31 Temmuz 2000 Pazartesi 
 ANA SAYFA
 SİYASET
 HABER
 EKONOMİ
 DÜNYA
 SANAT
 EĞİTİM
 YAŞAM
 SPOR
 YAZARLAR
 ENTELLEKTÜEL B.
 OKUR TEMSİLCİSİ
 ÇİZERLER
 SAĞLIK
 MAGAZİN
 OTOMOBİL
 ASTROLOJİ
 İNTER EKRAN
 HAVA DURUMU
 VİTRİN
 TEKNOLOJİ
 İŞ YAŞAMI
 PAZAR SOHBETİ
 MİLLİYET 50. YIL
 E-POSTA
 ARŞİV
 KÜNYE
 TÜRKÇE KARAKTER
 REKLAM TARİFESİ
 YARDIM SAYFASI
BATI SAMOA

İNSAN HAKLARININ İKTİDARDA OLDUĞU ÜLKE

Batı Samoa / NAZIM ALPMAN


yas01.jpg        Milliyet 2000’in Pazar günkü sayısında Batı Samoa mahreçli yazı yayımlanınca haliyle akıllara şu soru geldi:
       “Bu Batı Samoa da neresi? Ne enlemi ne boylamı belli... Haritası yok mu?"
       Var tabii... Önce gidiş yolları hakkında kısa bilgi vereyim:
       Batı Samoa’ya en kestirme yol İstanbul - Dubai - Kuala Lumpur (Malezya) - Okland (Yeni Zelanda) ve Apia (Batı Samoa) etaplarından oluşan Doğu rotası...
       Eğer uçak kalkışlarında gecikme olmazsa toplam 36 saatte “şıp" diye Batı Samoa’da olabiliyorsunuz.
       İkinci yol ise İstanbul - Frankfurt - New York - Los Angeles - Tonga ve Apia güzergahını izliyor. İkinci seçimde yolunuz 42 saat sürüyor.

       Dünyanın arkası...
yas011.jpg        Ben ve yol arkadaşlarım “kısa" yolu seçip “Doğu Rotası" üzerinden hareket ediyoruz. Dört saatte vardığımız Dubai’de iki saat dinlenme molası alıyoruz. Ardından yedi saatlik Malezya’nın Başkenti Kuala Lumpur (KL) uçuşu başlıyor. KL’de altı saatlik bayıltıcı bir bekleme süremiz var. Sabreden derviş Okland’a gidermiş. Biz de bekliyoruz ve Yeni Zelanda’nın başkentine doğru 11 saat uçuyoruz. Okland’a inince elimizi çabuk tutmamız gerekiyor. Bir saat sonra son ve sahiden kısa etabımız başlıyor. Okland - Apia arası sadece dört saat!

       Herkese seçme hakkı
       İstanbul’dan cuma gecesi çıkıyoruz. Okland’a vardığımızda pazar oluyor. Aynı gün dört saat daha Doğu’ya doğru uçunca Apia’ya indiğimizde cumartesi’ye geliyoruz. Uçuş sırasında “Uluslararası Zaman Cizgisiöni tersine geçtiğimiz için “Batı Samoa’da bugün artık dündür" vaziyeti hasıl oluyor.
       Batı Samoa Güney Pasifik’te bağımsızlığını ilk kazanan ülke onurunu taşıyor. 1 Ocak 1962’de Yeni Zelanda vesayetinden kurtulan Batı Samoa’da uzun yıllar İngiltere, Almanya, ABD arasında “parsellenecek arsa" gibi görüldü. 1847’de İngiltere, 1853’te ABD ve 1861’da Almanya Samoa’ya konsolos atadı.
       1899’da yapılan Berlin Anlaşması’yla Adalar İngiltere, ABD ve Almanya arasında paylaşıldı. Almanya’ya Batı Samoa düştü. Ama Samoalılar yumuşak iklimin rehavetinden kurtulup, 1908’de Pule Mauları direniş hareketi örgütlediler. Bağımsızlık mücadelesi, Almanya, İngiltere, ABD ve en sonunda Yeni Zelanda’ya karşı sürdü. Sonunda da başarıya ulaştı.
       Batı Samoa’da bugün çok partili monarşik bir sistem var. Herkesin seçme hakkı var. Ancak seçilme hakkı “Matai" (Aşiret reisleri) için mevcut. Yani bizim için “tanıdık" bir sisteme benziyor!

