Okul çantasındaki 'skolyoz' riski! Uzmanından çocuklar için ideal ağırlık: 'Yüzde 10 kuralı'
Ebeveynlerinin taşımakta zorlandığı çantalarla okula gidiyor, sırtlarına neredeyse ağırlıklarının yarısı kadar yük bindiriyorlar. Ağır yük, omurgadaki kasların, bağların ve eklemlerin normalden çok daha fazla çalışmasına ve yorulmasına neden oluyor. Peki bu durum çocuklarda ne tür sağlık sorunlarını beraberinde getirir? Omuza binen yük, skolyoza yol açar mı? Ortopedi ve Travmatoloji Bölümü’nden Prof. Dr. Turgut Akgül, tüm ayrıntılarıyla anlattı.
Betül Topaklı / Milliyet.com.tr - Kitap, defter, araç gereç derken günümüzde okul çantalarının ağırlıkları 8-9 hatta 10 kiloyu bulabiliyor. Çocukların olması gerekenden çok daha fazla yük taşıması sırt ağrısı şikayetlerini de beraberinde getiriyor. Bu durum ebeveynlerin aklına hemen, “Çocuğum, haftada beş gün okula giderken taşıdığı ağır çanta yüzünden mi bu sorunu yaşıyor? sorusunu getiriyor. Peki, ağır okul çantalarının çocuk omurgası üzerindeki etkileri neler? Skolyoza neden olur mu? Skolyozun omurganın yana eğilmesi olarak bilinse de aslında daha karmaşık bir durum olduğunu söyleyen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Omurgayı oluşturan omurların kendi ekseni etrafında dönmesiyle ortaya çıkar ve omurgayı üç boyutlu olarak etkiler. Amerikan Skolyoz Araştırma Cemiyeti tarafından skolyoz, çekilen röntgenlerde 10 dereceden fazla eğrilik olması olarak tanımlanmaktadır” dedi.
“Skolyozun şiddeti, eğriliğin derece cinsinden büyüklüğüne göre belirlenir. Düşük dereceli eğrilikler genellikle kişilerde hiçbir sorun yaratmazken, eğrilik arttıkça kozmetik problemler, vücut dengesinde bozulma ve ağrı görülebilir. İleri derecelerde ise akciğer ve kardiyak sorunlar yaratabilir. Eğrilik derecesi 40 derecenin altında olan olgularda genellikle erken dönemde kozmetik sorunlar ön plandayken, ilerleyen dönemlerde sırt ve bel ağrılarına yol açabilir. 40 derecenin üzerinde olan eğrilikler, ilerleme potansiyeline sahip oldukları için tedavi gerektirir. Eğrilik derecesi 90 derecelerin üzerine çıktığında, akciğer ve kardiovasküler sorunlar meydana gelebilir. Maalesef bu sorunlar hayat süresinin kısalmasıyla son bulmaktadır. Özellikle 10 yaş altında karşılaştığımız skolyoz olgularında akciğer gelişimini olumsuz etkileyebileceğinden, çok yakın takip edilmesi gerekmektedir.” Prof. Dr. Turgut Akgül
ERGENLİK DÖNEMİNDEKİ ÇOCUKLAR DİKKATLE GÖZLENMELİ
kaynak olarak ekleyin
Çocukluk çağında görülen skolyozların, başlangıç yaşına göre iki gruba ayrıldığını anlatan Prof. Dr. Turgut Akgül, “10 yaşından önce ortaya çıkanlar, ‘erken başlangıçlı omurga eğrilikleri’, 10 yaşından sonra görülenler ise ‘adölesan idiyopatik skolyoz (AIS)’ olarak adlandırılır. Erken başlangıçlı skolyozlara daha nadir rastlanır ancak bu tür eğrilikler akciğer gelişimini olumsuz etkileyebileceği için tedavisi büyük önem taşır. Buna karşılık en sık karşılaşılan skolyoz tipi, ergenliğe geçiş döneminde ortaya çıkan adölesan idiyopatik skolyozdur. Bu durum özellikle kız çocuklarında daha yaygın görülmekte olup, ülkemizde görülme oranı yüzde 2-3 arasındadır. Skolyoz, sanılandan daha sık görülse de her vakada tedavi gerekmeyebilir. Verilere göre, skolyozlu çocukların yalnızca yaklaşık yüzde 0,2’sinin doktora başvurması gerekirken, yaklaşık yüzde 0,07’sinde aktif tedavi ihtiyacı doğmaktadır. Bu nedenle özellikle ergenlik dönemine giren çocukların skolyoz açısından dikkatle gözlemlenmesi, erken tanı ve gerekli durumlarda zamanında müdahale edilmesi açısından büyük önem taşımaktadır” uyarısında bulundu.
