HDP’li kadın vekiller TBMM’ye renk katıyor

Dün yeni dönem milletve-killerimizi, TBMM’de yemin ettikleri kısacık sürede de olsa görme imkânı bulduk. Benim gözüm kadın milletvekillerine takıldı tabii...
Mesela Adıyaman, Amasya, Artvin ve Aydın, hiç kadın milletvekili çıkaramayan 38 ilimizden sadece A harfiyle başlayanlar! Neyse ki arada 4 milletvekilinden 2’si kadın olan Ağrı durumu kurtarıyor. Batman’da da keza % 50-50 eşitlik var: 2 kadın, 2 erkek... Diyarbakır’da 11 milletvekilinin 4’ü kadın... Ve tahmin edebileceğiniz gibi örnek verdiğim illerdeki kadın milletvekillerinin tümü HDP’den...
Zaten % 40 kadın kotası ve fermuar sistemi uygulayan HDP barajı geçemeyip de Meclis dışında kalsaydı, geçen dönemdeki % 14.4’lük kadın milletvekili oranının bile altında kalabilirdik. Zira oyların % 40.66’sını almış olan AKP’nin 41 milletvekiline karşılık neredeyse AKP’nin dörtte biri kadar oy alan HDP’nin 32 kadın milletvekili var. Dün Meclis’te HDP sıralarında kadınlı-erkekli pek hoş bir görüntü vardı. (Bilgi için CHP’nin 21, MHP’nin 4 kadın vekili var.)

Ege’de oran % 13.4
Yemin törenini izlerken CHP Parti Meclisi üyesi Nazik Işık’ın birkaç gün önce KA.DER (Kadın Adayları Destekleme Derneği) grubuna yazdığı “Ege’nin kadınlara borcu var” başlıklı notunu hatırladım. Bu nottan öğrendik ki en medeni diye bilinen Ege Bölgesi’ndeki toplam 8 ilde 67 milletvekilinin sadece 9’u kadın. Bir başka deyişle Ege’de kadın temsil oranı % 13.4; yani % 17.8’lik Türkiye ortalamasının 4.4 puan altında! Dahası 2011-2015 arası TBMM’deki % 14.4’lük kadın temsilinden bile daha düşük. Ege bölgesinin Türkiye ortalamasında olabilmesi için en az 3 kadın vekil daha çıkarması gerekiyormuş... Nazik Işık, “Ege bölgesi gibi görece iyi gelişmiş bölgelerde bile kadınların hakkaniyete uygun temsili için özel önlemlere ihtiyaç var” diyor -ki haklı.
Işık’ın hazırladığı tabloda görüyoruz ki Ege’deki 8 ilden 4’ünde (Aydın, Kütahya, Muğla, Uşak) hiç kadın milletvekili yok. HDP İzmir dışında zaten bölgede milletvekili çıkartamamış; onlar da erkek...
Evet Ege’de mesele, HDP’nin varlığının çok zayıf olmasında. Elbette Işık’ın işaret ettiği gibi fermuar sistemi ya da kadın kotası sorunu çözer, ne var ki parti liderleri maalesef buna yanaşmıyor.

Doğu’da % 30’u kadın
HDP’li kadınlar da bunu kolay elde etmediler, ama yılların mücadelesinden sonra tırnaklarıyla söke söke aldılar. Kendilerini kutluyorum.
Türkiye’nin en geri bölgesi dediğimiz Güneydoğu’ya bakar mısınız? Bölgeden TBMM’ye gelen 59 milletvekilinden 15’i kadın; oran 28.5. Diyarbakır’ın 11 vekilinden 4’ü, Şanlıurfa’nın 12 vekilinden 3’ü, Mardin’in 6 vekilinden 2’si, Şırnak’ın 4 vekilinden 2’si kadın.
Doğu Anadolu bölgesinde durum daha da iyi; toplam 51 milletvekilinden 16’sı kadın, oran % 31.7. Van’da 8 milletvekilinden 3’ü, Iğdır ve Tunceli’de 2 milletvekilinden 1’i, Bingöl, Hakkari ve Muş’ta 3 vekilden 1’i kadın.
Son olarak kadın vekil çıkaramayan 38 il: Adıyaman, Amasya, Artvin, Aydın, Bilecik, Bolu, Burdur, Çanakkale, Çankırı, Edirne, Erzincan, Giresun, Gümüşhane, Hatay, Isparta, Kastamonu, Kırklareli, Kırşehir, Kütahya, Muğla, Nevşehir, Niğde, Ordu, Rize, Sinop, Sivas, Uşak, Yozgat, Zonguldak, Bayburt, Karaman, Kırıkkale, Bartın, Ardahan, Yalova, Karabük, Kilis, Osmaniye.