|
 |
|
|
İfade özgürlüğüne mahkeme darbesi
Boğaziçi ve Sabancı Üniversiteleri'nin düzenleyeceği Ermeni Konferansı'nı bu kez yargı durdurdu. İstanbul 4. İdare Mahkemesi'nin 2'ye karşı 1 oyla aldığı yürütmeyi durdurma kararı tartışma yarattı
SERHAT OĞUZ, ÜMRAN AVCI, BELMA AKÇURA, LUBE AYAR, ŞAKİR AYDIN İstanbul, GÜVEN ÖZALP Brüksel
Boğaziçi ve Sabancı üniversitelerinin düzenleyeceği "İmparatorluğun Çöküş Döneminde Osmanlı Ermenileri: Bilimsel Sorumluluk ve Demokrasi Sorunları" başlıklı konferans, son anda yargı engeline takıldı. Hukukçular Birliği Vakfı üyesi avukatlarının başvurusu üzerine İstanbul 4. İdare Mahkemesi, 2'ye karşı 1 oyla yürütmeyi durdurma kararı aldı. Karar üzerine toplanan Boğaziçi, Sabancı ve Bilgi üniversiteleri rektörleri, yargı kararına uyacaklarını açıkladı.
Mayıs'ta ertelenmişti
25 - 27 Mayıs tarihlerinde yapılması planlanan toplantı, tepkilerin hedefi olunca ertelenmişti. Bugün başlaması planlanan konferansa karşı Hukukçular Birliği Derneği ile Dernek Başkanı avukat Mustafa Özkurt, Yönetim Kurulu üyeleri avukatlar Kemal Kerinçsiz, Namık Nas, Cengiz Biran, Zekeriya Şerbetçioğlu ve avukat M. Akif Tanrıöver'in 9 Eylül'de 4. İdare Mahkemesi'ne başvurarak yürütmenin durdurulmasını istedi. Talep 19 Eylül'de karara bağlanırken, Hukukçular Birliği, kararı dün Bakırköy 4. Noterliği kanalıyla Boğaziçi Üniversitesi'ne göndererek konferansın 2. kez iptal edilmesini sağladı.
Vali: Üzgünüm
Konferansın Hazırlık Komitesi üyeleri bu kararla Türkiye'nin kendi kalesine gol attığını savunurken, AFP'nin haberine göre de Prof. Dr. Nükhet Sirman, karardan sonra İstanbul Valisi Muammer Güler'in kendisini arayarak "Çok üzgünüm ama yasaları uygulamak zorundayız" dediğini söyledi.
Mahkeme kararı 2'ye 1 oy çokluğuyla aldı. Mahkeme Başkanı Sadettin Yaman ve üye Hamit Ali Kandil, durdurma yönünde oy verirken, karara katılmayan üye Fetih Sayın, karşı oy yazısında şunları kaydetti:
'Bu görüşe katılmıyorum'
"Dava konusu toplantı yapılmasına ilişkin kararın idari yargı yerlerinde dava konusu edilebilecek nitelikte idari işlem kimliği taşıyan bir karar olmadığı gibi istemin 2577 sayılı yasanın 2. maddesinin 2. fıkrası hükmüne de aykırı olduğu, davanın 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 15/ 1 - b maddesi uyarınca incelenmeksizin reddinin gerekeceği görüşüyle, aksi yönde oluşan çoğunluk görüşüne katılmıyorum."
Ertelenen konferansla ilgili tepkiler yükselince, konferansın, aynı içerik ve katılımcılarla 23 - 25 Eylül'de yine Boğaziçi Üniversitesi'nde yapılacağı duyurulmuştu. İlk konferansın yol açtığı olumsuz tartışmalardan uzak durmak isteyen Boğaziçi Üniversitesi yönetimi, bu yüzden Hazırlık Komitesi'ne konuşma yasağı getirdi. Ancak daha sonra toplantıya hükümet kanalından Dışişleri temsilcisinin katılacağı ortaya çıktı. Konferansın yapılmasını Başbakan Erdoğan'ın da istediği anlaşıldı.
