Geri Dön

Tarih yazımında çığır açmış bir beyin

Tarih yazımında çığır açmış bir beyin

“Dağı Delen Irmak”ta Prof. Kemal H. Karpat’ın akademik hayatını ve göçmenlik deneyimlerini yakından öğreniyoruz.

Prof. Kemal Haşim Karpat, uluslararası bilim camiasında saygın bir sosyal bilimci ve tarihçimiz. Özellikle modernleşme dönemi tarihine ‘devlet’ten ziyade halk ya da toplum açısından bakarak çığır açan öncü bir bilim adamı.
İmge Kitapevi’nden çıkan, Emin Tanrıyar’ın gerçekleştirdiği “Dağı Delen Irmak” adlı 600 sayfalık nehir söyleşide Prof. Karpat’ın hem akademik hayatını hem ona yeni ufuklar açan göçmenlik deneyimlerini yakından öğreniyoruz.
Kemal Haşim, 15 Şubat 1923’te Romanya’nın Dobruca bölgesindeki Armutlu köyünde, Kırım kökenli Müslüman Türk azınlığın çocuğu olarak dünyaya gelmiş. Babası Haşim açık fikirli bir imam ve halk lideriymiş.
Karpat medresede ‘dogmatik İslam’ı öğrenmiş. Bölgede kuvvetle devam eden Sarı Saltık kültüründe İslamın en liberal, en hümanist yorumuyla tanışmış. Romen devletinin yönetimi altında görmüş ki; dini ritüeller, gelenekler, müftülük ve kadılık gibi kurumlar azınlığın Türk kimliğini koruyor.
Romanya’da azınlık olmak, Cumhuriyet Türkiyesi’nden çok farklı bir ortam...
Kemal Haşim de tabii tarihe ve kültüre Romen devleti açısından değil, içinden çıktığı halk açısından bakıyor. Bu perspektifi geliştirecek, yıllar sonra “Ben bir yerde halk tarihini yazdım” diyecektir. (Sf. 23)

Ulus devlet ve laiklik
Tarihe halk ya da toplumsal dinamikler açısından bakan Prof. Karpat, Türkiye’de ulus devletin kurulmasını şöyle değerlendiriyor:
“Cumhuriyet bir dönüm noktası olmakla beraber, kendini sadece siyasi rejim olarak Osmanlı’dan ayırmakla kalmamış; diğer sosyal, dini, kültürel bağları da kesmek istemiştir. Halbuki sağlam bir ulus-devlet sürecinin başarısı, toplum içinde yaşayan tarihi, sosyal, dini, ahlaki güç ve değerlerin sağlam temellere dayalı, yeni, fakat tarihi kökenlere sahip bir sosyo-kültürel şekil almasına bağlıdır. Bizim ana geçmişimiz, Türk-İslam (Osmanlı) köküdür, geleceğimiz ise çağdaş ilim, teknoloji, demokrasi ve modern ekonomidedir.” (Sf. 299)
Aynı bakış açısıyla, ‘rijit laikliği’ de eleştiriyor, ‘yarı materyalist’ olduğunu, devleti topluma yabancılaştırdığını anlatıyor ama her defasında “Atatürk’ten sonra... 1940’lar laikliği...” demeyi de ihmal etmiyor. (Sf. 349, 510)
Kemal Karpat, otoriter devlet modelini ‘ejderha devlet’ olarak niteliyor. Bunu Türk olarak Romen devletinde, ‘muhacir’ olarak Türkiye’de görmüştür:
“Demek burada asıl mücadele edilmesi gereken mesele, devlet adına hareket eden, ruhsuz, kalpsiz, insanları hiçe sayan bu ‘ejderha’nın maskesini indirmek, bunun yerine daha insani bir yüz, varlık koymak için çalışmaktır. Topluluğu, kültürüyle, varlığıyla olduğu gibi gösterecek bir devlete ihtiyacımız var.” (Sf. 273)

