İnsan zekâsı mı yapay zekâ mı?

Dünyamız bugüne kadar çok önemli buluşlara şahit oldu ama hiçbiri yapay zekâ (YZ) kadar havalı olamadı! Onunla yatıp, onunla kalkıyoruz. Hemen herkes onu konuşuyor, hemen herkes her işini onunla yapıyor. En azından algı o yönde.

Hemen herkesin “Aman geç kalmadan ben de bu kervana katılayım” demesi bu yüzden!

YZ yani makine öğrenmesinin bebeklik ve çocukluk dönemi çok uzun sürdü. Ergenliği ise fırtınalı geçiyor. Hemen büyüyüp, çok güçlenip, çok kazanıp akranlarına kendini ispat etmek istiyor. Yalpalamaları biraz da o yüzden.

YZ ne söylerse doğruyu mu söylüyor?

Kimilerine göre öyle ama kimilerine göre de her söylediğine inanmak için daha çok erken! Sürekli halüsinasyon görüyor, olmayan kaynakları varmış gibi gösteriyor, en vahimi de veriler yanlış ise bu benim hatam değil deyip kenara çekiliyor!

YZ konusunda şu an için alınacak daha çok uzun yol olsa da sanki daha zamana ihtiyacımız var. Bu aşamada önemli olan güvenilirliğinin zedelenmemesi!

Algoritmaları arasında hatalarından ders alma, özeleştiri, mukayese ve en önemlisi de insani değerlere ve doğaya saygı da var mı bilmiyoruz? Yoksa konulması, varsa da geliştirilmesi şart. Kullanıcı memnuniyeti ya da çok daha vahimi ortada kullanıcı kalmadığında kendi sonunu kendi hazırlamış olur!..

Kim daha yaratıcı?

Bugüne kadar gerçekleşen en önemli buluşları sıralamaya kalksak içinden çıkmamız çok zor olur. Peki tüm bu buluşları gölgede bırakacak yeni buluşlar mümkün mü? Örneğin bu YZ olur mu?

Gelin bu konuda hep birlikte beyin jimnastiği yapalım:

Size göre insanlık tarihinin en önemli buluşu ya da buluşları hangileri?

Örneğin, tekerlek mi? Yazı mı? Buharlı makinalar mı? Elektrik mi? Telefon mu? Kâğıt mı? Matbaa mı? Üniversiteler mi? Otomobil, tren, uçak ve gemiler mi? Antibiyotikler, aşılar ve diğer ilaçlar mı? Röntgen ve MR benzeri görüntüleme cihazları mı? Nükleer enerji mi? Hibrit tohumlar mı? Bilgisayarlar mı? İnternet mi? Navigasyon mu? YZ mi? Kablosuz enerji transferi mi?

Kimileri günümüzde önemini yitirmiş, sıradan bir uygulama gibi görünse de her birine hayatımıza girdiği zaman ölçeğinde bakmak çok yerinde olacaktır.

Bazıları pat diye hayatımıza girdi, bazılarının gelişmesi ve bugünkü noktaya gelmesi uzun zaman aldı.

Kimileri kendilerini icat edenleri ve üretenleri çok zengin etti, kimileri ise geliştirenlere çok daha büyük avantajlar sağladı.

Kimileri çok uzun süren araştırmalar sonucu uygulanabilir noktaya geldi, kimileri tesadüfen bulundu.

Kimileri o alanda atılan ilk adımdı, kimileri de YZ gibi son adım...

Daha çok para ve güç kazanma hırsında olanlar, bilimi bu tempoda hedefleri doğrultusunda kullanmaya devam ederlerse önümüzde katedilecek daha çok uzun yol var.

“İcat edilecek geriye ne kaldı ki?” desek de hemen her an yeni sürprizlere hazır olalım. Çünkü devamı hep gelecek. Hem de her defasında bir öncekileri gölgede bırakacak şekilde.

Örneğin bu dönemin en önemli argümanları olan sosyal medya ve arama motorlarının pabucunun dama atılması çok da uzun sürmeyecek!

Hangisi daha şanslı?

Filmlere, tartışmalara, kitaplara konu olan “Sonunda kim kazanacak? İnsan zekâsı mı yoksa YZ mi?” sorusuna gelince, bilim insanlarımız bugüne kadar YZ da dahil binlerce buluşa imza atarak rüştünü ispatladı. YZ ise daha yolun başında. Eminiz ki o da inanılmaz bir performansı, çok daha kısa bir sürede gerçekleştirecek.

Çalışkanlık, veri toplama, değerlendirme, analiz ve karar verme sürecindeki hızına yetişmemiz mümkün değil. Ama onun da binlerce yıllık insani ve kültürel değerlerle baş etmesi zor ötesi! Akıl, bilim, vicdan, hoşgörü, sağduyu, tolerans, öngörü, hayal, empati ve daha pek çok değer hiçbir algoritmik dizine sığmayacak kadar karmaşık!

Her insan henüz keşfedilmemiş bir dünyadır ve yarın ne yapacağının sınırlarını tahmin etmek mümkün değildir…

İşte bu yüzden yeni eğitim modelleri ararken, farkındalıkları körelten, herkesi aynı kalıplara sokmaya çalışan kopyala yapıştır sistemler ya da uygulamalar yerine, yaratıcılığı yücelten modellere yönelinmelidir!..

Özetin özeti: Birbirimizin yok edeni değil tamamlayanı olalım. Dünya hepimize yetecek kadar büyük ve keyfedilecek daha çok proje var!