'Karara uyacağız'
Kararın ardından saat 19.30'da Boğaziçi Üniversitesi'nde Boğaziçi, Sabancı ve İstanbul Bilgi üniversiteleri bir araya gelerek durum değerlendirmesi yaptı. Toplantıya Boğaziçi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Ayşe Soysal, İstanbul Bilgi Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Aydın Uğur ve Sabancı Üniversitesi Rektörü Prof. Dr. Tosun Terzioğlu katıldı. Yaklaşık 2 saat süren toplantının ardından Soysal ve Terzioğlu, yaptıkları ortak açıklamada mahkeme kararına uymak zorunda olduklarını belirtti. Soysal, bilimsel özgürlük ve üniversite özerkliğinin korunması için tüm yasal hakları kullanacaklarını belirtirken, Terzioğlu şöyle konuştu: "Endişemiz; Türkiye'nin prestiji açısından birtakım ciddi sıkıntılar yaratacaktır. Buna üzülüyoruz, bu benim kişisel kanaatim. Sadece AB süreci değil, zannediyorum Türkiye'nin çağdaş, uygar, demokratik üniversitelerin özerk akademisyenlere sahip bir ülke olup olmadığı meselesidir."
Ara kararda ilginç sorular
Mahkeme, üniversitelere savunmada yanıtlanması istemiyle birçok soru yöneltti
İstanbul 4. İdare Mahkemesi, istemlerinin yerine getirilmesi ve savunma için Boğaziçi ve Sabancı üniversitelerine 30 gün süre verdi.
İDARİ SÜREÇ NE?
Verilen süre dolduğunda incelemeyi yenileyeceğini belirten mahkeme, söz konusu süre içinde bilgilerin verilmemesi durumunda eldeki mevcut bilgi ve belgelere göre karar vereceğini kayda geçirdi. Mahkemenin verdiği ara karar şöyle:
Dava konusu idari işlemin hangi idari süreçle tesis edildiği,
KARİYERLERİ NE?
Konuşmacıların hangi kriterlerin göz önüne alınması suretiyle seçildiğinin sorularak konuya ilişkin bilgi ve belgelerin, (Başvurular, yayın listesi, akademik kariyer ve değişik görüş sahibi olma ve benzeri) onaylı örneği,
KİMLER DAVETLİ?
Toplantının görüşünü ifade edecek olan herkesin katılımına açık olarak düzenlenip düzenlenmediği, değişik görüş sahiplerinin temsil edilmeleri yönüyle davet edilip edilmediği,
Şayet toplantı dar çerçeveli bir katılım ile düzenlendiyse katılımcıların hangi kriterlere göre belirlendiği,
MASRAFLAR KİMDEN?
Konuşmacı ve katılımcıların ulaşım ve konaklama giderleri ile konferans giderlerinin ne şekilde karşılandığı, şayet sözü edilen gider üniversiteler ve katılımcılar dışındaki kişilerce karşılanıyorsa sponsor olan gerçek veya tüzel kişilerin ne şekilde belirlediği sorularak tüzel ve gerçek kişilerin tümünü gösteren listenin onaylı bir örneği.
'Türkiye kendi kalesine gol attı'
Osman Köker: Akademik dünyanın tartışmasına izin vermiyorlar. Bu tür kararlar alınsa bile tartışılmaya devam edileceğini düşünüyorum. Daha sağlıklı bir ortamda, daha iyi sonuçlara varılırdı. Şimdi iyice tabu haline getiriliyor.Prof. Dr. Mete Tunçay: Çok manasız bir şey iptal edilmesi. Etyen Mahcupyan: Türkiye'de bir siyasi mücadele var. Bu da siyasi mücadelenin bir aracı olarak kullanılıyor. Türkiye konuşmaktan korkan bir ülke olarak gösterilmek isteniyor. Bence asıl sorun toplumun buna nasıl karşılık vereceği. Prof. Dr. Ayhan Aktar: Türkiye, Türk idari sistemi kendi kalesine gol attı. 2. kez iptale açıkçası çok şaşırdım. Bazı insanlar 15 - 16 saat uçup geldiler. Prof. Dr. Üstün Ergüder (Konferans danışma kurulu üyesi): Buna öğrenme süreci olarak da bakıyorum. Türkiye'nin demokratikleşmesi derken yalnız gidip oy vermekle olmuyor. Türkiye, tam AB kapısındayken bunlar iyi olmuyor. Prof. Dr. Sabih Tansal (Eski Boğaziçi Üniversitesi Rektörü): Karara inanamadım. Bilimsel konferansa mahkeme ne karışır? Kim konuşur, kim eder, bu akademik özgürlüğe girer. Bu, Türkiye'nin aleyhine olacak. Daha ne konuşulacağı bilinmeden konferans durdurulmaz.
