Bataklıkta dev yatırım

İhsan YILMAZ - KOCAELİ

FORD Otosan'ın 550 milyon dolar yatırımla kuracağı otomobil fabrikasının temeli, Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel ve Başbakan Mesut Yılmaz'ın da katıldığı törenle atıldı.
Fabrikanın yapılacağı Seka arazisinin tahsisinin iptali için alınan yürütmeyi durdurma kararının Danıştay tarafından kaldırılmasından ve Başbakan Mesut Yılmaz hakkında verilen gensorunun reddedilmesinden sonra, iki aylık bir gecikmeyle de olsa Ford Otosan 2000 fabrikasının temeli atıldı. Devletin zirvesini buluşturan törene birçok politikacı, bakan, işadamının yanı sıra kalabalık bir halk topluluğu katıldı.

"Bataklıktan otomobil çıkacak"

       Ford Motor Company ve Koç Holding'in ortak kuruluşu Ford Otosan'ın fabrikasının temel atma töreninde konuşan Cumhurbaşkanı Süleyman Demirel, "İş için kapı çalan binlerce genç böyle kapılar olmadan nereden iş bulacak, ekmek bulacak. Vergiye ihtiyacımız var, nereden vergi alacağız. Türkiye çok büyük hizmet kazanıyor, bunun arkası gelecektir. Sazlık, bataklık yerde otomobil çıkacak. Buna mı üzülüyoruz? O zaman niye tartışıyoruz?" dedi.
       Demirel, yerel yöneticilerin, hükümetin, sendikanın ve halkın fabrikanın yapımına destek verdiğini hatırlatarak, "Türkiye'nin sesini duydunuz, benim sesim zaten belli, eğer bu sazlık bataklık araziyi, bu tesis için vermezseniz, ben Çankaya Köşkü'nün bahçesini vermeye hazırım" diye konuştu.
       Demirel, hükümetin de, kızmadan, gücenmeden, doğruları anlatması gerektiğini söyledi. Daha çok yatırım isteyen Demirel, yabancı sermayeye seslenerek, "Türkiye üç kıtanın birleştiği bir yerde. Burada hak, hukuk, adalet var. Kimse `benim kör kuruşum kaldı' diyemez. Alacağını alır, vereceğini verir. Güvenlik vardır, gelin yatırım yapın" dedi.

"Kuru gürültüye pabuç bırakmadık"

Başbakan Yılmaz da konuşmasında, arazinin tahsisiyle ilgili eleştirilere yanıt verdi. Bu yatırımın ekonomik yararından daha çok anlamlı bir önemi olduğunu belirten Yılmaz, geçerli olmayan sosyal ve çevre gerekçelerinin Türkiye'yi rotasından çeviremeyeceğini söyledi. Yılmaz, "Bu yatırım Türkiye'nin hükümetiyle, devletiyle, yargısıyla, sendikasıyla, mahalli yönetimleriyle, kuru gürültüye pabuç bırakmayacağının ispatıdır" dedi.
Yılmaz şöyle devam etti:

"Bedelsiz değil"

Yılmaz, arsanın aslında Koç grubuna bedelsiz verilmediğini, arsa için öngörülen bedelden, çok daha fazla maliyetle Kocaeli'nde eğitim, kültür ve sağlık yatırımları yapılacağını söyledi. Yılmaz, müteşebbis grubun hükümet olarak kendilerine çevreyle tam uyumlu tesis sözü verdiğini kaydetti. Tesisin tam bir çevre dostu olacağını kaydeden Yılmaz, Çevre Bakanlığı'ndan ÇET raporu alınmadığı takdirde tesisin temel üssü inşasının tamamlanmasına izin verilmeyeceğini bildirdi. Yılmaz, atıl SEKA fabrikasını da yeşil alan yapmak kaydıyla Kocaeli Valiliği'ne hükümet olarak vermeyi kararlaştırdıklarını söyledi.

Sayılarla otomobil fabrikası

       Otomobil fabrikası 1 milyon 600 bin metrekare arazi üzerine, 150 bin metrekarelik kapalı alana yayılacak. Fabrikada 110 bin adet yeni ürün, 40 bin hafif ticari vasıta ve 10 bin adet de ağır ticari vasıta olmak üzere yılda 160 bin araç üretilecek. Bunların 118 bini ihraç edilecek. Bu tesislerde tasarımı yapılacak yeni ürünün yüzde 95'i ticari araçların ise yüzde 25'i dünyaya pazarlanacak ve yılda 1 milyar dolarlık ihracat girdisi sağlanacak. Böylece bu fabrika Türkiye'de bugüne kadar firmanın tek başına gerçekleştirdiği ihracatın üç katını gerçekleştirecek.
       Fabrikada deneme üretimi 1 Ocak 2000 yılında, hafif ticari vasıta üretimi 1 Nisan 2000'de ve yeni ürün ihracatı ise 1 Ağustos 2001 tarihinde başlayacak.
       Fabrikada 2 bini yeni istihdam olmak üzere toplam 4 bin kişi çalışacak. Yan sanayiyle birlikte yaklaşık 20 bin kişiye iş sağlanacak. Fabrikada üretimde 130 robot kullanılacak. Fabrikada 2000'li yılların teknolojisi kullanarak çevreye zarar vermeyecek.

