Bir Bakü - Ceyhan yetmez, iki olsun!

Bir Bakü - Ceyhan yetmez, iki olsun!


       ABD Başkanı Bill Clinton ve Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel'in yanısıra son günlerin en popüler ve paylaşılamayan adamı Başbakan Yardımcısı ve Enerji Bakanı Cumhur Ersümer dünkü yazı işleri toplantımıza katıldı. Dilediğimiz her soruyu sorduk, Ersümer de bıkıp usanmadan yanıtladı. Ama tabii yanıtlayamadıkları da oldu!
       Sayın bakana göre Türkiye'nin başına bir devlet kuşu konmuş. 2.7 milyar dolarlık Bakü - Ceyhan boru hattı inşaatının Türkiye sınırları içindeki 1.3 milyar dolarlık bölümünün müteahhitlik hizmetlerini Türkler yapacak. Ama sanmayın ki bizim devletin cebinden 5 kuruş çıkacak. Bizimkiler taşeron firma. Hatta boru hattının döşenmesi için Türkiye sınırları içindeki istimlak işlemleri (tahmini bedel 100 milyon dolar) için de bizim tek kuruş ödememiz gerekmiyor. Sadece gerçekleşen istimlak bedeli, bu tahmini rakamı yüzde 30 aşarsa, o bölüm bizden çıkacak. Yani topu topu 30 milyon dolarcık!
       Ancak Sami Kohen'in de ısrarla sorduğu gibi ortada küçük bir pürüz var: Bütün boru hatları döşense de akıtacak petrol bulunmadığı yolunda kuvvetli söylentiler var. Ama Amerika'nın (Rusya'yı iyice köşeye sıkıştırmayı da içeren) yeni global stratejisine göre bu boruların döşenmesi gerek. Hele bir borular döşensin, akıtacak petrol de herhalde sonradan bulunur!
       Ersümer'e göre ise petrol bol, hatta Bakü - Ceyhan arası ikinci bir boru hattının döşenmesi bile sözkonusu. Zaten istimlak aynı güzergahta ikinci hattın da döşenmesine olanak verecek şekilde yapılacakmış. Yani Bakü - Ceyhan'dan günde değil 1 milyon varil, 2 milyon varil petrolün akmasına yetecek kadar rezerv var!

Petrol fiyatı düşerse

       Bu arada dünya petrol fiyatlarının düzeyi de çok önemli tabii. Daha 1 yıl öncesine kadar petrolün varili 9 dolarken, kimse bu projeyi ağzına bile almıyordu. Çünkü o kadar yolu katettikten sonra 9 dolara satılması rantabl olmuyordu. Nasıl oldu da petrolün varili 1 yıldan kısa sürede 25 dolarlara çıkıverdi ve daha önemlisi acaba fiyatlar ne kadar süre bu düzeyde tutulabilecek? OPEC içinde sağlanan son uzlaşmayı bazı ülkeler delip de üretimi arttırırlar ve fiyatlar tekrar 10 dolarlar düzeyine inerse, Bakü - Ceyhan'ın maliyeti, astarı yüzünden pahalıya gelmeyecek mi?
       Biz ancak petrol aktığı ölçüde parayı geri ödeyeceğimize göre bunları Clinton düşünsün. O kadar hevesle tüm anlaşmalara imza attığına göre herhalde bir bildiği vardır. Ama onun bildiği, Enerji Bakanlığı'nın mutlaka ANAP'ta kalması için direnen Mesut Yılmaz'ınkinden farklıdır herhalde...

ANAP'lı müteahhide iş

       Yılmaz'ın ne bildiğne gelince... İstanbul kulislerindeki yaygın kanı, onların deyimiyle "ANAP'lı müteahhitler çetesine" müthiş yeni iş olanaklarının yaratılmaya çalışıldığı. Üstelik sadece Bakü - Ceyhan'la da değil. Sayın bakanın da dün ifade ettiği gibi bu işin doğalgazı var, nükleer santrali var!
       Başbakan Yardımcısı Ersümer'den öğrendiğimize göre Türkiye'de doğalgaz dağıtımı 150 milyar dolarlık iş hacmi, doğalgaz boru hatları için gerekli müteahhitlik işleri ise 30 milyar dolarlık bir iş hacmi demek oluyor.
       Tabii bir de Melih Aşık'ın sayın bakana, DPT verilerine dayanarak sorduğu şu önemli soru var: Türkiye'nin bu kadar enerjiye gerçekten ihtiyacı var mı? Enerji Bakanlığı'nın 2020 yılı için yaptığı tahmin yılda 80 milyar kws'lik tüketim. Bu tahmini çok abartılı bulan DPT Başkanı Orhan Güvenen'i koltuğundan eden kapışmada kimin gerçekçi olduğunu öğrenmek herhalde hakkımız.
       Alternatif enerji kaynaklarına sahip olmayan kalkınmış Batılı ülkelerden pek çoğu yeni nükleer santral kurmakta çekimser davranırken, hükümetin özellikle ANAP'lı kanadı bu konudaki ısrarından vazgeçmezse, bizleri bu hesap konusunda ikna etmeleri zorunlu hale gelecek.



Yazara E-Posta: mtamer@milliyet.com.tr