10 Kasım 2002 Pazar


BİZE ULAŞIN



HABER İNDEKSİ



ARŞiV



YARDIM



KÜNYE



·  SON DAKİKA  
·  ANA SAYFA  
·  GÜNCEL  
·  SİYASET  
·  EKONOMİ  
·  YAZARLAR  
·  SPOR  
·  DÜNYA  
·  YAŞAM  
·  MAGAZİN  
·  SAĞLIK  
·  KADIN & MODA  
·  ASTROLOJİ  
·  OTOMOBİL  
·  ÇİZERLER  
·  BİLİM & TEKNİK  
·  TV'DE BUGÜN  
·  İŞ YAŞAMI  
·  OMBUDSMAN  
·  HAVA DURUMU  
·  CUMARTESİ  
·  PAZAR  
·  KÜLTÜR & SANAT  
·  SERİ İLAN  

 


BELGELER

AB- KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİ
KOPENHAG KRİTERLERİ



Bayar’dan Menderes’e: Başbakan sensin

Demokrat Parti’nin seçim zaferinden sonra Cumhurbaşkanı ve Başbakanlık için yoğun kulis başladı. Bayar, Cumhurbaşkanı oldu. Başbakan olarak Köprülü‘nün adı geçmesine karşın Bayar, görevi kendisini tebrik için Köşk’e çıkan Menderes’e verdi

     52 yıl öncesi gibi - 2
Yılmaz ÇETİNER


     Demokrat Parti’nin 4 kurucusundan biri olan Refik Koraltan, 15 Mayıs günü arkadaşlarına gür sesiyle "Bu bir beyaz ihtilaldir" diyordu. 27 yıllık CHP iktidarı ile 12 yıllık Milli Şef İsmet İnönü yıkılıp gitmişti! İnanamıyorlardı olup bitenlere! Yıllardır hayal ettikleri iktidar nihayet ellerine geçmişti. Yalnız Celal Bayar fevkalade soğukkanlıydı, ihtiyatlıydı, o deneyimleriyle işin prosedürünü biliyordu. Ne de olsa Atatürk’ün çırağıydı Bayar, bakanlık, başbakanlık yapmıştı.
     
     Taşkınlığa izin vermedi
     Adnan Menderes, Fuat Köprülü, Refik Koraltan, Bayar’ın ağzının içine bakıyorlardı. Onlar da Atatürk döneminde CHP milletvekilliği yapmışlardı. Asıl acil ve önemli olan Anadolu’da adeta bayram yapan halkı yatıştırmak, taşkınlığa meydan vermemekti. Yıllardır hep CHP’li muhtarlardan, ilçe başkanlarından şikâyetçiydi halk. Jandarmadan yılmıştı. Bayar önce bu gibi hareketleri durduracak bir tamim yayımladı. DP Genel Merkezi’nin duruma hâkim olmasını sağladı.
     
     Bayar nasıl seçildi?
     Bürokrasi korku içinde bekleşiyordu. Acaba yerimden olacak mıyım endişesi memurlar arasında panik yaratmıştı. Hatta orduda bile önemli değişiklikler yapılacağı söylentileri; cumhurbaşkanının, başbakanın kim olacağını bilmemek herkesin huzurunu kaçırıyordu.
     Cumhurbaşkanı kim olacak? Beyaz ihtilalin isimleri tek tek ortaya atılıyor, tahminler yürütülüyordu.
     Ali Fuat Paşa (Cebesoy)... Atatürk’ün en yakın arkadaşlarından biriydi. İnönü ona itibarını iade ettirmiş, CHP de milletvekili yapmıştı. Ama sonra Paşa Demokrat Parti’ye katılmıştı bir olaya küserek. Şimdi Cumhurbaşkanlığı’na adaylığından bahsediliyordu. Demokrat parti yöneticileri ise sivil bir cumhurbaşkanı olsun düşüncesindeydi. Bu kez eski Yargıtay Başkanı Halil Özyörük adı ortaya atıldı. O da tutmadı. Atatürk’ün ölümü üzerine kritik cumhurbaşkanlığı seçimini sükûnetle, itidalle adil bir şekilde yaptıran İnönü’nün seçilmesini sağlayan Celal Bayar üzerinde tam bir mutabakat vardı.
     Bu arada Meclis koridorlarında "merdiven altı"nda, Ankara Palas’ın salonlarında yoğun bir kulis faaliyeti başlamıştı. İstanbul’dan zaferle dönen Dr. Mükerrem Sarol, Hüsnü Yaman, Celal Fuat Türkgeldi, Firuzan Tekil Ankara Palas’ı karargâh yapmışlardı. Asıl büyük kulis faaliyeti oradaydı! İstanbullular ilk kez milletvekili oluyorlardı ama Anadolu’dan gelenler onlara büyük saygı gösteriyorlardı. Sarol ve arkadaşları popülerdi. Gazetelerde konuşmaları sık sık yer alıyordu.
     Mükerrem Sarol "Cumhurbaşkanı Celal Bayar olmalı" diyordu, arkadaşları da ona uyuyorlardı. Ya Fuat Köprülü n’olacak? İki kurucu lider arasında şanslar gidip geliyordu. Menderes ise herkes tarafından seviliyordu. E peki Menderes başbakan olursa Köprülü Hoca darılmaz mıydı?
     Yoğun kulis faaliyetlerinden sonra DP Genel Yönetim Kurulu Celal Bayar’ın başkanlığında toplandı. Mükerrem Sarol ve arkadaşları bir önerge verdiler başkanlık divanına. Gruba, Celal Bayar’ın cumhurbaşkanı adaylığını teklif ediyorlardı.
     Bayar bir göz attı gelen kâğıda:
     - Doktor Mükerrem Sarol ve arkadaşlarının bir takrirleri var, okutuyorum, dedi ve okuttu.
     Hemen eller kalktı söz almak için. Bayar, "Şahsımla ilgilidir, bu nedenle müzakereye koymayacağım, reylerinize arz ediyorum. Kabul edenler... etmeyenler... kabul edilmiştir efendim..."
     Alkış tufanı Meclis’in duvarlarını zorluyordu. Türkiye’nin ilk sivil cumhurbaşkanının kim olacağı artık belli olmuştu.
     