       İnsan hakları iktidarda
yas012.jpg        Ancak Batı Samoa’nın bize hiç benzemeyen bir yanı da bulunuyor. Ülkenin ilk siyasi partisi olan HRPP (İnsan Hakları Koruma Partisi) 1979’da kuruldu. 1981’de İşçi Partisi, 1984’te Tek Samoa Partisi ve 1985’te Hıristiyan Demokrat Parti siyasi hayatlarına başladı.
       Bugün parlamentoda İnsan Haklarını Partisi 31, Hristiyan Demokrat Parti ise 16 milletvekiline sahip. Yani Batı Samoa’da insan hakları iktidarda!
       Apia Havaalanı’ndan bindiğimiz taksinin şoförü emekli boksör Taav’a soruyorum:
       “İnsan hakları iktidarda olunca, ülkede insan haklarını kim ihlal ediyor?"
       “Kuralları kendileri koyuyor, kendileri bozuyor. Ama bizde pek fazla insan hakları ihlali olmaz. Hapishanelerimiz boştur!"
       Batı Samoa’nın gençleri vücut geliştirme salonlarından çıkmış gibi... İlkel katamaranlarda kol, omuz, kanat, güğüs komple pansiyon vücut geliştiriliyor. Spor dönemi bitince inanılmaz göbekler ortaya çıkıyor. Kadınlar da onlardan aşağı kalmıyor. Ancak her iki cins de son derece kıvrak dans ediyor.

       Samoa’da bir de üçüncü cins var!
       Örneğin bir aile istikrarlı biçimde erkek çocuk sahibi oluyor. Dört, beş, altı... Kızdan umut kesiliyor. O zaman postaya da ara veriliyor. Son erkek çocuk kız gibi yetiştiriliyor. Kulakta küpeler, elde ojeler... Evde kızın yapacağı işler de ona kalıyor.
       Bu kadınsı yetiştirme tarzı onu tam bir “nonoş" haline getiriyor. Ancak asla toplumda itibar kaybına neden olmuyor. Hatta, kendi cinsinden özveride bulunduğu için hem aile hem de toplum tarafından el üstünde tutuluyorlar. İşyerlerinde vitrinler onlara tahsis ediliyor. Lokantada şef garson, barda barmen olabiliyorlar.
       Adalıların bu hoşgörüsü turizme olumlu yansımış. Bizim kaldığımız tesiste balayına çıkmış Amerikalı, Alman ve Yeni Zelandalı dört eşcinsel çift vardı.

       Erkekler etekli
       Bir gece Upolu Adası’nda (Batı Samoa’nın büyük adası) Salani Sörf Resort adlı tesiste yemek yiyeceğiz. Yine üçüncü cinsten bir Samoalı şef garson bize hizmet ediyor. Yardımcısı da güzel bir Samoa kızı. Gençler, kızla ilgileniyor. Bu sırada gözler tesisin neredeyse anayasası olan uyarı levhasına takılıyor:
       1) Salani Sörf Resort’ta evli olmayanlar kalamaz.
       2) Köyün genç kızlarıyla flört etmek onunla evlenmenizi zorunlu hale getirir.
       Garson kızın çevresinde kimseler kalmıyor.
       Bu sayfadaki fotoğraflardan gördüğünüz üzere Samoa’da erkekler etek giyiyor. Bellerine peştemal gibi bağlanan kumaşın adı Lava Lava... Kısaca “lava" da deniliyor. Renklileri sokaklarda, koyu renk düz kumaşlardan yapılanları ise resmi dairelerde giyiliyor.
       Batı Samoa’nın Başbakanı Tuilaepa Sailele de ceket kravatlı üstyapısının altını lava ile destekliyordu. Bakanları da aynen onun gibi giyiniyor.

       Cennet kadar uzak
       Batı Samoa’da yerel dil (Samoaca) yanında son derece yaygın biçimde İngilizce konuşuluyor. İngilizce bilmeyene rastlamadık. İnsanları son derece sıcak. Bir lokalde evli bir kadınla dans ederseniz eşi size teşekkür bile ediyor. Batı Samoa’da “uygar" Batı ülkelerinden gelenlerin de alacağı dersler vardı. Bir akşam toplu olarak danslı bir bara giriyorduk. Kapıdaki görevli bizleri durdurdu ve kibar biçimde uyardı:
       “Gömleğinizin önünü en az iki düğme ilikler misiniz?"
       Biraz sonra pistte bir elinde bira diğer elinde sigarayla dans eden Avrupalı bir arkadaşa da şöyle dediler: “Sigara ile dans etmeyin, bir başkasına zarar verebilirsiniz!"
       Samoa sahici bir cennete benziyor. Ancak yolu cennet kadar uzak ve zahmetli... Çilesini çeken cennete gider. Biz sıramızı savdık, darısı sizin başınıza.

© 2000 Milliyet