Destekleyenler: Saygı duymalıyız
Prof. Dr. Yusuf Halaçoğlu (Türk Tarih Kurumu Başkanı): Türkiye, eğer hukuk devletiyse mahkeme kararlarına saygı duymak zorundadır. Bu toplantı, ABD'de, Avrupa'da kendi içlerinde kapalı olarak yapılan bir toplantıdan farkı olmayan bir toplantı. Keşke farklı görüşteki insanların fikirleri beyan edilmiş olsaydı.
Rıza Küçükoğlu (Türkiye Emekli Subaylar Derneği (TESUD) Başkanı): Doğru bir karar. Bu karar, ilerde bu niyetle yapılacak ve toplumu rahatsız edecek birçok eylem için hukuksal dayanak sağlayacak. Saygıyla karşılıyorum.
Yabancı ajanslar detaylı duyurdu
Yabancı ajanslar konferansın durdurulması kararını dün akşam saatlerinde geniş bir şekilde dünyaya duyurdu. Associated Press (AP) haberi, "Türk mahkemesi, Ermeni soykırımıyla ilgili akademik konferansın iptaline karar verdi" şeklinde duyurdu. Agence France Presse (AFP) ise gelişmeyi, "Türk mahkemesi, Ermeni soykırımının tartışılmasını bloke etti" başlığıyla abonelerine aktardı. Ajanslar, konferansın daha önce de ertelendiğini hatırlatırkan, Başbakan Recep Tayyip Erdoğan'ın kararı eleştirdiğine de dikkat çekti. Ajanslar ayrıca, Ermeni soykırımı iddialarına da genişçe yer verdi.
'Üniversiteden belge isteniyor'
Galatasaray Üniversitesi Hukuk Fakültesi İdare Hukuku Anabilim Dalı Başkanı Doç. Dr. Celal Erkut, kararın tipik bir durdurma kararı olmadığını belirterek şu değerlendirmeyi yaptı:
"Mahkeme, 'Toplantı hukuka aykırıdır' demiyor. Talep ettiği bilgi ve belgelerin getirilmesini, bunlar ışığında karar vereceğini söylüyor. İstediği belgeler getirilinceye kadar da geciçi olarak yürütmeyi durduruyor. Üniversiteler bugün istenen belgelerin tamamını mahkemeye götürür ve acil bir karar talep ederse, mahkeme 'yürütmenin durdurulmasına' ilişkin asıl kararını o zaman verecektir. Mahkeme belgelerden tatmin olursa konferans hemen yapılabilir."
'Gecikmesin diye notere başvurduk'
Konferansın durdurulması için mahkemeye başvuran Avukat Özkurt, mahkemenin 19 Eylül'de aldığı kararın neden dün akşam saatlerinde üniversiteye ulaştırıldığı yönündeki sorumuza şöyle yanıt verdi: "Gerekçeli kararın yazılması birkaç gün aldı. Karar elimize ulaşır ulaşmaz, postadan kaynaklanacak gecikmeleri engellemek için Bakırköy 4. Noteri'ni devreye soktuk."
