06 Ocak 2004 Salı
 
 
 BİZE ULAŞIN | ARŞiV | KÜNYE | HABER İNDEKSİ |  SIK KULLANILANLARA EKLE |  AÇILIŞ SAYFASI YAP  
  ·  SON DAKİKA       
  ·  ANA SAYFA    
  ·  GÜNCEL         
  ·  SİYASET         
  ·  EKONOMİ         
  ·  YAZARLAR         
  ·  SPOR         
  ·  DÜNYA         
  ·  YAŞAM         
  ·  MAGAZİN         
  ·  SAĞLIK         
  ·  KADIN & MODA         
  ·  ASTROLOJİ         
  ·  OTOMOBİL         
  ·  ÇİZERLER         
  ·  BİLİM & TEKNİK         
  ·  TV'DE BUGÜN         
  ·  İŞ YAŞAMI         
  ·  OMBUDSMAN         
  ·  HAVA DURUMU         
  ·  CUMARTESİ         
  ·  PAZAR         
  ·  BUSINESS   
  ·  POPULER KÜLTÜR   
  ·  EGE   



   
Enflasyon başka pahalılık başka

       
    Enflasyon düşüyor. Çok kimse enflasyonun düşmesini beklemediğinden, yanlış anlamalar ortaya çıkıyor.
    Önce bu yanlış anlamaları düzelteyim:
    - Enflasyonun düşmesi demek, fiyatların ucuzlaması demek değildir.
    - Enflasyon düşerken, bazıları için pahalılık artabilir.
    Şimdi de bunların ne olduğunu anlatayım:
    Enflasyon denilen şey ekonomideki parasal büyüklüğün, üretimden çok artması demektir.
    Basitleştireyim. Ekonomide 3 somun ekmek üretiliyor. Piyasadaki parasal büyüklük 3 lira. Bu durumda her bir somun 1 liraya satılır. Ekmek üretimi 3 iken, parasal büyüklük 6 liraya yükseltilir ise, 1 ekmek 2 lira olur. Ama ekmek üretimi 6'ya çıkar ve buna paralel olarak parasal büyüklük 6 liraya yükseltilir ise ekmek gene l liradan satılır. Bu enflasyonun kaba anlatımıdır.
    Fiyat artışı ile enflasyon aynı şey değildir. Enflasyon yok iken de belli mal ve hizmetlerin fiyatı artabilir. Enflasyon var iken belli mal ve hizmetlerin fiyatı enflasyon oranının üzerinde artabilir. Belli mallardaki fiyat artışı, üretim teknolojisine, maliyet değişimine, talebe göre oluşur.
    Enflasyon döneminde fiyatlar genel olarak artar. Ama bazı mal ve hizmetlerin fiyatı daha az, bazılarınınki daha çok artar.
    Enflasyon olmayan dönemlerde ise (fiyatlar genel olarak artmaz ama) belli mal ve hizmetlerin fiyatı artabilir.
    Enflasyonun düşmesi demek, fiyatların ucuzlaması demek değildir. Enflasyon düştü denilince, 100 liraya doldurulan market sepeti 90 liraya doldurulmaz. 100 liraya doldurulan market sepeti, bir ay sonra 110 liraya doldurulur iken, 105 liraya doldurulur. Düşen fiyat değildir. Düşen aylık fiyat artış oranıdır. Enflasyonda genel fiyat artışı devam eder. Ama azalarak devam eder.
    Gelelim "enflasyon düşerken pahalılığın artmasına".
    Pahalılık "kişinin gelir durumuna göre değişen" bir kavramdır.
    On iki aylık fiyat artış oranlarının ortalamasına göre 2003 yılında tüketici fiyatları yüzde 25.3 oranında arttı. Bu demektir ki, Ayşe Hanım Teyzem, 2002 yılında 100 liraya doldurduğu market sepetini 2003 yılında 125.3 liraya doldurdu.
    Eğer Ayşe Hanım Teyzem'in 2002 yılında 100 lira olan geliri 2003 yılında sadece 115 lira olmuş ise, Ayşe Hanım Teyzem için "hayat pahalılanmış" demektir. Çünkü geliri, mal ve hizmet fiyatlarındaki artış kadar artmamıştır. Geliri ile daha az mal ve hizmet alabilmektedir.
    Ali Rıza Bey Amcam'ın 2002 yılında 100 lira olan geliri 2003 yılında 150 lira olmuş ise, o pahalılıktan şikayet edemez. Sadece fiyat artışından şikayet eder. Çünkü onun geliri, maket sepetinin fiyatındaki artıştan daha fazla artmıştır. Onun için pahalılık yoktur. Fiyat artışı vardır.
    2003 yılında hükümetin toptan eşya fiyatlarındaki artış hedefi yüzde 17.4, tüketici fiyatlarındaki artış hedefi yüzde 20 idi.
    Kamuda ve özel sektörde birçok işveren 2003 yılı enflasyon hedefi olarak yüzde 17.4 oranını benimseyerek, çalışanların ücretlerine bu oranın altında üzerinde (yüzde 15 - 20 dolayında) zam yapmıştı.
    İşçi Memed kardeşimin ücreti de 2003 yılında 100 liradan 120 liraya yükseltilmişti. 2003 yılının 12 ayında tüketici fiyatları ortalama yüzde 25.3 oranında arttı. İşçi Memed kardeşim 100 liralık market sepetini 125.3 liraya doldurabildi. Bu nedenle İşci Memed kardeşim 2003 yılında enflasyonun düşmesinin keyfini alamadı. Onun için hayat 2003 yılında pahalılandı.
    2004 yılında da işçi Memed için benzer tehlike söz konusu. Çünkü ücret ayarlamaları hükümetin (aralık - aralık ayları, toptan eşya fiyatları artış oranı hedefi)ne göre yapılacak. Halbuki işçi Memed'i ilgilendiren yıllık ortalama tüketici fiyatları artış oranıdır. Bu oran, hükümetin açıkladığı hedefin devamlı üzerinde gerçekleşiyor. Ve de bu nedenle işçi Memed kardeşim pahalılıktan hep yakınıyor. Derdini de kimseye anlatamıyor.
   
    guras@milliyet.com.tr
   
   





Taha AKYOL
Suriye ve milliyetçilik

Melih AŞIK
Köşk davetleri...

Fikret BİLA
Görüşmeci Denktaş...

Hasan CEMAL
Uzak komşu!

Güneri CIVAOĞLU
Aile ağacında DNA

Can DÜNDAR
Bayhan, Erdoğan ve hayatın dayatması üzerine...

Abbas GÜÇLÜ
Şehit öğretmenlerin dramı (5)

Hurşit GÜNEŞ
2004 yılında riskler de var

Mehmet Y. YILMAZ
1967 Nisanı'nı bugün gibi hatırlıyorum...

Derya SAZAK
Enflasyon başarısı

Meral TAMER
"Karamehmet'i diğerleri de izleyecek"

Güngör URAS
Enflasyon başka pahalılık başka

M. Ali BİRAND
Nihayet karşılıklı doğru yolu bulduk