Kendi kendini yenileyen elbise! Mantardan elde ediliyor: 'Canlı ama zararı yok'
12.08.2026 - 13:17 | Son Güncellenme:
Dolabınızdaki bir elbisenin yırtıldığında yeniden büyüyerek hasarlı bölgesini onardığını düşünün. Kulağa bilim kurgu gibi gelse de Çin'deki araştırmacılar bu fikri laboratuvar ortamında gerçeğe dönüştürdü.
Çin Bilimler Akademisi bünyesinde çalışan bilim insanları, Cordyceps militaris adlı mantarın canlı miselyumundan kendi yüzeyini yenileyebilen biyolojik bir tekstil geliştirdi.
Bilim insanlarının geliştirdiği malzemenin en sıra dışı tarafı ise üretim tamamlandıktan sonra mantar hücrelerinin canlılığını koruması. Geleneksel mantar bazlı malzemelerin önemli bir bölümünde üretim sırasında uygulanan işlemler hücrelerin canlılığını ortadan kaldırıyor.
Yeni yöntemde ise metabolik faaliyetini sürdürebilen bir yapı elde ediliyor. Bu özellik, kumaşın çevresindeki koşullara tepki vermesinin ve gerektiğinde yeni mantar lifleri oluşturmasının önünü açıyor.
Kumaş dokunmuyor, adeta yetiştiriliyor
Araştırmanın başında Ke Li'nin bulunduğu ekip, Cordyceps militaris mantarını sıvı bir ortamda yetiştirerek işe başladı. Mantar burada birbirine dolanmış mikroskobik liflerden oluşan küçük küresel parçacıklar meydana getiriyor. Bu parçacıklar toplandıktan sonra kalıplara yerleştiriliyor ve zaman içinde birbirleriyle birleşerek kesintisiz bir tabaka oluşturuyor.
Ancak ortaya çıkan ilk tabaka doğrudan giysi yapımına uygun değildi. Malzeme başlangıçta oldukça kırılgan bir yapıdaydı. Araştırmacılar bu sorunu gidermek için gliserol kullandı. Bu işlem mantardan elde edilen tabakanın daha esnek hale gelmesine yardımcı oldu. Böylece malzeme bükülebilen ve farklı biçimlere getirilebilen bir tekstil yüzeyine dönüştürüldü.
Araştırmanın sonunda teknoloji yalnızca küçük numuneler üzerinde bırakılmadı. Ekip, geliştirilen malzemeyi kullanarak tam boyutlu deneysel bir elbise de hazırladı. Bu elbise şimdilik mağazalarda satılabilecek bir kıyafetten çok teknolojinin neler yapabileceğini gösteren bir prototip niteliğinde.
Kendini yeniliyor
Çalışmanın en dikkat çekici kısmı malzemenin yenilenme kabiliyeti oldu. Kumaştaki mantar yapısı canlılığını koruduğu için uygun koşullar sağlandığında yeniden büyüyebiliyor. Besin verilmesi, yüzeyde yeni mantar liflerinin gelişmesini sağlayarak malzemenin yüzeyinin yenilenmesine imkan tanıyor.
Hasarlı bölgelere taze mantar parçacıkları ve su eklenmesiyle de liflerin yeniden büyümesi sağlanabiliyor. Yeni oluşan miselyum lifleri hasarlı alan boyunca ilerleyerek boşluğu kapatıyor. Böylece klasik kumaşlarda dikiş veya yama gerektirecek bir hasar, biyolojik büyüme süreci kullanılarak giderilebiliyor.
Rengini de mikroorganizmalar veriyor
Araştırmacılar kumaşın rengini oluşturmak için de alışılmış tekstil boyalarının dışına çıktı. Genetik olarak tasarlanmış maya hücreleri mantar liflerinin arasına dahil edildi. Bu mayaların farklı pigmentler üretmesi sayesinde kırmızıdan mora uzanan farklı renkler elde edilebildi. Araştırmada mavi renkli bir mantar kumaşı da üretildi.
The Last Of Us'taki mantarla aynı mı?
Cordyceps adı birçok kişinin aklına doğrudan The Last of Us evrenini getiriyor. Ancak bilimsel çalışmada kullanılan Cordyceps militaris gerçek dünyada böceklerle ilişkili bir mantar türü. Oyundaki ve dizideki insanların enfekte olduğu senaryo ise kurgu. Bu nedenle geliştirilen elbisenin "canlı" olması, üzerinde insanları enfekte edebilecek tehlikeli bir organizmanın bulunduğu anlamına gelmiyor.
