3 Haziran 2000 Cumartesi 
 ANA SAYFA
 SİYASET
 HABER
 EKONOMİ
 DÜNYA
 SANAT
   SİNEMA
   KİTAP
   MÜZİK
 EĞİTİM
 YAŞAM
 SPOR
 YAZARLAR
 ENTELLEKTÜEL B.
 OKUR TEMSİLCİSİ
 ÇİZERLER
 KENT HABERLERİ
 SAĞLIK
 ÇEVRE
 MAGAZİN
 OTOMOBİL
 ASTROLOJİ
 İNTER EKRAN
 HAVA DURUMU
 VİTRİN
 TEKNOLOJİ
 İŞ YAŞAMI
 TURİZM
 PAZAR SOHBETİ
 E-POSTA
 ARŞİV
 KÜNYE
 TÜRKÇE KARAKTER
 REKLAM TARİFESİ
 YARDIM SAYFASI
“Zeugma" hakkında bazı bakış açıları...

Web’de Kültür Sanat / Avniye Tansuğ


       Lüksemburg’daki, “Institut Superior de Technologieönin Elektrik Mühendisliği Bölümü, arkeoloji ile teknolojiyi “Zeugma" projesinde buluşturmuş: http://www.ist.lu/ele/html/department/zeugma/home.html. Bu siteye girince, -üstelik hiçbir şey ödemeden ulaşabileceğiniz bu bilgi ve belge zenginliği karşısında neler hissedeceğinizi çok merak ediyorum. Bendeki etki, önce biraz mahcubiyet, -Biz niye böylesini yapmıyoruz?- sonra da eski bir paranoyanın depreşmesi biçimde oluyor: “Şu kültür mirasını biz gereğince korumayacaksak, acep bu işi başka birileri mi üstlenecek"?!
       Lüksemburglu 1990’dan bu yana yapılan çalışmaların ayrıntılı raporlarını, haritaları, fotoğrafları hem de bilgisayarınıza kolayca indirebilmeniz için farklı formatlarda kaydedip, sessiz sedasız siteye yüklemişler. Çok da alçakgönüllüler. Zeugma konusunda yararlı ve ayrıntılı içerik için başka bir adres gösterip; “Bir de Western Australia Üniversitesi’nden Arkeolog Prof. Dr. David Kennedy’nin sitesine bakın" diyorlar. Ben de öyle yapıyorum...
       “Fırat’ta çifte trajedi"
       www.arts.uwa.edu.au/Classics/archeology/Z2.html bağlantısı ile ulaşılan bu sitede bizi trajik bir karşılama bekliyor. Zeugma’nın konumunu gösteren bir Türkiye haritası ile açılan sayfanın başında, bundan on yıl önce Samsat’ın sular altında kalışı anlatılıp, Zeugma kasdedilerek, “bir ikincisinin de yolda" olduğu belirtiliyor. Sonra, 15 Mayıs 2000’de eklenen yenilemeyi tıklıyor, ve “Fırat’ta Çifte Trajedi" başlıklı makale ile yüzyüze kalıyorsunuz. “Eyvah" diyorsunuz. “Şimdi kimbilir burada nelerle karşılaşacağız"...
       Oysa, yazısına, Gaziantep’te yaşayan, dostu Ayfer Tuzcu Ünsal’ın Zeugma izlenimlerine bir gönderme yaparak başlayan David Kennedy, konuya bambaşka bir açıdan yaklaşıyor. Zeugma’ya Avustralya’dan kaynak bulmak için güçlü bir tanıtım çalışmasına kalkışmakla birlikte, sonunda kendisinin de geri çekilmek zorunda kaldığını esefle itiraf ediyor. The New York Times (7 Mayıs 2000) ve The Telegraph (11 Mayıs 2000) gazetelerinde yayınlanan, “Türkiye’nin yurtdışına kaçırılan kültür mirasını geri isterken, elindekini -Zeugma- göz göre göre tahrip ettiği" yollu haberleri anlamsız bulduğunu söylüyor. Prof. Kennedy, ABD, İngiltere, Fransa ve Almanya’nın da içinde bulunduğu Batılı ülkeler ve yükselen çığlıkları hakkında şöyle diyor: “Onlar en azından 12 yıl öncesinden beri, burada ne olup bittiğini çok iyi biliyorlardı. Bir iki onurlu istisna dışında, hiç bir şey yapmadılar... Ayrıca baraj projelerine karışan Batılı şirketler, aracılar, hükümetler ve onların finansörleri bugüne kadar neredeydi? Onlar, eğer bir Batı ülkesinde olsaydı, gayet ayrıntılı ve geniş kapsamlı araştırma, gerekliyse kazı ve koruma çalışmaları yapılmadan hayata geçirilmeyecek böyle bir projenin Türkiye’de uygulanmasına nasıl kayıtsız kalabildiler? Nasıl, böyle bir konuyu Kültür Bakanlığı’nın ya da herhangi bir yabancı kuruluşun sınırlı bütçesine terk edebildiler?"
       Bölgede üç yılını araştırma ile geçiren, Kültür Bakanlığı’nın, civar il ve ilçelerdeki yerel yöneticilerin, Türk arkeologların Zeugma konusunda ellerinden geleni yapmak için çırpındıklarına tanıklık eden David Kennedy, “Trajedinin bu perdesinde, elbette zanlılar çok, ama listenin başındaki asla Türkiye olamaz" diyor.
       Bir de Çekül Vakfı Başkanı Prof. Dr. Metin Sözen’e soruyorum son durumu... Metin Hoca, “Bu artık bir ders olmalıdır" diyor. Kurtarma çalışmalarına dünyanın her yerinden destek teklifleri geldiğini belirten Gaziantep Valisi’nden ve yerel sorumlulardan nisbeten iyi haberler almakla birlikte, doğal ve kültürel varlıklara öncelik tanıyan ülke/bölge planlarına önce devletin gönül vermesi gerektiğini, kimsenin ülke kültürünü bu kadar riske sokmaya hakkı olmadığını ekliyor...
       “Haydi, bir iki keyifli adresle kapatalım bari" diyorum... Biri, “Zeugmaönın sözcük anlamını ararken bulduğum bir “Retorik" sitesi: http://humanities.byu.edu/rhetoric/zeugma.htm . Diğerleri Ayfer Tuzcu Ünsal ile ilgili. www.paulawolfert.com ve http://www.superonline.com/gurme. Sonuncu adreste Ayfer Hanım’ın kendi kaleminden Kayseri mutfağı anlatılıyor... Ve Türkiye’de hayat böyle devam ediyor...




© 2000 Milliyet