|
 |
|
|
İthalattaki artışın nedeni kur değil, canlı talep
Büyümenin üç etmeni var. Biri ihracat. Diğeri iç tüketim. Bir diğeri de yatırımlar. İhracat üç yıldır büyümenin motorunu oluşturuyor. Yatırımlar henüz olgunlaşmasa da, faiz ve enflasyon düştükçe o da canlanacak. Kaldı ki, yavaş yavaş canlanıyor da. İç tüketim de giderek hızlanıyor ve büyümeyi yükseltiyor.
Ancak, iç tüketim talebin bir fonksiyonu. Son bir yıldır da iç tüketimin hızla arttığı gözleniyor. Özellikle dayanıklı tüketim mallarında. Dayanıklı tüketim malları krediyle alınabildiği için bankaların tüketici kredi faizleri hızla düşünce, kredili alışveriş hızla artıyor. Ancak faizlerdeki düşüşün tek nedeni ekonomik değil. Aşırı rekabet halindeki bankaların faizleri kırıp, peynir ekmek gibi kredi dağıtması da önemli.
Otomotivde, bir ölçüde de konutta, bu eğilim açıkça gözleniyor. Şu ara otomotiv satışları patlamış durumda. Yılın ilk üç ayında toplam yüz bine yakın, mart ve nisan aylarında da 90 binden fazla araba satıldı. Çünkü her dört arabadan üçü krediyle alınıyor.
Aşağıdaki ilk tabloda ithalat rakamları gözleniyor. İki ayda artışın yüzde 40'a yaklaşması da kaygı yaratıyor.
Oysa ithalatta en büyük artış (yüzde 91) tüketim mallarında. Sermaye mallarında yüzde 40'a varan bir değişim gözlense de, tüketim malları ithalatının toplam içinde yüzde 13'e varması dikkat çekiyor. Bu, yıl sonu itibariyle 10 milyar dolar demek. Oysa ithalat bu denli hızla artmasa ve genel artış kadar artsa, yıl sonunda tüketim malları ithalatı 6 milyar dolarda kalır. Dış açık da sorun olmaktan çıkar.
İkinci tabloda ise şubat ayında ihracat miktarının geçen yılın aynı ayına göre yüzde 9,8 arttığı gözleniyor. Ancak ihracat mallarında yüzde 13'lük bir artış var. Bu büyük ölçüde pariteden kaynaklanıyor olabilir. Yüzde 24'e yakın da artış elde edilmiş. Yani daha az malla daha çok para kazanılmış. İthalata gelince, işte burada durum dikkat çekiyor; ithal edilen mal, miktar olarak yüzde 39 daha fazla. Ve dünyada bu mallarda fiyat artışı ise sınırlı: yüzde 5'den az. Tabii ithalatın içinde euro cinsinden mallar da var.
Önemli olan gerçek şu ki; gerek düşük faizler, gerek yüksek iç talep nedeniyle ithalat artıyor. Yapılması gereken de iç talebin hızlı büyümesini sıkı para ve maliye politikasıyla denetlemek. Öte yandan, tüketici kredi maliyetlerinin aşırı düşüklüğü karşısında bunları vergilendirmek gerekiyor. Çünkü son bir yılda artış yüzde 400! Hükümet, geç de olsa, bunu anlamış görünüyor ve gerekeni yapıyor. Ancak uygulama ne kadar gecikirse, etkisi de o denli sınırlı kalacak.
| İTHALAT | | Ocak-Şubat 2003 Değer | Ocak-Şubat 2003 (%) | Ocak-Şubat 2004 Değer | Ocak-Şubat 2004 (%) | Değişim (%) | | Genel toplam | 8 484 161 | 100,0 | 11 843 452 | 100,0 | 39,6 | | 1. Sermaye (yatırım) malları | 1 043 383 | 12,3 | 1 720 398 | 14,5 | 64,9 | | 2. Ara (hammadde) malları | 6 585 664 | 77,6 | 8 548 386 | 72,2 | 29,8 | | 3. Tüketim malları | 797 954 | 9,4 | 1 522 585 | 12,9 | 90,8 | | 4. Diğerleri | 57 159 | 0,7 | 52 083 | 0,4 | -8,9 | |
| DEĞİŞİM ORANI (%) | | Dış ticaret indeksleri / Miktar / İhracat | Dış ticaret indeksleri / Miktar / İthalat | Dış ticaret indeksleri / Fiyat / İhracat | Dış ticaret indeksleri / Fiyat / İthalat | | Şubat | | Bir ay önceye göre | -17.8 | 3.2 | -0.1 | -1.1 | | Geçen yılın aynı ayına göre | 9.8 | 39.3 | 13.0 | 4.9 | | 2 aylık ortalamalara göre | 8.2 | 31.5 | 15.0 | 6.6 | | 12 aylık ortalamalara göre | 20.4 | 34.9 | 10.9 | 6.7 | |
hgunes@milliyet.com.tr
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Business
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