'VÜCUT AĞIRLIĞININ YÜZDE 10’U KADAR OLMALI, YÜZDE 15'İ GEÇMEMELİ'
Günümüzde okul çantalarının ağırlıkları; 8-9 hatta 10 kiloyu bulabiliyor. Peki, çocukların taşıdığı çanta ağırlığı en fazla ne kadar olmalı? Omurga sağlığı açısından okul çantaların ağırlığının büyük önem taşıdığını söyleyen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Çanta ağırlığının ideal olarak çocuğun vücut ağırlığının yüzde 10’u kadar olması, en fazla ise yüzde 15’i geçmemesi gerekiyor. Bununla birlikte yalnızca ağırlık değil, çantanın ne kadar süre taşındığı da önemli bir faktördür. Yapılan çalışmalar, uzun süre çanta taşıyan çocuklarda uzun süre taşımayanlara göre, sırt ve omuz ağrılarının daha sık görüldüğünü ortaya koymaktadır” bilgilerini paylaştı. Buna göre 30 kilo bir çocuk için sırt çantası ağırlığı en fazla 4.5 kilo olmalı.
‘ÇANTA SEÇİMİ EN AZ AĞIRLIĞI KADAR ÖNEMLİ
“Ağır ya da uzun süre taşınan çantalar; kas yorgunluğuna, omuz çevresinde ve sırtında ağrıya neden olabilir” diyen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Bu nedenle çanta seçimi en az ağırlığı kadar önemlidir. En uygun çanta tipi, yükü her iki omuza eşit şekilde dağıtan sırt çantalarıdır. Tek askılı çantalar ise omuza baskı yaparak ellerde uyuşma karıncalanma şikayetlerine sebep olabilir. Öte yandan, uygun ağırlıkta ve doğru şekilde taşınan bir çanta, çocukların günlük fiziksel aktivitesine katkı sağlayarak vücut gelişimi üzerinde olum etkiler de oluşturabilir” diye konuştu.
“Skolyozun erken belirtileri arasında en dikkat çeken bulgular vücut asimetrisi ve sırt bölgesinde “hörgüç deformitesi” olarak adlandırılan kaburga çıkıntılarının oluşturduğu dengesizliktir. Bununla birlikte, skolyozun ne zaman başlayacağını ya da kimlerde gelişeceğini önceden kesin olarak belirlemek mümkün değildir. Nitekim en sık görülen skolyoz türü olan adölesan idiyopatik skolyozun nedeni de günümüzde hâlâ tam olarak bilinmemektedir. Skolyozun başlangıç evreleri dışarıdan bakılarak her zaman fark edilemeyebilir ve genellikle belirli bir açısal ilerleme oluşana kadar belirti vermeyebilir. Ancak omuzlarda dengesizlik, vücut asimetrisi, bacak boyu eşitsizliği, göğüs kafesi deformiteleri ve sırtta çıkıntı gibi bulgular skolyoz açısından dikkat edilmesi gerektiğini gösterir.” Prof. Dr. Turgut Akgül
AİLE GEÇ FARK EDEBİLİR
Çocuklarda eğriliği çoğu zaman aile bireylerinden ziyade öğretmenleri veya spor eğitmenleri gibi dış gözlemcilerin fark ettiğine değinen Prof. Dr. Turgut Akgül, “Çünkü hastalık yavaş ilerler ve bu durum aile tarafından geç fark edilebilir. Skolyoz genellikle ağrıya neden olmaz; bu nedenle çocuklarda sırt veya bel ağrısı olması durumunda başka nedenler de düşünülerek dikkatli değerlendirme yapılmalıdır” diye konuştu.
OKUL ÇANTASI SKOLYOZA NEDEN OLUR MU?
Ailelerin en merak ettiği konulardan biri de okul çantası ağırlığının skolyoza neden olup olmayacağı? Okul çantasının sırt ağrılarına neden olabildiğini ancak skolyoz ile doğrudan bir ilişkisi bulunmadığını açıklayan Prof. Dr. Turgut Akgül, ailelere okul çantaları nedeniyle yaşanabilecek sağlık sorunları karşı şu önerilerde bulundu: “Vücut ağırlığının yüzde 10’undan daha ağır çantaların günde 20 dakikadan uzun süre taşınması, özellikle ilkokul çağındaki çocuklarda omurga sağlığını olumsuz etkileyebilir. Aileler çanta ağırlığını düzenli olarak kontrol etmeli ve gereksiz materyallerin çantada taşınmaması için günlük denetim yapmalıdır. Yükün dengeli dağıtılması için iki omuz askılı çantalar tercih edilmeli ve çocukların bunları doğru şekilde kullandığından emin olunmalıdır. Sık görülen omuz çevresi aşırı kullanım sorunlarını önlemek için askıların yumuşak ve geniş olması önemlidir. Ayrıca çanta taşıma süresi kısa tutulmalı, uzun süre taşınması gerektiğinde mutlaka ara verilmelidir.”
EN ÇOK OKUNANLAR
KEŞFETYENİ