İran daha önce azalttığı gazı tamamen kesti. Muhatap bulmakta zorlanan Botaş, İran'a cezayı faturadan düşecek. Yetkililer, "Konutlarda sıkıntı olmaz, Rusya artıracak" dedi
GÜLÇİN ÜSTÜN Ankara
İran, Türkiye'ye vermesi gereken günlük 28 milyon metreküp doğalgazı bayram öncesinde 2.5 milyon metreküpe düşürürken, dün de iç talebin karşılanamadığı gerekçesiyle doğalgaz akışını kesti.
BOTAŞ Genel Müdür Vekili Saltuk Düzyol, Rusya'dan gelen gazın artmasının ve ilave LNG (sıvılaştırılmış doğalgaz) alımlarının, şu an için sorun yaşanmasını engellediğini, ancak kesintiyle soğuk havaların sürmesi halinde gaz sıkıntısı doğacağını söyledi.
Düzyol, "B ve C planımız var ama D planımız yok. İran tarafında muhatap bulamıyoruz. Telefonlarımıza dönüş yapmıyorlar. Söz veriliyor ama tutulmuyor" dedi.
Yaklaşan soğuk havalar nedeniyle tedirginlik yaratan İran gazı kesintisini Milliyet'e değerlendiren Düzyol, İran'dan haftalardır çok düşük miktarda gaz geldiğini, gazın önce günlük 3.5 milyon metreküpe, Kurban Bayramı öncesinde ise 2.5 milyon metreküpe kadar düştüğünü söyledi.
'Konutta sıkıntı olmaz'
Bugüne kadar sıkıntı yaşanmadığına dikkati çeken Düzyol, "2.5 milyon metreküpten sıfıra düşmesi bizi fazla etkilemez.
Zaten haftalardır böyle. Havalar daha da soğursa, tüketim yükselirse ve kesinti devam ederse sıkıntı olabilir. Dünyada hiçbir ülke yok ki günde 28 milyon metreküp açığa dayanabilsin. Ancak bu durum hiçbir zaman konut tüketimine yansımaz. Konut tüketimini her koşulda sağlayacak rezerve sahibiz. Sanayi tüketimi ve elektrik tüketiminde bazı esnekliklerimiz var" dedi.
Ceza var ama..
İranlı yetkililerle zaman zaman görüştüklerini dile getiren Düzyol, "İran Ankara Büyükelçisi de dahil olmak üzere İran tarafıyla temas halinde olmaya çalışıyoruz. Ama genellikle telefonlarımıza dönüş yapmıyorlar. Muhatap bulamıyoruz. Bir takım sözler veriliyor ama yerine getirilmiyor" dedi.
İran'la imzalanan anlaşma gereği cezai yaptırım uygulanacağını ifade eden Düzyol, Türkiye'nin bir sonraki alım faturasına eksik teslimata göre hesaplanan oranda indirim tahakkuk ettirileceğini bildirdi.
Düzyol, "Bu cezalar İran'ı gaz arzını tam olarak sağlama konusunda teşvik etmiyor. İran üzerine düşeni yapamıyor. Doğalgaz çok ucuz olduğu için İran vatandaşlarında tasarruf bilinci yok" dedi.
Düzyol, bayram nedeniyle Türkiye'de gaz tüketiminin 80 milyon metreküpe düştüğünü belirterek, bayram sonrası bu oranın 110 milyon mekreküpe, soğuk havalar sürerse 120 milyon metreküpün üzerine çıkmasını beklediklerini söyledi. Kesintileri dikkate alarak ilave tedbirler aldıklarını ifade eden Düzyol, "Gaz sıkıntısına karşı B ve C planımız mevcut ama D planımız yok" dedi.
Gazprom jest yaptı
Saltuk Düzyol, alınan önlemleri şöyle anlattı:
"Aliağa'daki Ege Gaz Terminali'ni devreye aldık. Buradan günlük 12 milyon metreküp gaz geliyor. Bazı kontratlarımızdaki esneklikleri kullanarak ilave LNG kargoları bağladık. Ayrıca ilave spot LNG aldık. Bunu gazlaştırarak sisteme sokacağız. Batı Hattı ve Mavi Akım'dan kontrat miktarlarının üzerinde gaz sağlanıyor. Rus enerji şirketi Gazprom bu noktada bize jest yapıyor. Normalde Batı hattındaki günlük program 42 milyon metreküpken, son dönemde 47 milyon metreküpe kadar çıktı. Mavi Akım'da günlük 28-29 milyon metreküp olan gaz alımı 37'ye kadar yükseldi. İran'ın yarattığı açığı bu şekilde kapatmaya çalışıyoruz."
Yatırımları öne çektiklerini ancak Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı'nın (TPAO) Silivri doğalgaz deposunu tamamlayamadığını belirten Düzyol, "Depo yapımında BOTAŞ finansör, yatırımı TPAO bitirecek. Bazı teknik sorunlar var ama biterse çok rahatlayacağız" dedi.
İranlı Bakan: Halkımızı tasarruf etmeye çağırdık
Enerji Bakanı Hilmi Güler, İran'ın Türkiye'ye doğalgaz akışını durdurduğunu açıklaması üzerine, kararın Türkiye'yi etkilememesi için alternatif senaryoların devreye alındığını bildirdi.
İran Petrol Bakanı Kazım Veziri Hamaneh'in, Bakanı Güler ile yaptığı telefon görüşmesinde, İran'daki aşırı soğuklar nedeniyle doğalgaz tüketiminin arttığını, üretimin düştüğünü, yeni rafinerinin 10 gün içinde devreye gireceğini, bu nedenle de Türkiye'ye doğalgaz veremeyeceklerini ifade ettiği kaydedildi.
Verilen bilgiye göre İranlı Bakan ayrıca, İran'daki sanayi tesislerine doğalgazın kesildiğini, elektrik üreten tesislere de gaz verilemediğini söyledi. Bakan görüşmede, "İran halkını da doğalgazı tasarruflu kullanmaya davet ediyoruz" dedi.
Gaz ithalatının yüzde 20'si İran'dan
Türkiye, en fazla doğalgaz ithalatını Rusya'dan yapıyor. Mavi Akım'la birlikte bu ülkeden alınan gazın toplam ithalattaki payı yüzde 62'yi buluyor.
Türkiye'nin ikinci büyük tedarikçisi İran'dan alınan doğalgaz toplamın yüzde 20'sini oluşturuyor.
Bu oldukça önemli bir rakam. İran'dan doğalgaz gelmemesi önemli bir açık oluşturuyor.
Türkiye nereden, ne kadar doğalgaz ithalatı yapıyor? 2006