     Meclis Başkanı kim olsun?
     Peki Meclis Başkanı kim olacak? Refik Koraltan ile parti yönetim kurulundan Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu bu göreve gönül vermişlerdi. Yine müthiş bir kulis faaliyeti görülüyordu. Egeli vekillerin Ankara’ya gelmeden karar aldıkları, Bayar’ı cumhurbaşkanı, Fevzi Lütfi Karaosmanoğlu’nu Meclis başkanı, Adnan Menderes’i ise parti başkanı ve başbakan görmek istedikleri söyleniyordu. Öte yandan bazı çevrelerde, Fuat Köprülü’nün bilim hayatında uluslararası üne sahip bir profesör olduğu, Atatürk’ün onu CHP’ye soktuğu, milletvekili yaptığı ileriye sürülüyor, başbakanlığa uygun olacağı konuşuluyordu.
     
Menderes-Köprülü çekişmesi
     15 - 16 Mayıs günlerinden birinde tenha bir saatte Menderes, Köprülü ve birkaç arkadaşı kim başbakan olacak, kim bakan seçilecek, isimler üzerinde yüksek sesle tartışarak çalışırlarken grup odasının kapısı açıldı, Celal Bayar girdi içeriye:
     - Hayrola pek dalmışsınız, ne yapıyorsunuz bu kadar hararetle diye sordu. Menderes gülerek:
     - Hükümeti kurmaya çalışıyoruz, dedi.
     - Ben de katılabilir miyim?
     - Estağfurullah buyurun efendim, isimler listesi şu!
     Celal Bayar bu kâğıtlara bakarak sordu:
     - E peki cumhurbaşkanı kim oluyor?
     - Siz oluyorsunuz efendim.
     - Ya başbakan?
     - Fuat Köprülü Hocamız efendim.
     - Ya siz ne oluyorsunuz?
     - Ben başbakan yardımcısı oluyorum efendim.
     Celal Bayar hiç ses çıkarmadan gitti.
     Adnan Menderes, Fuat Köprülü ve arkadaşları devam ettiler çalışmalarına. Birçok bakanlığın dağıtımında anlaşıyorlardı da, Dışişleri Bakanlığı’na bir türlü münasip bir isim bulamıyorlardı. Köprülü hangi adayı söylese Menderes bakanlık için gerekli nitelikleri haiz olmadığını ileriye sürüyordu.
     
     Menderes kıpkırmızı oldu
     Fuat Köprülü Adnan Menderes’e:
     - Öyleyse sen Dışişleri bakanı ol, dedi.
     Menderes yine itiraz etti:
     - Hayır ben senin yardımcın olacağım.
     Adnan Menderes’in yıllar sonra anlattığına göre. Celal Bayar’ın Cumhurbaşkanı seçilmesinden bir gün sonra, Menderes tebrik etmek için Köşk’e çıktı. Bu arada Fuat Köprülü’nün başbakan atanması için ricasını söyleyecekti.
     Bayar, Adnan Menderes’in kendisini tebrik etmesinden hemen sonra konuşmasını keserek:
     - Ne söyleyeceğini biliyorum, dedi. Başbakan sensin!
     Menderes şaşırdı, kıpkırmızı oldu, teşekkür etti. Bayar ellerini ovuşturarak devam etti konuşmasına:
     - Demokrat Parti Genel Başkanı da sen olacaksın. Fuat Köprülü arkadaşımız Dışişleri Bakanı olacak.
     10 yıl Türkiye’yi yönetecek olan Demokrat Parti’nin üst yönetimi belli olmuştu. Ama öte yandan bakanlık yarışı başlamıştı tüm hızıyla. Dargınlıklar, küsmeler, kavgalar, bölünmeler, ortalara dökülmeye başlamıştı yavaş yavaş. Kimler bakan olacak, kimler koltuğa oturacaktı? Aynı kavga hâlâ devam etmiyor mu?
     



 SİYASET


Başbakan olamazsa bakan yapalım
Bayar’dan Menderes’e: Başbakan sensin
‘Jet Fadıl’ yargıya teslim edilecek
Kongreden önce istifa etmeyecek
Erdoğan’ın dış gezi programı karıştı!..
Yüzsüzlüğün adı: Fadıl Akgündüz...
Seçimlerin kesin sonuçları açıklandı
AKP: Meclis’te zırhını kaldırırız...
Kısa... kısa...


 SAYFA BAŞI 




© 2002 Milliyet