
|
|
|
 |
|
|
Faili mechul cezası
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, KKTC'de halen aydınlanmamış olan muhalif gazeteci Adalı cinayeti davasında Türkiye'yi yetersiz soruşturma yapmaktan 95 bin euro tazminat ödemeye mahkûm etti
Güven Özalp - Brüksel
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM), Denktaş çizgisine muhalif görüşleriyle tanınan gazeteci yazar Kutlu Adalı cinayeti davasında Türkiye'yi etkisiz soruşturma yapmaktan 95 bin euro tazminat ödemeye mahkûm etti. 1996'da KKTC'deki evinin önünde kimliği belirsiz bir kişi tarafından vurularak öldürülen Adalı, yazılarında Kıbrıs'ın yeniden birleşmesini savunuyordu. Öldürülmesinin ardından eşi İlkay Adalı, Türk ve KKTC istihbarat birimlerinin kocasının ölümünde sorumluluk sahibi oldukları iddiasıyla 1997'de AİHM'ye başvurdu. Bu iddianın yanı sıra KKTC makamlarının cinayete ilişkin soruşturmayı gerektiği gibi yürütmedikleri de İlkay Adalı'nın iddiaları arasında yer aldı.
Çatlı şüphesi
Başvuruyu inceleyen mahkeme, Adalı'nın ölümünde Türk ya da KKTC birimlerinin sorumluluğuna rastlamadığından Türkiye'nin Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi'nin 2. maddesinin yaşam hakkını garanti altına alan kısmını ihlal etmediğine kanaat getirdi.
Cinayeti işleyen isim olarak Abdullah Çatlı'nın ismi gündeme gelmişti. Ancak Türkiye, KKTC kayıtlarına göre yaptığı savunmada Çatlı'nın olay gününde Ada'da olmadığını bildirdi.
Soruşturma sırasında yapılan balistik incelemenin yetersiz kalması, bazı temel tanıklarla konuşulmaması ve olay yeri incelemesinde gerekli koordinasyon ve denetimin bulunmamasının tespit edilmesi nedeniyle aynı maddenin "etkili soruşturma eksiği" nedeniyle ihlal edildiğine karar verildi.
Adalı'nın eşinin KKTC yetkililerinin kendisine yönelik kötü muamelede bulunduğunu savunarak işkence ve kötü muameleyi yasaklayan 3. maddenin ihlal edildiği yönündeki iddiası da, mahkeme tarafından kabul edilmedi. Buna karşın etkili başvuru hakkını düzenleyen 13. maddenin ve İlkay Adalı'nın Rum tarafındaki bir gösteriye katılımının engellenmesi nedeniyle toplantı özgürlüğünü garanti altına alan 11. maddenin ihlal edildiği belirlendi. Yapılan değerlendirme sonucunda, tespit edilen ihlaller nedeniyle Türkiye'nin 75 bin eurosu mahkeme masrafı olmak üzere toplam 95 bin euro tazminat ödemesine karar verildi.
Loizidu mirası
Adalı davasında KKTC'de işlenen ve soruşturma yetkisi KKTC makamlarına ait olan bir cinayet nedeniyle Türkiye'nin cezaya çarptırılması, AİHM'nin kararlarına yansıttığı "Kuzey Kıbrıs'ta egemen güç Türkiye'dir" şeklinde özetlenebilecek bir yaklaşımın sonucu oldu. Türkiye, Loizidu davasına ilişkin süreçte KKTC'nin egemen bir devlet olduğunu ve konunun Ankara'nın yetkisi altında olmadığı yönünde bir tezi savunuyordu. 1996 tarihli ilk Loizidu kararında ise uluslararası toplum tarafından tanınmayan KKTC'nin Türkiye'nin politik, hukuki ve askeri denetimi altında olduğu vurgulanarak bu tez hukuki anlamda çökertilmişti. Bu tezi, karara rağmen uzun bir süre savunan Türkiye'nin Adalı davasında KKTC birimlerinin yetkisinde olan bir olaya ilişkin savunma yapması, Ankara'nın fiilen adadaki egemenliğini kabul etmesi olarak algılanıyor.
|
|
|

|
|