|
 |
|
|
IMF'nin uzman raporu yayımlanması ısrarının nedeni
Uluslararası Para Fonunun (IMF) geçen yılın temmuz ayında hem IV. madde, hem de bir önceki stand-by anlaşmasının sekizinci gözden geçirmesi kapsamında yaptığı görüşmelere ilişkin uzman raporları yayımlandı. Raporlarda yer alan cari açık ve döviz kuruna ilişkin değerlendirmeler kamuoyuna yansıyan görüşlerden oldukça farklı.
Raporlar geçen yılın temmuz ayında yazılmış. O tarihte 2004 sonunda yüzde dört olması beklenen cari açık/GSMH oranının yüzde beşin üzerinde gerçekleştiğini belirtmekte yarar var.
Raporun rekabet gücü ve cari açık başlıklı kutusunda yer alan tespitler dikkat çekici.. Yapılan analizde;
Kısa vadeli borcun resmi rezervlere oranı uluslararası standartlara göre yüksek olduğu için resmi rezerv biriktirmeye önem vermek gerektiği vurgulanmış,
Türkiye'de uzun dönemde dış borç yükünü GSMH'ye oran olarak yüzde 40'a düşürmek için cari açık/GSMH oranı yüzde üçü geçmemeli deniyor. Ancak doğrudan yabancı sermaye girişi gibi borç yaratmayan fonlarda artış olması veya verimlilik artışlarına bağlı olarak TL'nin değer kazanmasının bu oranın daha yüksek olmasına imkan verebileceği söyleniyor.
Analizde cari açık/GSMH oranını yüzde üçe çekmek için gereken bir uzun dönemli denge reel kur seviyesi hesaplanmış. 2004 yılında reel kurun, hesaplanan denge kurundan yüzde on daha yüksek olacağı öngörülmüş. Kurdaki sapmanın Türkiye'nin AB üyeliğine ilişkin olumlu beklentilerden, yüksek reel faizlerden ve yatırımcıların risk tercihlerinden kaynaklanabileceği belirtiliyor.
Cari açık düşecek
Bir başka ifadeyle IMF, yüzde üçü aşan cari açık/GSMH oranı yüksek ve sürdürülebilir değil, mevcut aşırı değerli TL ile de bu düşmez diyor. Ama yaptığı bu tespitten on ay sonra IMF yeni stand-by kapsamında çok daha değerli bir TL tahminine rağmen 2005 yılında cari açığın düşeceğini öngörebiliyor.
Diğer taraftan cari açık riskine karşı, ekonomi yazınında yer alan, tedbirlerin bir çoğuna raporda da değinilerek açık kapı bırakmamaya özen gösterilmiş.
Bu tedbirler arasında en açıkça ifade edileni daraltıcı maliye ve gelirler politikalarının sürdürülmesi ve gerekirse daha da daraltılması. Bu çerçevede yapılan asgari ücretle ilgili değerlendirmeler kamuoyunda çok tartışılıyor. Aşağıdaki diğer tedbirler ise rapora biraz daha yumuşak ifadelerle girmiş.
IV. madde kapsamındaki incelemeyle ilgili uzman raporunun 79. paragrafında tepkici davranmayıp düzenli döviz alımlarına ısrarlı bir şekilde devam edilmesinin hem rezervleri güçlendireceği, hem de TL'nin aşırı değerlenmesinin önüne geçeceği söylenmekte.
46. paragrafta ise, geçen yıl başında yaşanan ani faiz ve kur hareketlerine karşı mali sistemin dayanıklılığını artırmak amacıyla, denetim otoritesinin bankaları güvenlik kurallarına uymaları konusunda daha da zorlaması gerekir deniyor.
İyimserlik en önemli risk
IMF kısa vadede en önemli sorunun cari açıktaki artış olduğunu açıkça söylüyor. Oysa aynı dönemde hükümet yetkilileri içeride bunu söyleyenleri işi bilmemekle suçluyorlardı. Yeni ekonomik düzende beklentileri yönetmek önemli. Ama aşırı iyimser söylemlerle, samimiyetsizlik veya bilgisizlik izlenimi yaratma tuzağına düşmek, beklentileri yönetirken karşılaşılabilecek en önemli risk.
AB çapasına bağlı olarak sermaye girişi sürerse artan cari açık kısa vadede sorun olmayabilir. Bu durumda IMF cari açık konusunda ısrar ederek iyi giden bir işi bozan olmak istemiyor. Ancak sermaye hareketlerinde herhangi bir nedenle duruş olursa büyüme ve fiyatlarda ciddi bir dalgalanma yaşanır. Böyle bir durumda IMF, Asya krizinde olduğu gibi, bu riski göremeyen bir kurum durumuna bir daha düşmek istemiyor. Uzman raporlarının yayımlanmasının bir şart olarak yeni anlaşma kapsamına girmesinin ardında, niyet mektubuna yansımasa da bazı risk analizlerini kayda geçirme çabası da var.
Tabii birileri kendilerini sağlama almaya çalışırken, sermaye hareketlerinin etkisiyle adeta kura dayalı bir istikrar programına dönüşen mevcut programın böyle sürmesi veya sermaye hareketlerinde ani bir duruşun gerçekleşmesi hallerinde, yaşanabilecek durgunluk ve işsizlik göz ardı ediliyor.
foztrak@yahoo.com
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Kariyerim
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
