Nükleer jeneratöre çıplak elle dokundu! Odun ararken radyasyondan zehirlendiler
Günümüze kadar gelen süreçte geride birçok radyasyon felaketi bırakıldı. Bu konuda insanlığın ortak hafızasına kazınan ve sonuçları itibarıyla tam anlamıyla facia olan felaketler söz konusu olduğunda akıllara ilk olarak Çernobil ve Fukuşima’daki facialar gelmekte. Ancak bunlar kadar olmasa da, başrolünde radyasyonun olduğu bazı felaketler de mevcut. Bunlardan birisi de 2001 yılında Gürcistan’da yaşandı.
Derleyen: Oğuzcan Atış / Milliyet.com.tr – Takvimler 2001 yılının sonlarını gösterdiğinde Gürcistan’dan gelen görüntüler dünyayı şoke edecek cinstendi. Üç köylünün aşırı derecede radyasyona maruz kaldığı olay, çok uzak olmayan bir tarihte gerçekleşen Çernobil faciasının ardından bölgedeki kötü anıları tekrar canlandırmakla kalmadı, aynı zamanda tehlikeli seviyede radyasyona maruz kalmanın insanlar üzerindeki etkisini bir kez daha gözler önüne serdi. 
Facia, üç köylünün yakacak odun aramak için ormana gitmeye karar vermesiyle başladı. Gürcistan'ın başkenti Tiflis'in yaklaşık 320 km kuzeybatısında bulunan Tsalenjhikha bölgesindeki Lia köyünde yaşayan üç adam, 2001 yılının soğuk bir Aralık gününde yakacak odun bulmak için kamyonlarıyla yaklaşık 50 km yol giderek ormanlık alana ulaştı. Üç köylü, başlarına geleceklerden habersiz ormanda dolaşmaya başladığında gördükleri bir cisim dikkatlerini çekti. Köylülerin sonunu getirecek olan da tam olarak buydu.
SICAK CİSİMLERİ BULUNCA YANLARINA ALDILAR
Odun bulmak amacıyla dolaşmaya başlayan 3 kişinin gözü, çok geçmeden orman yolu üzerinde bulunan silindir şeklindeki metal görünümlü cisimlere takıldı. Cisimlerin etrafındaki kar erimişti ve ıslak topraktan da buhar çıkıyordu. Buldukları cisimlerin ne olduğunu merak eden üçlü, yaklaşık 20 cm uzunluğa ve 10 cm genişliğe sahip olan bu cisimlere yaklaştığında metal görünümlü nesnelerin hala sıcak olduğunu fark etti. İçlerinden birisi nesnelerden birini almak için hamle yaptığında eli yandı ve bundan hemen vazgeçti. Ancak hava kararmış ve daha da soğumaya başlamıştı. Geceyi ormanda geçirmeye karar veren 3 köylü, buldukları metal cisimlerden birini ısınmak için yanlarına alarak dinlenmek için uygun bir yer aramaya koyuldu. Geceyi ormanda geçirip ertesi sabah odunlarla geri dönmeye karar vermişlerdi. Soğuk gecede kendilerini ısıtmak için bu sıcak cisimleri ne olursa olsun kullanacaklardı.
Metal görünümlü silindir şeklindeki cisimlerden birinin üzerinde delikler bulunuyordu. Bu deliklere tel takarak metal cismi yanlarında götüren 3 adam ormanda bulunan büyük bir kayanın kenarını dinlenme yeri olarak seçti. Burada duran ve yemek pişirmek için ateş yakan köylüler, yanlarında getirdikleri metal cismi de çıplak elle taşıyarak yatacakları alana götürdü. Aradan geçen birkaç saatin ardından kendilerini kötü hissetmeye başlayan köylüler, bu durumu tükettlikleri alkole yordu ve uyuyup uyandıklarında her şeyin düzeleceğini düşündü. Sabaha kadar uyumak için büyük çaba gösteren ancak uyuyamayan 3 köylünün, yanlış bir düşünceye sahip olduklarını anlamaları çok uzun zaman almayacaktı.
EVE GİDİNCE DURUMLARI AĞIRLAŞTI
Gizemli cisimlerle temas ettikten 3 ila 4 saat sonra mide bulantısı, baş ağrısı, baş dönmesi ve kusma yaşayan köylüler, uyumak için büyük çaba gösterse de başarılı olamadı. Gece boyu kusma yaşayan köylüler, sabah olduğunda uykusuzluk sebebiyle bitkin şekilde topladıkları odunların sadece yarısını kamyonlarına yükleyerek evlerine geri döndüler. Hala biraz dinlenerek iyileşeceklerini düşünüyorlardı ancak yanılıyorlardı.