Özgürlükçü bir sol
Karpat’ın bakış farkı Sultan II. Mahmut’ta somutlaşıyor. Geleneksel ve resmi tarih yazıcılığında çok övülen II. Mahmut, Prof. Karpat’a göre piyasayı, orta sınıflaşmayı ve demokratikleşmeyi engelleyen, otoriter merkeziyetçi bir hükümdardır. Âyan denilen büyük mülk sahiplerini ortadan kaldırması hem ekonomik modernleşmeyi frenlemiş hem Balkanlar’daki sosyal güç dengesini Türk nüfus aleyhine bozmuştur. (Sf. 326-327)
Karpat’a göre Sened-i İttifak bir özgürleşme belgesidir, Doğan Avcıoğlu’na göre ise bir utanç belgesi! ‘Solcuların tarihteki toplumsal dinamikleri görmediklerini’ söyleyen Karpat, ünlü “Yön Bildirisi”ni de fasit olmakla eleştirdiğini hatırlatıyor. Karpat, ‘ortanın solu’nu, özgürlükçü bir solu savunuyor, solcu diye ODTÜ’den atıldığını anlatıyor. (Sf. 412)
Bilim hayatındaki misyonunu ‘sosyal bilimler açısından Türk tarihini yazmak’ olarak tanımlayan Karpat, çeşitli dillerde yayımlanmış 41 kitabı, 166 bilimsel makalesi ile birçok konuya ışık tutmuş, tarih yazımında ve sosyal analizde çığır açmış bir beyindir.
Muhterem hocama buradan şükran ve saygılarımı sunuyorum.


Tarih yazımında çığır açmış bir beyin



“Dağı Delen Irmak”
Emin Tanrıyar
İmge Kitabevi
Fiyatı: 35 TL
SÖYLEŞİ




YENİ ÇIKANLAR
“Araf”/ Cihan Şan / Do Yayınları / Oyun
Musa Anter’in hayatının anlatıldığı ve Tiyatro Avesta tarafından sahnelenen oyun, Kürtçe-Türkçe iki dilli olarak basıldı. 20 Eylül 2008’de Musa Anter’in ölüm yıldönümünde Nusaybin’de galası yapılan “Araf” Kürtçe tiyatro adına önemli bir yapıtaşı.

“Morel’in Buluşu” / Adolfo Bioy Casares / Çev: Nevzat Yılmaz Helikopter/ Fiyatı: 15 TL / RomanArjantin edebiyatının en önemli kitapları arasında yer alan bu roman, çiçeği burnunda yayınevi Halikopter’in ilk ürünü. İlk kez 1940’da yayımlanan romanda bir adaya sığınan kaçağın üzerinden gerçekliğin sınırında geziyor yazar. Romanın önsözünü, Jorge Luis Borges’in yazması da Morel’in en büyük referanslarından biri.

“Vin Fiz” / Clive Cussler / Çev: Gamze Gündüz / Altın Kitaplar Fiyatı: 6 TL / Çocuk
Yıllardır yetişkinler için yazdığı bestseller romanlarla tanınan Clive Cussler’ın çocuklar için kaleme aldığı bu kitapta; çiftlikte yaşayan iki kardeş, kahya Sukoh Sukop’un verdiği sihirli kutu sayesinde oyuncak uçakları Vin Fiz’i gereçeğe dönüştürüyorlar.

Aromaterapinin faydaları nelerdir?Aromaterapi ruh sağlığına iyi geliyor mu? Ofis ortamında hangi uçucu yağlar kullanılabilir? Alerji sorunu olanlar hangi uçucu yağları kullanabilir? Aromaterapist Aslı San Bilgin aromaterapinin faydaları hakkında bilgiler verdi.
Astroloji
KOÇ
BOĞA
İKİZLER
YENGEÇ
ASLAN
BAŞAK
TERAZİ
AKREP
YAY
OĞLAK
SAKA (KOVA)
BALIK
Bugün

