200 bin uyduluk dev hamle: Yörünge yarışı yeni bir boyuta geçiyor

Çinli şirketler, alçak Dünya yörüngesini kökten değiştirebilecek ölçekte bir planı gerçekleştirmek üzere harekete geçti. Çin, yapılan son başvurulara göre toplamda 200 binin üzerinde internet uydusunu yörüngeye yerleştirmeyi hedefliyor. Bu dev plan, Pekin’in Elon Musk’ın SpaceX şirketine ait Starlink ağının yarattığı yoğunluk ve çarpışma riski konusundaki şikayetlerinin kısa bir süre sonrasında geldi.

Geçtiğimiz ayın sonuna doğru, aralarında devlet destekli ve özel girişimlerin de bulunduğu bir düzineden fazla Çinli uydu operatörü, başvurularını Uluslararası Telekomünikasyon Birliği’ne (ITU) iletti. ITU, dünya genelinde uydu yörüngeleri ve radyo frekanslarını koordine eden en yetkili kurum olarak biliniyor.

Bu projeler arasında en dikkat çekici olanlar CTC-1 ve CTC-2 adlı iki mega girişim. Her biri 96.714 uydudan oluşacak şekilde tasarlanan bu ağlar, hayata geçmeleri halinde tek başına Starlink’in mevcut ölçeğini bile geride bırakabilecek kapasiteye sahip.

Yörünge sıkışıyor, rekabet sertleşiyor

Alçak Dünya yörüngesi, küresel uzay ekonomisinin en tartışmalı alanlarından biri haline gelmiş durumda. ABD ve Çin, internet uydularına dayalı mega takımyıldızlar için adeta bir yörünge yarışı içinde. Şu an için avantaj ABD tarafında; çünkü SpaceX’in Starlink ağı, halihazırda LEO’daki aktif uyduların büyük çoğunluğunu oluşturuyor.

Ancak yörünge konumları ve radyo frekansları sınırlı kaynaklar olarak biliniyor. Erken davranan şirketler, bu kritik alanlarda uzun vadeli öncelik elde ediyor. Nitekim ABD Federal İletişim Komisyonu (FCC), kısa süre önce SpaceX’e 7.500 adet ikinci nesil Starlink uydusu daha fırlatma izni verdi.

Çin ise bu karar sonrasında boş durmayacaklarının sinyallerini verdi. ITU’ya sunulan diğer projeler arasında China Mobile’ın 2.520 uyduluk L1 ağı, Shanghai Spacecom’un 1.296 uyduluk Qianfan projesi, yaklaşık 13 bin uyduluk Guowang ve 2030’a kadar 15 binin üzerine çıkması planlanan Qianfan mega ağı da bulunuyor.

Starlink tarafında büyük endişeler var

Pekin yönetimi, SpaceX’in 42 bin uyduya kadar çıkmayı hedefleyen Starlink planlarının, ortak yörünge yollarını giderek daha tehlikeli hale getirdiğini savunuyor. Aralık ayında bir Starlink uydusunun arıza yaparak kontrolsüz şekilde alçalmaya başlaması bu endişeleri daha da artırmıştı.

SpaceX uyduları ortalama beş yıllık bir ömre sahip ve görev süreleri dolduğunda atmosfere kontrollü şekilde sokularak imha ediliyor. Şirket ayrıca bu yıl yaklaşık 4.400 uydunun yörüngesini 550 kilometreden 480 kilometreye düşüreceğini açıklamıştı. Amaç, çarpışma riskini azaltmak.

İLGİNİZİ ÇEKEBİLİRStarlink, binlerce uydunun yörüngesini alçaltıyor: Peki ama neden?Haberi Görüntüle

ITU verilerine göre LEO uyduları genellikle 400 ila 2.000 kilometre arasında konumlanıyor. Kurumun 2019’da belirlediği kurallar ise oldukça net: Bir uydu ağı, başvurudan sonraki 7 yıl içinde ya faaliyete geçmeli ya da en az bir uyduyu yörüngeye yerleştirmeli. Ardından 2 yıl içinde %10, 5 yıl içinde %50, 7 yıl sonunda ise tüm ağ tamamlanmak zorunda.