san2.jpg

"Bugün tokat atan, yarın silah çeker"

DEVLET Tiyatrosu'nda Ülkü Duru'nun oynadığı "Miss Margarida Yöntemi" adlı oyunda Duru ile bir izleyicinin tokatlaşmasının polemiği sürüyor. Ülkü Duru'ya tokat atan Atilla Yerlikaya Duru'yu sanatçı terörü estirmekle suçlarken, Duru seyircinin oyunda böyle kişisel bir tepki vermesini doğru bulmuyor.
Ülkü Duru oyunda, kimi zaman sinirli kimi zaman sakin bir öğretmeni canlandırıyor. Tek kişilik oyun seyirciyle diyaloglar şeklinde sürüyor. Duru olayı şöyle anlatıyor: "Miss Margarida Yöntemi seyirciyle ilişki kurulan bir oyun. Oyunda salonu sınıf, seyirciyi de öğrenci konumuna sokuyorum. Seyirciyle zaman zaman doğaçlamaya varan bir oyun kuruyorum. Söz konusu izleyici 2. sırada oturuyordu, ve oyun boyunca rahatsızlığını ifade eden tavırlar sergiledi. Biraz seyirciyi yumuşatmak için yanına gittim, öğrenci olarak gördüğüm için yanağını okşadım ve karşılığında bana okkalı bir tokat attı. Çok şaşırmıştım ve kötü olmuştum ama oyuna devam ettim. Seyirci bu anı oyunun bir parçası sandı. Atilla bey daha sonra oturduğu yerden laflar atarak benimle bir kişilik savaşına girdi. `Ne oldu o karizmatik kişiliğine' gibi... Ben bu olayın etkisinden hala kurtulmuş değilim. Ben bu tokadı kendime atılmış olarak algılamıyorum, bu tokat oyuncuya atılmıştır."
Atilla Yerlikaya'nın Duru'nun kendisine şiddeti okşamadan sert bir şaplağa giden üç tokat attığını söylemesine Ülkü Duru sert bir tepki gösteriyor. "Hayır ben seyirciye tokat atmadım, yanağını okşadım. Çünkü öksürüp duruyordu biraz yumuşasın diye yanağını okşadım. Hatta yanağını okşarken benim söylediğim son replik şu: `Her şeye rağmen öğretmeninizi seviyorsunuz değil mi sevgili öğrencilerim.' Genelde seyirciden `seviyoruz' diye yanıt gelir. Ben de `O da sizi çok seviyor' diyorum."
Yerlikaya ise, böyle bir olay Avrupa'da yaşansa katılımcılığından dolayı kendisine ödül vereceklerini söylüyor. Duru ise, bunun kesinlikle bir katılım olmadığı görüşünde: "Onun bu yaptığı oyuna katılmak değil, kişisel bir tepkiydi. Ben kaç yıllık oyuncuyum, oyuna katılımı ayırt edebilirim."
Duru, Yerlikaya'nın `Ülkü hanım kişisel başarısızlığının yükünü benim üzerimden çıkardı' şeklindeki yaklaşımını hiç anlayamamış. "Bunu o kişinin bir oyun seyrettiğini anlayamaması olarak algılıyorum. Ben orada Ülkü Duru değil, canlandırdığım kişiyim, oyuncuyum. Ayrıca oyun son derece başarılı. Ben başarılı olmasaydım Devlet Tiyatrosu bu rolü bana vermezdi. Ben bu oyunda sert bir öğretmeni canlandırıyorum. Benim anlayamadığım bu seyirci neden oyundaki replikleri kişisel olarak üstüne alınıyor. Oyunun orijinal metninde olmayan küfürleri kullandığımı söylüyor. Yok böyle bir şey. Eğer orijinal metni okumuş olsaydı, benim oyunda kullanmadığım daha ağır lafların olduğunu görecekti. Ayrıca ona sorduğum soruların onun kişiliğine değil, seyirciye sorulmak üzere yazıldığını da farkedebilirdi."
Ülkü Duru "Miss Margarida Yöntemi"nin şimdiye kadar çok olumlu tepkiler aldığını, ilk defa böyle bir olayla karşılaştıklarını söylüyor. "Olayın meydana geldiği oyun 60. oyunumuzdu. Bugüne kadar seyirci çok olumlu yaklaştı. Zaten komedi. Katılmayan oluyor ama onlar da izleyip çıkıyor. En fazla beğenmiyor. Sadece argo bulanlar oluyor. Ama TV ve sinemanın yanında bizim oyunumuz çok terbiyeli ve usturuplu. Seyirci oyuncu ilişkisi beklediğimizin üstünde, aynı şekilde sürdürmeyi düşünüyorum."
Ülkü Duru, bu olayı biraz da Türk toplumundaki şiddet eğilimine bağlıyor: "Biz modern bir tiyatro örneği sunmaya çalışırken bir izleyicinin üstelik eğitimli bir izleyicinin tiyatroya böyle bilgisizce, at gözlüğüyle bakması çok acı. Biz böyle bir olaya tepki vermezsek, ilerde oyunu beğenmeyen bir seyirci silah da çekebilir. Seyircinin oyuncunun bir oyun oynadığının bilincinde olması gerekiyor. Açıkçası oyunda mutlu olmayan seyirciden tokat yemeyi beklemiyordum. Acı olan memnuniyetsizliğin şiddete dönüşmesi. Türk insanının dayakla bu kadar barışık olması, tepkilerini tokatla vermesi çok üzücü. Merak ediyorum doğrusu karşısındaki bir erkek olsaydı aynı şeyi mi yapacaktı?"