|
 |
|
|
Yo Yo...
Kadın ne alafranga tüketen süs bebeği gibi, ne de fitne kuşkusu taşıyan ve o nedenle örtülü tutulan cinsiyet yüklü kimlikle tanınmalı... Profesör Göle'den satırlarla yazıya girişin nedeni, "Milliyet'te yayını başlayan 'Türban, Tesettür, Moda' dizisi ve pardösüden modaya resimaltıyla yansıtılan ünlü mankenlerin "tesettür defilesi" fotoğrafı...
Tanzimat'tan bu yana "kadının görüntüsüyle" modernleşmenin "yo yo" oyunu oynanıyor.
Tıpkı bir parmağa takılan ucu lastikli topun, bir aşağı bir yukarı dikey sarkaç hareketi gibi "gelgit"ler hâlâ yaşanmakta.
Hicap zaruret mi?
Arap ve İran İslam anlayışında kadına bakış şöyle:
"Örtü (hicap) sosyal zorunluktur. Kadının iffeti, göreceği tecavüzden uzak tutulduğu orandadır. Bu uzak kalma için örtünmekten daha güvenilir yol yoktur. Bakmak, fitne şüphesi doğurur ve şehveti tahrik eder. Şehvetle bakmak haram işlenmesine yol açar. Kadının elbisesi vücut hatları belli olacak şekilde bedene yapışık olursa bakmamak gerekir. Haramlık fitne korkusundandır."
Osmanlı döneminde, kadınların durumu giderek bu bağnazlık çerçevesine hapsedilmişti.
Oysa, İslam öncesi Türklükte, kadın erkek eşitti...
Ziya Gökalp'e göre...
Eski Türklerde "büyü" ve "din" güç dengesi kurmuştu. "Büyü" kadınların egemenlik alanıydı. Hatta Şamanlar, "büyü" kuvvetine sahip olduklarını göstermek için kadın giysileri giyer, saçlarını uzatır, seslerini inceltirlerdi. Eski Türkler tek karılıydı. Tesettür yoktu. Kadınlar hükümdar, elçi olabilirlerdi...
İslamın kabulü ile birlikte Arap ve İran etkisi, kadınları eve kapatmış, tesettüre sokmuştur ve Tanzimat'a hatta 1. Meşrutiyet'e kadar taassup daha da koyulaşmıştır... Ancak, kadının, daha Cumhuriyet öncesinde, modernliğe yönelmesi, haklarını almaya başlaması, Türklük kültüründeki kökler nedeniyle olabilir. "Büyünün" yerini "modernleşme" almıştır.
İki bildiri
Elbette kolay olmadı Atatürk'ün inkılaplarına zemin hazırlayan süreç.
Çok direnişler oldu.
Örneğin Eylül 1917'de İstanbul duvarlarına şu bildiri yapıştırılmıştı: "Son aylarda başkent sokaklarında utanç verici modalar görülmektedir. Tüm Müslüman kadınlar eteklerini uzatmaya, korse giymekten sakınmaya ve kalın çarşaf giymeye çağrılmaktadır. Bu emirnamenin buyruklarına uymak için iki gün mühlet tanınmıştır."
Ancak bu bildiri, Avrupaileşme akımının önünde duramamıştı. Tepkiler üzerine İstanbul sokaklarında duvarlara yeni bir emirname daha yaptırılmıştı.
"Genel Müdürlük, yaşlı, geri kafalı kadınların bir alt görevliyi kandırarak Müslüman kadınların eski modaya dönmelerini emreden bir duyuru yayımlatmış olmasından üzgündür. Bundan önceki emirnamenin geçersiz olduğu duyurulur."
Hürriyet hareketi ilerliyor
Tabii daha alınacak çok yol vardı.
Prenses Seniha Sultan, bir arkadaşına mektubunda şöyle yazıyordu:
"Küçük cariyem Fatma bir haber getirdi. Selim Bey'in hemşiresi, Divan-ı Harp tarafından yargılanarak 3 yıl hapse mahkûm edilmiş; sebebi de, Kapalıçarşı'da peçesini kaldırıp bir kadeh şarap içmekmiş... Ha ne diyordum? Evet, Hürriyet hareketi ilerliyor!"
.........
Atatürk, devrimleriyle, sadece kadının üstündekileri değil, beyninin içindekileri de değiştirdi.
Ama hâlâ "yo yo" oyunu sürüyor.
Acaba "tesettür defileleriyle" 2005 Türkiye'si "yo yo"nun neresinde?
Ancak, gene de Türkiye'nin zamanla bu konunun da sorun olmaktan çıkacağı çizgide olduğuna inanıyorum.
Not: Bu yazıda satırlar yansıttığım Profesör Nilüfer Göle'nin MODERN MAHREM adlı kitabı, sorunu derinliğine inceleyen yapıtlardan biri. Metis Yayınları 1991
g.civaoglu@milliyet.com.tr
|
|
|
 | Taha AKYOL | | Şiiler, Sünniler, Kürtler
IRAK'TA Sünniler seçimleri boykot etti, 14 mi... | |  | Melih AŞIK | | Milliyetçi anlayış
Çetin Altan, hafta sonunda Akşam gazetesinde... | |  | Fikret BİLA | | Ankara'nın iki beklentisi
Irak seçimleri tahmin edildiği gibi... Yeni I... | |  | Hasan CEMAL | | Oyun planı!
Hükümet iki konuda zaman kaybediyor. Biri Avr... | |  | Güneri CIVAOĞLU | | Yo Yo...
Kadın ne alafranga tüketen süs bebeği gibi, n... | |  | Can DÜNDAR | | Düş görmeye gitmek...
Avustralya'nın ünlü yeşil karıncaları, oba ço... | |  | Abbas GÜÇLÜ | | OKS başvuruları sona erdi ama...
Sınavla öğrenci alan ortaöğretim kurumları iç... | |  | Hurşit GÜNEŞ | | Halkın gündemindeki türban
Geçen hafta siyaset gündeminde yine türban va... | |  | Sami KOHEN | | Nasıl bir Irak?
Siilerin geniş ölçüde hâkim olacağı, Sünniler... | |  | Mehmet Y. YILMAZ | | Müslüman mahallesinde salyangoz mu?
Yıllar önce The Washington Post'ta küçük bir ... | |  | Derya SAZAK | | 'Ak enerji' operasyonu
CHP Grup Başkan Vekili Haluk Koç, Enerji Baka... | |  | Meral TAMER | | Carrefour'un yeni CEO'su ile iyi anlaştık
Tarih, 25 Ocak: Sabancı Holding Yönetim Kurul... | |  | Güngör URAS | | CarrefourSa fiyatları 30 Mart'a kadar dondurmuş
CarrefourSa ürünlerinin fiyatları 30 Mart 200... | |  | Serpil YILMAZ | | AKP'nin 'hediyesi' 27 milyon dolar!
Enerji Bakanlığı'ndaki yolsuzluk soruşturması... | |  |  | M. Ali BİRAND | | HALA 17 ARALIK GÜNÜNÜ YAŞIYORUZ...
Bizler kadar bir işe, böylesine büyük bir hey... | |
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