Avukat Kerinçsiz, de "Bu toplantı artık bitmiştir, yeniden yapılması mümkün değildir. Üniversite, 'illa ben bu toplantıyı yapacağım' derse, o zaman bu kararlar doğrultusunda polisin toplantıyı izinsiz gösteri olarak algılayıp dağıtması gerekiyor" diye konuştu.
Erdoğan'ın yorumu:
'Demokrasiyle bağdaşmıyor'
Başbakan Erdoğan, İstanbul 4. İdare Mahkemesi'nin kararını, "Yapılmamış, ne konuşulacağı belli olmayan bir toplantıyı engellemenin demokrasiyle bağdaşır yanı yoktur" sözleriyle değerlendirdi. Erdoğan, dün gazetecilerin konuyla ilgili sorularına şu yanıtı verdi: "İdare Mahkemesi böyle bir karar vermiş. Kişisel kanaatimi soruyorsanız, demokratik bir ülkede düşüncenin açıklanacağı bir ortamda böyle bir kararın alınmasını tasvip etmem mümkün değil. Siz bir düşünceyi, bir fikri beğenmeyebilirsiniz ama yapılmamış, ne konuşulacağı belli olmayan toplantıyı engellemenin demokrasiyle bağdaşır bir yanı yoktur."
Gül: Kendimize zarar vermede üstümüze yok
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül, mahkeme kararına sert tepki gösterdi. BM Genel Kurulu toplantıları için New York'ta bulunan Gül, konferans için verilen durdurma kararı üzerine Türk basınına şu açıklamayı yaptı: "Kendi kendine bu kadar zarar veren ülke az bulunur. 3 Ekim'e giderken içerde ve dışarıda bu işi engellemek için çalışanlar son gayretlerini gösteriyorlar. Bunlara yenileri de eklenirse benim için sürpriz olmaz. Kendi kendimize zarar vermekte üstümüze yok."
AB Komisyonu: Yeni provokasyon
AB Komisyonu, konferansın 2. kez ertelenmesine tepki gösterdi. Komisyon, bu girişimi yeni bir provokasyon olarak yorumladı. AB Komisyonu'nun Genişlemeden Sorumlu Üyesi Olli Rehn'in sözcüsü Krisztina Nagy, "Türk toplumunun tarihini özgürce tartışmasına yönelik bu girişimin engellenmesini büyük bir üzüntüyle karşılıyoruz" dedi. Nagy, mahkeme kararını eleştirerek, "Bu karardaki yasal gerekçe eksikliği ve zamanlama bunun yeni bir provokasyon olduğu izlenimi edinmemize neden oluyor" diye konuştu. Komisyon, Başbakan Erdoğan'ın bu kararı kınadığını not ettiğini belirtti.
Türkiye'yi Yunanlı parlamenter savundu
Türkiye aleyhtarı görüşlerin bir haftadır yoğun şekilde dile getirildiği Avrupa Parlamentosu (AP), dün Ermeni konferansına ev sahipliği yaptı. Ankara'nın AB üyeliğine karşı çıkan Hıristiyan Demokratlar'ın desteğiyle Avrupa Ermeni Federasyonu'nca düzenlenen "Aralık 2004-Ekim 2005, Türkiye değişti mi" konulu konferansta Türkiye kıyasıya eleştirildi. Türkiye'nin AB üyeliğini savunmak Yunan sosyalist parlamenter Panagiotis Beglitis'e düştü. Beglitis, Türkiye konusunda, tarihe takılı kalmadan geleceğe bakılması gerektiğini söyledi. Konferansın 2. bölümünde Türkiye'yi savunurken, "Tabular görüşülmeye başlandı" diyen AB Komisyonu'nun Genişleme Genel Müdürlüğü Aday Ülkeler Masası Müdürü Pierre Mirel, İstanbul'daki Ermeni konferansının ertelenmesi haberinin duyulması üzerine zor durumda kaldı.
|
|
|
|
Sık Kullanılanlara Ekle
Açılış Sayfası Yap
İletişim Kurumsal
Emlak
Haber İndeksi
Arşiv
Haberci
Üyelik
Bülten