Eve gittikten sonra köylülerden birisi aynı gece şiddetli bir ishal yaşadı. Ertesi gün köy doktoruna giden talihsiz adam, doktora gizemli nesneden hiç bahsetmedi. Doktor, bu sebeple durumun basit bir zehirlenme olduğunu düşünerek olası bir alerjik reaksiyonu tedavi etmek amacıyla hasta adama bir iğne yaptı ve kısa süreliğine de olsa bu semptomların ortadan kalkmasını sağladı.
Aradan geçen bir haftanın ardından üç adamın da sırtlarında kızarıklık, şişlik ve ağrılı kabarcıklar oluşmaya başladı. Yaklaşık üç haftalık acıdan sonra, adamlar Lia'ya aşağı yukarı yirmi kilometre uzaklıktaki Zugdidi'deki bir hastaneye kaldırıldı ve burada köylülere akut radyasyon sendromu teşhisi kondu. Tiflis'teki Acil Tıp Merkezi bilgilendirildi ve hastalar aynı şehirdeki Hematoloji ve Transfüzyoloji Enstitüsüne sevk edildi.
RADYOAKTİF JENERATÖR BULMUŞLAR
Köylülerin Tiflis’e sevk edilmesinin ardından durumu araştırmaya başlayan yetkililerin, işin aslını ortaya çıkarması çok uzun sürmedi. Cisimlerin bulunduğu ormanda yapılan araştırmalar sonucunda köylülerin bulduğu metal görünümlü silindir şeklindeki cisimlerin ormanda uygunsuz bir şekilde terk edilmiş Stronsiyum-90 kaynakları olduğu tespit edildi ve köylülerin bulduğu cisimlerin radyoizotop termoelektrik jeneratörleri (RTG) olduğu belirlendi.
RTG'ler uydularda, uzay sondaları gibi sistemlerde de kullanılıyor
RTG’ler, bölgede 1980’li yılların başında inşa faaliyetlerine başlanan Engury hidroelektrik santrali ile Hudoni hidroelektrik santrali arasındaki radyo röle sistemine güç sağlamak için kullanılıyordu. Röleler, elektriğe erişimi olmayan uzak bir bölgede bulunuyordu ve bu nedenle 1983'te üretilen bir dizi sekiz radyoizotop termoelektrik jeneratörü (RTG) ile çalıştırılıyordu. Hudoni hidroelektrik santralinin inşası sona erdikten sonra, radyo röle sistemi işlevini yitirmiş ve jeneratörlerin işlevi sona ermişti. 1990'ların sonuna doğru, jeneratörler söküldü ve 8 jeneratörden 4’ü güvenli şekilde parçalarına ayrılarak muhafaza altına alındı. Kayıp 2 jeneratörü ise yıllar sonra 3 köylü bulmuştu...
Üç kurbandan biri radyasyondan görece daha az etkilenmişti ve bir aylık tedaviden sonra taburcu edildi. Biri yanık tedavisi için Paris'e götürüldü ve yaklaşık bir buçuk yıl sonra taburcu edildi. Üçüncüsü ise ağır yaralanmıştı. Moskova'ya götürüldü ve burada kendisine birçok defa deri nakli yapılması gerekti. Nükleer jeneratöre çıplak elle dokunarak normalin en az 6 katı radyasyona maruz kalan ve iki yıldan fazla hastanede kalan üçüncü kurban, nihayetinde çoklu organ yetmezliği nedeniyle hayatını kaybetti.
Olayın netleşmesinin ardından Gürcü yetkililer harekete geçti ve yapılacak çalışmalar için Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'ndan (UAEA) yardım istedi. Olumsuz hava koşulları nedeniyle bölgeye ulaşılamadığı için arama çalışmaları önemli zorluklarla karşı karşıya kaldı. Ancak yapılan planlamanın ardından ekipler kayıp jeneratörleri buldu. Kurşun kaplı konteynerlerin ve uzaktan kumanda araçlarının kullanıldığı operasyon sonucunda bulunan 2 jeneratör muhafaza altına alındı.
EN ÇOK OKUNANLAR
KEŞFETYENİ