Şarkılar neden dilimize dolanır?

Bazı şarkılar, ritimler ve cümleler öyle bir an olur ki dilimize dolanır durur. Sınavlarda, ciddi ortamlar veya bir işle uğraşırken başımıza bela olan bir sürü şarkının dilimize dolandığı olmuştur ve bu durumdan kurtulamıyoruz da... Peki şarkıların dilimize dolanmasının ve bundan kurtulamamamızın sebebi nedir? Şarkılar neden dilimize dolanır? Gelin, hep birlikte Molatik olalım...

Şarkılar neden dilimize dolanır?

TikTok ile birlikte

TikTok ile birlikte

Özellikle son dönemde TikTok'un da etkisiyle kısa süreli de olsa birçok ritim, şarkı ve söz hafızalarımızdan silinmiyor. Örneğin "Kardeşim helikopter", "Yemekte yaparım salçayla", "Yetev ya buravıza kadav geldi yetev", "Aleyküm selam" gibi cümleleri eminim ki hepiniz aynı ritimle okumuşsunuzdur ve bu ritimler bir türlü hafızalarınızdan gitmiyordur. Peki bunun sebebi ne?

'Kulak kurdu'

'Kulak kurdu'

Öncelikle bunun kişisel bir problem olmadığını söylemek gerek. Yapılan araştırmalara göre insanların yaklaşık %98'i en az bir kez 'kulak kurdu' denilen bu olayı deneyimlemiş ve diline takılan şarkıdan kurtulmakta zorlanmış. Cinsiyetler arasında kulak kurduna yakanlanma oranında da dikkate bir fark var. Kadınlarda bir şarkının dile dolanma süresi genellikle daha uzun ve zihinde yarattığı rahatsızlık hissi daha şiddetli. 

Kulak kurdu yapan şarkılar

 Kulak kurdu yapan şarkılar

Peki bir şarkıyı kulak kurdu haline getiren şey ne? Yapılan araştırmalara göre kulak kurdu olmaya yatkın şarkılar; aynı akor dizisine sahiptir; yani kendisini sürekli tekrarlayan ve hatırlanması kolay küresel bir müzik temasına sahip, şarkı içindeki, özellikle kırılma noktalarında meydana gelen değişikliklerin gradyanı alışılmadık ve beklenmedik inişler ve çıkışlar, aralıklar, duraklamaları içerir, kulak kurtları pozitif duyguları da negatif duyguları da içeren şarkılardan kaynaklanabilir; ancak dilimize takılmayan şarkılara göre, nispeten daha iyimser şarkı sözleri içerir ve yüksek bir tempoya sahiptir.

Reklam müzikleri

Reklam müzikleri

Ayrıca kulak kurtlarının sözlerle ilgili olduğuna yönelik de güçlü bulgular mevcuttur: Yapılan çalışmalarda, sözlü şarkıların kulak kurtlarının %73.7'sine, reklam müziklerinin %18.6'sına müzikal şarkılarınsa sadece %7.7'sine sebep olduğu gösterilmiştir. 

Stres ve can sıkıntısı da etkili

Stres ve can sıkıntısı da etkili

Kulak kurtları sadece bir şarkıyı duymakla değil aynı zamanda hafıza, ruh hali, stres ve can sıkıntısı ile de tetikleniyor. Sinir bilimi üzerine çalışan pskilolog Daniel Levitin, insanların kafalarının içinde dönüp duran şarkıların melodik ve ritmik olarak basit olma eğiliminde olduğunu belirtiyor. Yani özellikle karantina döneminde kulak kurdu olmamız çok muhtemel herkese 'keşbiş olsun.'

TikTok ve Instagram

TikTok ve Instagram

Hatta yapılan bir çalışmada, çoğu kulak kurdunun 15-30 saniye arası bir süreye sahip olduğu ve müziğe ilgi duyan kişilerde daha sık görüldüğü gösterilmiş. Yani TikTok ve Instagram Reels'le birlikte kulak kurduna yakalanma ihtimalimiz de çok yüksek oluyor. Resmen bu kulak kurdu denen meret bu mecralara yuva kurmuş.

Nasıl kurtuluruz?

Nasıl kurtuluruz?

Peki biz kulak kurdundan nasıl kurtuluruz? Bilim kulak kurtları için doğrulanmı bir tedavi bulamıyor ama yardımcı olabilecek birkaç öneri mevcut. Öncelikle hafızanıza takılan şarkıyı baştan sona dinlemelisiniz. Kulağa gerçek olamayacak kadar basit geliyor; ancak kulak kurdu haline gelen şarkıyı baştan sona dinlemenin, onu takıldığı yerden çıkartmasının bilimsel olarak test edilmiş bir nedeni bulunuyor. Bu etki, adını psikolog Bluma Zeigarnik'ten alan 'Zeigarnik Etkisi' deniyor.

Şarkıyı bulmak önemli

Şarkıyı bulmak önemli

İkincisi ise şarkıyı bulmak ve ortadan kaldırmak. Bazı durumlarda en kötüsü, kafamıza bir melodi ya da nakarat takılması ama onun hangi şarkıya ait olduğunu bilmemektir. Bir şarkıyı başından sonuna kadar dinlemek, onu kafanızdan çıkarmak için yeterliyse, önce onun hangi şarkıya ait olduğunu bilmelisiniz.

Başka şarkıya geçiş

Başka şarkıya geçiş

Üçüncü olarak başka bir şarkıya geçin. Bildiğiniz başka bir akılda kalıcı şarkıyı düşünebilir, akılda kalıcı favoriler listesinden bir şarkı seçebilir veya güncel bir pop hit dinleyebilirsiniz. Bu yöntem, gerçek anlamda pire için yorgan yakmaya benzese de en azından aklınızdan ilk şarkıyı çıkarır. Ayrıca 'İyi Ki Doğdun' gibi basit, ritmik ve bilindik şarkılar da bir kulak kurdunu öldürmenize yardımcı olabilir.

Sakız çiğnemek

Sakız çiğnemek

Bu da enteresan gelecek ama sakız çiğnemek de kulak kurduna iyi gelen yöntemlerden biri. Yapılan araştırmalara göre sakız çiğnemenin beynin işitsel işleme merkezlerine müdahale ederek döngüsel düşünceleri yerinden oynatmaya yardımcı olduğu tespit edilmiş. Sakız çiğnemenin, kısa süreli hafızanızı ve işitsel sisteminizi etkileyerek, kulak kurtlarından kurtulmak için oldukça güzel bir yöntem olduğunu düşünüyor.

Sosyal medyaya biraz ara

 Sosyal medyaya biraz ara

Dikkatinizi de dağıtabilirsiniz. Sosyal medyaya ara verip biraz kitap okumak, film dizi izlemek de başınıza bela olan şarkılardan kurtulmanıza yardımcı olacaktır. Sonuç olarak bütün bu çabalarınıza rağmen şarkı beyninizde silinmiyorsa da salın biraz. Beklemekten başka çareniz yok. Zararlı da değil bir müddet sonra o da sıkılıp beyninizi terk edecektir. Herkes gibi... 


Fazilet.Senol@milliyet.com
twitter.com/SenolFazilet
instagram.com/SenolFazilet

Bu makaleye ifade bırak