"Vazgeçmeyi hiç düşünmedik"

       KOÇ Holding Yönetim Kurulu Başkanı Rahmi Koç, Ford Otosan fabrikası ile ilgili son bir aydır yaşadıkları gelişmelerden zaman zaman endişe duyduklarını ancak yatırımdan vazgeçmeyi hiç düşünmediklerini ifade etti. Koç, bu süreci şöyle anlattı; "Bizim en büyük endişemiz zaman kaybetmekti. Türkiye'de her türlü problemi çözebiliyorsunuz ama hukuki sorunları çözmek yıllarınızı alabiliyor. Danıştay'ın aldığı yürütmeyi durdurma kararı ile moralimiz bozuldu. Çünkü mesele bu kadar çabuk çözümlenmeyebilirdi ve bizim vaktimiz yoktu. Başka arsa arayışına girdik. Gecikme olması taktirde ne gibi önlemler alacağımızın planını yaptık. Ama hiç vazgeçmeyi düşünmedik."
       Koç, Ford Otosan 2000 fabrikasının 2002 yılında ihracata başlamasını hedeflediklerini söyledi. Fabrikada en kaliteli malı en ucuza üreteceklerini vurgulayan Koç, kendi yan sanayimizi oluşturacağız ve bu firmalara teknoloji aktaracaklarını anlattı.
       Bilindiği gibi fabrikada, yanlızca Türkiye'de üretilmez üzere bir araç geliştirilecek. Koç, çok fonksiyonlu nitelikteki bu aracın tasarım çalışmalarının Amerika'da yapıldığını, prototipinin hazır olduğunu açıkladı. Fabrikada üretilecek bir başka hafif ticari araç da, İngiltere'de piyasa sürüldükten 6 ay sonra, Türkiye'de üretilmeye başlanacak.

ÇED Raporu

       Rahmi Koç, ayrıca fabrikanın bulunduğu çevreye uygunluğunu saptanması için 16 ayrı kuruluşun imzasını bekleyen Çevre Etüd Raporu'nun henüz sonuçlanmadığını ama olumlu olacağını belirterek "Elimizdeki veriler müspet. Çevre Bakanı sayın İmren Aykut da sonucun olumlu olacağını tahmin ediyor. Aksi halde zaten yatırımı durdururuz. Ve bu bizde büyük hayal kırıklığı yaratır" dedi.
       Ford Motor Company Başkan Yardımcısı Wayne Booker da, Ford olarak Türkiye'de yatırım yapmakla isabetli bir karar aldıkları inancını taşıdıklarını söyledi.
       Booker, otomobil ve komyon üretmekten daha fazlası için burada olduklarını belirterek "Ford Türkiye'den bulunmaktan çok memnundur. Eğer hükümetten olağanüstü yardım ve destek almamış olsaydık, bugün bu töreni gerçekleştirmemiz mümkün olmazdı. Özellikle Başbakan Yılmaz'dan aldığımız teminatla yürüdük ve bugüne geldik" diye konuştu.

İzlenimler

       * Gölcük'e bağlı Yeniköy beldesinde, toplam bin 600 dönümlük arazi üzerine kurulacak olan fabrikanın temel atma törenine, Cumhurbaşkanı Demirel ve Başbakan Yılmaz'ın yanısıra, Berna Yılmaz, Devlet Bakanları İsmet Sezgin, Yalım Erez, Cavit Kavak, Necdet Menzir, Koç Ailesi, Ford Motor Company Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Wayne Booker katıldı.
       * Aşırı hava sıcaklığına rağmen Gölcük halkıdan yüzlerce kişi, töreni baştan sona coşkuyla izledi.
       * Yatırıma karşı çıkan çevrecilerin tepki gösterebileceği gerekçesiyle tören, olağanüstü geniş güvenlik önlemleri altında gerçekleşti.
       * Halkın arasında bazı kimselerin birbirinden çok farklı tepkileri dikkat çekti. Örneğin, birisi uzun zamandır yatırımın aleyhine yayın yapan Akit Gazetesi'nin manşetinde "Peşkeşe Devlet Töreni" ifadesi kullanılan dünkü sayısını basına gösterirken, diğer yanda başına Ford şapkası giyen türbanlı bir kadın, konuşmaları coşkuyla alkışlıyordu.
       * İzmit Büyükşehir Belediye Başkanı Sefa Sirmen'in konuşması büyük alkış topladı. Sirmen, Koç Grubu'ndan fabrikanın vergilerinin Kocaeli'nde yatırılmasını ve işçinin Kocaeli'nden alınmasını istedi. Sirmen, "Araziyi bedelsiz aldılar ama bedelini iki katı ödeyecekler" diye konuştu.
       * SEKA arazisinin Ford Otosan'a tahsis etmesi nedeniyle hakkında gensoru önergesi açılan Başbakan Yılmaz, konuşmasında son derece sert bir üslup kullandı ve daha çok çevrecilere yüklendi. "Bazı geri kalmış zihniyetler çevre bahanesiyle Türkiye'yi geri bıraktırmaya çalışıyorlar. Ama biz kuru gürültüye pabuç bırakmayız. Biz çevreyi onlardan daha çok düşünürüz" diyen Yılmaz'a Cumhurbaşkanı'ndan ince bir eleştiri geldi. Cumhurbaşkanı Demirel, demokrasini olduğu yerde herkesin doğru ya da yanlış konuşma hakkı olduğunu belirterek "Hükümetin herkesi dinlemesi, kızmadan, gücenmeden cevap vermesi ve sonra da herkesin işine gitmesi gerekir" dedi.