Bugün maddi kaynaklarınızla ilgili değişimler yaşayabilirsiniz. Gelirlerinizi arttırmak için yöntemler geliştirebilirsiniz. Yeteneklerinizi ön planda tutacağınız işlere yönlenmek sizi keyiflendirecektir. İş hayatınızda başarı olmak için daha fazla çaba sarf edeceğiniz zamanlardasınız. Bugün iletişimden kaynaklı sıkıntılar çıkabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kişisel hassasiyetiniz olan konularda gelişmeler bekleyebilirsiniz. Zihinsel konularda kendinizi hayalperest hissedebileceğiniz zamanlar var. Beslenmenize dikkat etmelisiniz. İlişkilerinize kendinizi daha fazla kaptırabilirsiniz. Sorumluluklarınızı unutmamanızda fayda var. Uğraştığınız işlerde alternatif planlar hazırlayabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün bilemediğiniz konulardan gelen çözümsüz süreçler keyfinizi kaçırabilir. Elinizde olmadan yaşayacağınız sorunlar sizi iç dünyanıza döndürebilir. Kontrolünüzü kaybetmeden akışta kalmaya çalışın. Gün içinde olayların kontrolden çıktığını hissedebilirsiniz. İletişiminden kaynaklı yanlış anlaşılmalar söz konusu.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün gelecek beklentilerinizle ilgili daha hayalperest olabilirsiniz. Sosyal konularda akıcı koşullar söz konusu. Keyif aldığınız konulara yönelmek için zaman yaratabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz işlerde daha hırslı davranacağınız zamanlar var. Birlikte çalıştığınız insanları kırmamaya özen göstermelisiniz. Sakin kalmakta fayda var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün iş hayatınızda kendi sahnenizi yaratmak için çaba gösterebilirsiniz. Üstlerinizle ilişkileriniz de keyifli sohbetler yapacağınız fırsatları kaçırmamalısınız.  Gün içinde çalışmalarınızla ilgili daha aktif kararlar almak isteyebilirsiniz. Gelecek için alternatif planlar geliştirmek işlerinizi kolaylaştıracaktır. Annenizle ilgili konuları da ihmal etmeyin.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün yeni ufuklara açılmak ve keşfetmek için hevesli hissedebilirsiniz. Kendinize farklı bir şeyler katmak size keyif verecektir. Gün içinde sorumlu olduğunuz konularda biraz dikkat dağınıklığı yaşayabilirsiniz.  İkili ilişkilerinizde beklentilerinizi yükseltmemeye özen gösterin. İletişimden kaynaklı sorunları çözebileceğiniz zamanlar var.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün endişe duyduğunuz konular gündeminizi meşgul edebilir. Kriz yaratan konulara karşı dikkatli olmanızda fayda var. Sorumlu olduğunuz işlerde iletişimden kaynaklı sıkışıklıklar yaşanabilir. Sakin olmaya çalışın. Maddi konularda dalgalanma yaşayabilirsiniz. Parasal konularda yenilenme içine girmek isteyebilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Eşinizle ilgili konularda daha hassas davranabilirsiniz. İlgilendiğiniz konular içinde göremediğiniz noktalar olabilir. Uğraşmanız gereken konular meydana gelebilir. Gün içinde işlerinizde en iyisini yapmaya çalışmak için mücadele edebilirsiniz. İletişimde olduğunuz kişilerde fikir ayrılıklarını çok büyütmemeye özen gösterin.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Çalışma hayatınızdaki konulardan dolayı kendinizi dağınık hissedebilirsiniz.  İlişkilerinizde olayları somutlaştırmakta zorlanabilirsiniz. İletişimden kaynaklı problemleri çok kolay atlatabileceğiniz zamanlardasınız. Bugünlerde başarı yönünde adımlar atmak isteyebilirsiniz. Bu konuda alternatif planlar yapmak işinizi kolaylaştıracaktır.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün ilişkiler ön planda olabilir. Aşk konusunda yaratıcılığınızı kullanmak isteyebilirsiniz. Keyif aldığınız konularda harcamalarınızı abartmamaya özen gösterin. Birlikte olduğunuz kişilerle ilgili konularda hassas davranacağınız zamanlar var. Sorumlu olduğunuz işlerinizde mücadele etmeniz gereken olaylarla karşılaşabilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Ailevi konularda karışık durumlar olabilir. Geçmiş ile ilgili konuların tekrar açılması canınızı sıkabilir. Oradan uzaklaşmak isteyebilirsiniz. Size daha fazla huzur veren yerlere doğru gitmek iyi gelecektir. Gün içinde babanızla ilgili konular gündeminizi meşgul edebilir. Bugün sorumlu olduğunuz konularda başarılı olmak için mücadele bilirsiniz.Devamını Oku

Devamını Oku
Bugün

Bugün kendinizi etrafınızdaki olaylara karşı fazla duyarlı hissedebilirsiniz. İletişimin yoğun yaşandığı zamanlarda sıkışıklıklar meydana gelebilir. Yakın çevrenizde ilişkilerinizde dalgalanmalar yaşayabilirsiniz. Sorumlu olduğunuz konularda daha fazla zekânızı kullanmanız gereken işler olabilir.  Gelecek yönünde mücadeleleriniz olabilir.Devamını Oku

Devamını Oku
Hafta Hafta Gebelik

Gebeliğinizin kaçıncı haftasındasınız?

Günün Yazıları

İlginizi Çekebilecek Diğer Haberler

Sıradaki Haber