından değerlidir. Ancak aşırı tüketildiğinde ve yoğun karbonhidrat üzerine eklendiğinde karaciğeri zorlayarak metabolik yorgunluk oluşturabilir.

TARTIDA GÖRÜLEN ARTIŞ YAĞ MI?

Bayram sonrası en çok merak edilen konu, kilo artışı. Uzman Bengi’ye göre: Tartıdaki artışın büyük kısmı yağ değil, ödemdir. Karbonhidratlar glikojen olarak depolanır. Her 1 gram glikojen yaklaşık 3 gram su tutar. Bu da: şişkinlik, hazımsızlık, yorgunluk olarak geri döner.

"SEÇİCİ OLMAK ÖZGÜRLÜKTÜR"

Beslenme ve Diyet Uzmanı Begüm Bengi, bayram için en kritik mesajı şöyle veriyor: “İnsülin direnci gibi metabolik sorunlar tek bir günde oluşmaz ancak tekrar eden alışkanlıklarla gelişir. Bayramda dengeyi korumak, rafine gıdaları lifli sebzeler ve kaliteli proteinlerle dengelemek metabolizmaya verilebilecek en güzel bayram hediyesidir.”

Bayram sofraları kültürümüzün en değerli parçalarından biri. Ancak bu sofralar, kontrolsüz tüketildiğinde bir günde haftalık şeker yüküne dönüşebiliyor. Uzmanlara göre çözüm net: Yasaklamak değil, dengelemek, kaçınmak değil, kontrollü tüketmek.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRAltın fiyatlarında büyük çöküş! 7.000 TL'den alanlar şimdi ne yapacak?Haberi Görüntüle